I SA/Wr 36/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz, Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Łoboda (sprawozdawca), Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, Protokolant Agnieszka Wróblewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 lipca 2009 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia podatku rolnego oddala skargę. Przedmiotem skargi M. S. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], nr [...], którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...], nr [...] w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku rolnym za drugie półrocze 2000 roku oraz pierwsze półrocze 2001 roku. Wyrokiem z dnia 27.11.2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] (nr [...]) oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] (nr [...]), odmawiające zastosowania ulgi w podatku rolnym z tytułu klęski suszy. W ocenie Sądu organy podatkowe nie wyjaśniły dostatecznie faktycznej treści żądania zawartego we wniosku z dnia [...] złożonego przez M. S. i J. S., prowadzących wówczas wspólnie gospodarstwo rolne w W., albowiem zaniechały ustalenia, czy podanie nie zmierzało do zastosowania indywidualnej, uznaniowej ulgi na podstawie art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia [...] (nr [...]) Wójt Gminy P., wskazując na przepis art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej odmówił umorzenia zaległości podatkowej w podatku rolnym za drugie półrocze 2000 roku oraz pierwsze półrocze 2001 roku. Decyzja ta, jak również kolejne decyzje wydane w tej sprawie przez organ pierwszej instancji, to jest z dnia [...], z dnia [...], z dnia [...] (w przedmiocie umorzenia postępowania), z dnia [...], z dnia [...] oraz z dnia [...], zostały uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. z powodu naruszeń przepisów postępowania (decyzje SKO – odpowiednio – z dnia [...], z dnia [...], z dnia [...], z dnia [...], z dnia [...], z dnia [...] oraz z dnia [...]. We wskazanej na wstępie decyzji z dnia [...] (poprzedzającej zaskarżoną obecnie decyzję SKO) Wójt Gminy P. stwierdził, że wniosek o umorzenie zaległości podatkowych w podatku rolnym nie zasługiwał na uwzględnienie, albowiem nie wystąpiły przesłanki ważnego interesu podatnika albo interesu publicznego, o których mowa w art. 67a § 1 pkt ustawy Ordynacja podatkowa. Organ stwierdził, że susza, jaka miała miejsce w roku 2000 wpłynęła wówczas na obniżenie plonów (zboża o 30%, zaś buraków cukrowych o 25%), jednakże dla umorzenia zaległości podatkowych istotna jest przede wszystkim sytuacja majątkowa podatnika w dacie orzekania w sprawie. Tymczasem z oświadczenia majątkowego M. S. (z dnia [...], wraz z uzupełnieniem z dnia [...]) wynikało, że wartość jego majątku opiewa na kwotę 4.060.000 zł, wydatki stałe wynoszą 1.215.000 zł, zaś zaciągnięte kredyty – 1.970.000 zł. Z kolei biorąc pod uwagę obszar posiadanych gruntów rolnych, to jest własnych – [...] ha fizycznych oraz dzierżawionych – [...]ha fizycznych, dochodowość roczna gospodarstwa rolnego wynosi 2.060.803,90 zł (wyliczona z uwzględnieniem danych statystycznych). Żona M. S. uzyskuje dochód roczny około. 12.000 zł. Zdaniem Wójta Gminy P. taki obraz majątku nie uzasadnia umorzenia podatku, który w zakresie objętym wnioskiem wyniósł 88.000 zł, tym bardziej, że odnosząc powyższe dane do oświadczenia majątkowego z roku 2007 r., nastąpił przyrost posiadanego majątku o 800.000 zł. Poza tym w trakcie postępowania przedmiotowe zaległości zostały uregulowane, tak że obecnie nie ma jakichkolwiek zaległości względem Gminy. Z porównania danych zawartych w oświadczeniach majątkowych wynika też, że wzrosła kwota zaciągniętych kredytów, co wskazuje, że również banki pozytywnie oceniają sytuację majątkową podatnika. Wobec tego, że podatek rolny za drugie półrocze 2000 oraz pierwsze półrocze 2001 został zapłacony (w roku 2001), to na skutek umorzenia, kwoty te podlegałyby zwrotowi, przez co Gmina pozbawiłaby się środków potrzebnych na realizację inwestycji, co nie leży w interesie publicznym. W złożonym odwołaniu M. S. podniósł, że na skutek suszy, która miała miejsce w 2000 r., podatnik poniósł straty w uprawach na kwotę 436.627 złotych, a także że strata ta została jeszcze powiększona na skutek zaciągnięcia kredytów, które są odczuwalne w gospodarstwie do chwili obecnej. Tymczasem te okoliczności zostały pominięte przy załatwieniu sprawy. Powyżej powołaną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu odwoławczego sam fakt wystąpienia szkody rozumianej jako obniżenie plonów na skutek suszy, nie może powodować umorzenia zaległości podatkowych, skoro sytuacja majątkowa podatnika jest dobra. Ze względu na specyfikę gospodarki rolnej, uzależnionej od warunków atmosferycznych, podatnik powinien się liczyć z możliwością wystąpienia niekorzystnych warunków pogodowych. Zdaniem Kolegium zostały uwzględnione wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu M. S. ponownie podniósł, że straty jakie powstały w uprawach na skutek suszy w roku 2000 wyniosły 436.627 zł, a dodatkowo powiększone zostały ze względu na zaciągnięte kredyty, konieczne do wyjścia z trudnej sytuacji, co jest odczuwalne także obecnie. Wszelkie ulgi podatkowe mają charakter wyjątkowy i taka też sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. To, że