I SA/Wr 352/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 23 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A spółka jawna z siedzibą we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 28 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2007 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W sprawie "A" spółka jawna z siedzibą we W. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 2.721 zł wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, wskazując z imienia i nazwiska osobę profesjonalnego pełnomocnika procesowego, który pismem z dnia 15 maja 2013 r. poinformował Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu o wypowiedzeniu mu przez skarżącą spółkę w sprawie pełnomocnictwa procesowego z uwagi na jej trudności finansowe. W uzasadnieniu swojego żądania strona wskazała swoje zaległości z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie 600.000 zł, składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie 100.000 zł oraz brak środków trwałych poza nieruchomością zakupioną w celach inwestycyjnych, położoną w Wa. o powierzchni 18.000 m² i wartości około 1.000.000 zł, na której hipotecznie zabezpieczono kredyt bankowy i należności podatkowe, oraz nieruchomością położną w J. o wartości 600.000 zł obciążonej hipotecznie na kwotę około 800.000zł w związku z zabezpieczeniem należności podatkowych. Dodała, że prowadzona jest w stosunku do niej egzekucja sądowa kwoty 120.000 zł na rzecz banku "B" oraz, że od lutego 2013 r. zawiesiła działalność. W oświadczeniu o majątku i dochodach podała wnioskująca spółka wartość jej środków trwałych według bilansu za ostatni rok - 1.600.000 zł, wysokość jej straty za ostatni rok obrotowy według bilansu – około 50.000 zł oraz oświadczyła, że nie ma rachunków bankowych. Z dokumentów przesłanych na wezwanie wynika, ponad informacje zawarte we wniosku, że w grudniu 2012 r., styczniu i lutym 2013 r. strona skarżąca nie dostarczyła towarów i nie świadczyła usług, natomiast w lutym 2013 r. wykazała kwotę 8.344 zł nadwyżki podatku od towarów i usług naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczenia. W roku 2012 skarżąca spółka poniosła stratę w kwocie 36.892,69 zł przy przychodach w kwocie 541.645,06 zł. Wnioskująca strona przedstawiła także oświadczenie z dnia 29 listopada 2012 r. o rozwiązaniu umowy rachunku bankowego. Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od tego postanowienia, wniesionym z dochowaniem ustawowego terminu, spółka powołała się m.in. na wysoką kwotę wpisu, znaczny stopień komplikacji stanu faktycznego sprawy. Podniosła także, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych i opłat związanych z profesjonalną pomocą prawną. Powołał się ponownie na prowadzone wobec spółki postępowania egzekucyjne, które doprowadziły do utraty środków finansowych poza obciążonymi nieruchomościami, które pomimo podjęcia prób sprzedaży, czy też dzierżawy były bezskuteczne. Wskazała także na egzekucję z nieruchomości w J. a co za tym idzie brakiem możliwości rozporządzania nią. Natomiast wykazanie w lutym 2013 w deklaracji VAT nadwyżki podatku do przeniesienia na następny okres, a nie do zwrotu jest bez znaczenia dla oceny kondycji spółki, albowiem wykazanie nadwyżki do zwrotu, wobec zobowiązań spółki, w tym objętych zaskarżoną decyzją, wielokrotnie przewyższających kwotę nadwyżki, skutkowałoby automatycznym zaliczeniem nadwyżki na poczet zaległości. Tym samym, wbrew twierdzeniom referendarza, wykazanie w deklaracji kwoty 8.444 zł do zwrotu nie doprowadziłoby do pozyskania tych środków i nie dałoby możliwości opłacenia kosztów procesu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.: dalej – p.p.s.a.), wniesiony terminowo sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego spowodował ten skutek procesowy, że kwestia oceny zasadności złożonego przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega na obecnym etapie ponownemu rozpoznaniu, tym razem przez Sąd. Wnioskując o przyznanie prawa pomocy w sprawie, strona domagała się przyznania jej tego prawa w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Przesłanki przyznania prawa pomocy jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym sprecyzowane zostały w treści art. 246 § 2 pkt. 1 ) p.p.s.a. i wynika z nich obowiązek wykazania przez wnioskodawcę, że nie ma on żadnych środków na pokrycie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Oceniając sytuację finansową spółki przedstawioną w pisemnym stanowisku skarżącej oraz udokumentowaną przedłożonymi do akt sprawy sądowej dowodami, Sąd uznał, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należało mieć na względzie, że sytuacja finansowa strony, bezpośrednio poprzedzająca wniesienie skargi, pozwala na uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 2.721 zł oraz opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Sąd podziela stanowisko referendarza sądowego, że niniejsza sprawa jest związana z prowadzoną przez skarżącą spółkę działalnością gospodarczą. W kontekście żądania przyznania prawa pomocy mającego umożliwić skarżącej obronę jej interesu prawnego związanego z tą działalnością, istotne dla oceny zasadności tego żądania jest prowadzenie przez stronę skarżącą działalności gospodarczej bez zabezpieczenia środków na ewentualne koszty postępowania sądowego związane z ochroną własnego interesu prawnego przedsiębiorcy o charakterze cywilnoprawnym oraz publicznoprawnym, które znajdują przełożenie na konkretne kwoty pieniężne, proporcjonalne do rozmiarów prowadzonej działalności, określonej kwotą przychodów za rok 2012 - 541.645,06 zł. Brak takiego zabezpieczenia, wynikający z autonomicznej decyzji strony skarżącej w zakresie planowania wydatków, nie może prowadzić do przeniesienia na budżet państwa kosztów ochrony jej interesu prawnego na skutek przyznania prawa pomocy. Niedopuszczalne jest bowiem przenoszenie na budżet państwa, ciężaru negatywnych skutków (niemożności opłacania kosztów postępowania sądowego w sprawach dotyczących prywatnego interesu prawnego skarżącej) samodzielnie podjętej decyzji o zawieszeniu prowadzenia działalności gospodarczej, która stanowiła źródło przychodu skarżącej spółki. Strona skarżącą dysponuje majątkiem w postaci dwóch nieruchomości o łącznej wartości 1.600.000 zł, a zatem jest w posiadaniu zasobów majątkowych o znacznej wartości stanowiących potencjalne źródło pozyskiwania środków pieniężnych w drodze ich gospodarczego wykorzystania lub sprzedaży, których nie wyklucza zabezpieczenie przez organy egzekucyjne w drodze hipoteki wykonania zobowiązań skarżącej. W okolicznościach tej konkretnej sprawy należy przyjąć, że spółka jako podmiot gospodarczy winna poczynić niezbędne oszczędności na opłacenie w przyszłości kosztów postępowań sądowych, które są następstwem tej działalności. Reasumując, na podstawie całości zgromadzonych w sprawie dokumentów, Sąd uznał, że aktualna sytuacja finansowa spółki nie uzasadnia przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Mając na uwadze przedstawione powyżej powody oraz działając na podstawie. art. 246 § 2 pkt. 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji postanowienia.