I SA/Wr 342/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Olejnik, Sędziowie Sędzia WSA Marta Semiczek, Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz (sprawozdawca), Protokolant Paulina Wódka, po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie : odmowy wstrzymania wykonania decyzji odrzuca skargę Przedmiotem skargi Pana R. S. (zwanego dalej podatnikiem lub skarżącym) jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji w sprawie zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od maja do grudnia 2003 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego we W. po przeprowadzeniu postępowania podatkowego, wydał w dniu [...] decyzję (nr [...]), określając podatnikowi zobowiązanie w podatku od towarów i usług, odpowiednio za poszczególne miesiące od maja do grudnia 2003 r. W dniu 19 grudnia 2008 r. pełnomocnik podatnika złożył odwołane wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji, uzasadniając wniosek ważnym interesem podatnika. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej we W. odmówił wstrzymania wykonania decyzji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podkreślił, że wniosek złożony przez profesjonalnego pełnomocnika nie został w żaden sposób uzasadniony, nie wskazywał bowiem żadnych okoliczności, które pozwoliłyby ocenić zasadność wstrzymania w świetle przesłanek z art. 224 § 2 Ordynacji podatkowej (OP), a tym bardziej pozytywnie rozpatrzyć wniosek. Dodatkowo organ podkreślił, że strona dobrowolnie uregulowała zaległość w wysokości określonej w decyzji, co czyni wniosek w wstrzymanie jej wykonania pozbawionym racjonalnych podstaw. W sytuacji uznaniowego charakteru rozstrzygnięcia, brak jakiegokolwiek uzasadnienia wniosku, pozbawił organ możliwości merytorycznej jego oceny. Końcowo organ pouczył stronę, że na powyższe postanowienie służy stronie prawo wniesienia skargi do WSA we Wrocławiu i wskazał termin i procedurę złożenia skargi. Postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 29 stycznia 2009 r. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skardze, której wpływ odnotowano w Izbie Skarbowej dnia 2 marca 2009 r. pełnomocnik podatnika wnioskowała uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając organowi naruszenie przepisów art. 224 § 2 Ordynacji podatkowej. Podniosła, że odmowa wstrzymania wykonania decyzji naraziła stronę na szkodę gospodarczą, spowodowała utratę zdolności kredytowej i negatywnie wpłynęła na wynik działalności gospodarczej z uwagi na fakt, że środki finansowe przeznaczone na uregulowanie zobowiązania nie uczestniczyły w bieżącym obrocie gospodarczym podatnika. W zarzutach podniesiono też nieuwzględnienie interesu publicznego, który uzasadniać miało ryzyko uchylenia decyzji wymiarowej z uwagi na jej liczne uchybienia. Pełnomocnik wskazała na brzmienie przepisu art. 224 § 2 OP, który po nowelizacji od dnia 1 września 2005 r. nie ma już charakteru uznaniowego, bowiem zwrot "może wstrzymać", ustawodawca zastąpił imperatywem "wstrzymuje". Zdaniem pełnomocnika, zaistnienie chociażby jednej z przesłanek określonych w tym przepisie, obliguje organ do wstrzymania wykonania decyzji. Odpowiadając na skargę - organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia jej zarzutów, ponowił argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w rozważaniach nad stanem faktycznym i prawnym sprawy uznał, że skarga podlega odrzuceniu. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę administracji publicznej - obejmującą orzekanie w sprawach skarg na akty administracyjne, które oceniane są z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem materialnym i procesowym. Kontrola Sądu obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa przez organy administracji, w szczególności to, czy organ prawidłowo zinterpretował i zastosował normę prawa materialnego oraz czy nie naruszył przy tym praw strony i zasad postępowania. Przed przystąpieniem do rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność. Merytoryczne badanie legalności aktów administracyjnych poddanych kognicji sądu jest bowiem możliwe jedynie wówczas, gdy skarga na nie jest dopuszczalna, tzn. gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniósł uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została wniesiona w terminie. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. - sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Jednym z ustawowych wymogów skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest wyczerpanie środków zaskarżenia przysługujących stronie w postępowaniu przed organami administracji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (.art. 52 § 1 P.p.s.a.) W niniejszej sprawie warunek wyczerpania środków zaskarżenia w ramach administracyjnego toku instancji nie został spełniony, gdyż postanowienie, którego legalność została zakwestionowana w skardze, nie było przedmiotem kontroli instancyjnej właściwego organu administracji. Obowiązek wyczerpania środków zaskarżenia wynika z założenia, że działania kontrolne sądu nie mogą prowadzić do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Podstawową przesłanką dopuszczalności skargi, czyli warunkiem prawidłowego zaskarżenia określonego aktu lub czynności, jest wyczerpanie środków zaskarżenia lub wezwanie do usunięcia naruszenia prawa przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego - art. 52 § 1, 3 i 4 P.p.s.a. Dopóki więc strona nie wniesie przysługującego jej środka zaskarżenia i właściwy organ nie wypowie się rozpoznając go, nie można zasadnie stwierdzić, że wyczerpane zostały wszystkie przysługujące skarżącemu prawem przewidziane środki zaskarżenia. Postępowanie sądowoadministracyjne nie zastępuje postępowania administracyjnego, nie może więc być uruchomione, jeżeli nie zostały wyczerpane środki weryfikacji kwestionowanego aktu lub bezczynności organu dostępne stronie skarżącej w postępowaniu administracyjnym. Skoro więc, zgodnie z trybem określonym w art. 224 § 5 OP, na postanowienie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji przysługuje stronie zażalenie, to pomimo błędnego pouczenia organu, zawartego w zaskarżonym postanowieniu (in fine), wniesienie skargi do sądu administracyjnego z pominięciem trybu instancyjnego, czyni skargę niedopuszczalną. Postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać uruchomione, jeżeli nie zostały wykorzystane środki weryfikacji kwestionowanego aktu, dostępne podmiotowi w postępowaniu administracyjnym (por. T. Woś "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005r. s. 235). Z akt sprawy wynika, że skarżący, zastępowany przez pełnomocnika, nie wniósł zażalenia na wydane w I instancji postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] o odmowie wstrzymania wykonania decyzji. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że w zaskarżonym postanowieniu błędnie pouczono stronę o prawie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, zamiast o przysługującym stronie z mocy art. 224 § 5 OP zażaleniu. Należy jednak wskazać, że już w postępowaniu administracyjnym skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który z racji wykonywanego zawodu i pełnionej funkcji procesowej powinien znać przepisy obowiązującego prawa, stąd mimo błędnego pouczenia organu, powinien on podjąć środki procesowe, wynikające wprost z przepisu ustawy - art. 224 § 5 OP. Wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zamiast zażalenia do właściwego organu administracji, skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia przewidzianych w art. 52 § 1 P.p.s.a. W związku z tym skargę R. S. należało uznać za niedopuszczalną, a tym samym podlegającą odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponieważ strona, nawet gdy jest zastępowana przez pełnomocnika nie może ponosić negatywnych konsekwencji zawinionego przez organ podatkowy - błędnego pouczenia (do którego zastosowała się wnosząc skargę do sądu), zatem w tej sytuacji, skarżący w terminie 7 dni od otrzymania niniejszego postanowienia, może złożyć na podstawie art. 162 OP wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W dalszej kolejności, po wyczerpaniu postępowania instancyjnego przed organami podatkowymi, stosownie do art. 53 § 2 P.p.s.a. skarżący będzie mógł ewentualnie wnieść skargę do sądu administracyjnego.