władza podatkowa dysponuje uznaniem administracyjnym, nie oznacza, że w sposób dowolny można ocenić interes podatnika, jako przesłanki przemawiającej za umorzeniem. Wniosła strona o uchylenie decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje: Skarga nie była uzasadniona. W rozpatrywanej sprawie decyzja organu pierwszej instancji wydana została w oparciu o przepis art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.). Według jego brzmienia, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b (nie mającym zastosowania – przypis), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Dlatego też zasadnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, iż decyzje dotyczące umorzenia zaległości podatkowych podejmowane są w ramach uznania administracyjnego, a także iż w polskim prawie obowiązuje zasada obowiązkowego płacenia podatków, która swoje umocowanie znajduje w Konstytucji RP (art. 84). Wyjątek od tej zasady przewidziany został w przytoczonym powyżej art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, poprzez dopuszczenie możliwości umorzenia zaległości podatkowej, w razie zaistnienia wymienionych tam przesłanek w postaci ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Podstawę do umorzenia zaległości podatkowej stanowić może zaistnienie chociażby jednej z wymienionych przesłanek. Jednakże trzeba zaakcentować, że nawet wtedy, gdy organ podatkowy ustali istnienie bądź to ważnego interesu podatnika, bądź interesu publicznego (albo obydwóch przesłanek), umorzenie zaległości podatkowej nie jest obowiązkiem organu podatkowego, skoro z przytoczonego na wstępie unormowania wynika, że "organ może umorzyć", co – jak już podniesiono – wskazuje na sferę uznania administracyjnego. Z przedstawionych obok uwag wynika teza, wielokrotnie wyrażana w orzecznictwie, że sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznej kontroli takich decyzji oraz, że kontrola sądowa obejmuje wyłącznie badanie prawidłowości postępowania prowadzonego przez organy podatkowe oraz badanie formalnej prawidłowości decyzji (przykładowo - wyrok WSA w Warszawie z dnia 9.11.2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1264/05, publ. Mon. Pod. nr 12/2005, s. 4). Użycie przez prawodawcę zwrotów "ważny interes podatnika", "interes publiczny" powoduje konieczność dokonania przez organ oceny różnych wartości, w tym również systemu ocen pozaprawnych. Oceniając zaskarżoną decyzję (oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy P.) należało dojść do wniosku, że organy dokonały prawidłowego ustalenia sytuacji materialnej podatnika, na podstawie zebranego materiału dowodowego, a przyjęte w oparciu o ten materiał rozstrzygnięcie nie wykracza poza granice dopuszczalnego uznania administracyjnego. Organy odniosły się również do przedstawionej przez podatnika argumentacji. O istnieniu "ważnego interesu podatnika" nie decyduje subiektywne przekonanie podatnika, lecz kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoka rangę mają zdrowie i życie. Z ustalonych okoliczności dotyczących sytuacji materialnej strony wynika, że jest ona dobra. Należy też zauważyć, że pomimo uiszczenia kwot zaległych podatków za trzeci i czwarty kwartał 2000 roku oraz pierwszy i drugi kwartał 2001 roku, skarżący nie tylko nadal prowadzi gospodarstwo rolne, ale też pomnaża posiadany majątek, który ocenić trzeba jako znaczny. Zgodzić się zatem należy z oceną organów, że zapłata podatku rolnego nie mogła zachwiać podstawami egzystencji strony. Zarówno z treści skargi, jak i z pism strony składanych w toku postępowania podatkowego wynika, że powodem dla którego M. S. oczekiwał umorzenia zaległości podatkowych, było wystąpienie strat w uprawach, spowodowanych suszą w 2000 roku. Jednakże jak trafnie zauważył organ odwoławczy, umorzenie zaległości podatkowej nie jest formą rekompensaty za niepowodzenia przy prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Podatek rolny jest podatkiem majątkowym, zaś obowiązek jego zapłaty związany jest z samym posiadaniem gruntów (zasadniczo użytków rolnych). Nie można przeto strat w uprawach, czy też obniżenia plonów, poczytywać jako samodzielnej i wystarczającej przesłanki umorzenia zaległości podatkowej (w tym podatku), albowiem prowadziłoby to w istocie do obejścia przepisów dotyczących obowiązku podatkowego w podatku rolnym. Słusznie zwraca organ odwoławczy również uwagę, że warunki pogodowe z zasady determinują powodzenie upraw polowych, stąd też z wynikającym z tego ryzykiem skarżący powinien się liczyć, a przeto bez znaczenia pozostawała argumentacja, że susza w 2000 r. była czynnikiem od niego niezależnym. Wójt Gminy P. stwierdził również w uzasadnieniu decyzji, że żadnemu z rolników, dotkniętych suszą w 2000 roku nie udzielono ulgi w postaci umorzenia zaległości w podatku rolnym, co wskazuje, że także ze względu na interes publiczny wyrażony poprzez równość wobec prawa oraz sprawiedliwość społeczną, organ ten nie dostrzegł podstaw do umorzenia zaległości wobec skarżącego. Z wyżej przedstawionych powodów należało ocenić, że organy podatkowe odmawiając umorzenia przedmiotowych zaległości podatkowych nie naruszyły prawa, co czyniło skargę nieuzasadnioną i nakazywało jej oddalenie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.