I SA/Wr 365/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik - Ogińska po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu podatku od towarów i usług za sierpień 2004 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, po doręczeniu mu odpisu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2011 r. odrzucającego skargę na wskazaną w sentencji decyzję, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, uzasadniając, że niniejsza sprawa jest trudna, natomiast dochód w wysokości 360 zł brutto jest niewystarczający, aby ustanowić profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, którego udział jest niezbędny. Wskazał, że żona pokrywa koszty jego utrzymania w zakresie niezbędnym i zezwala mu na korzystanie bezpłatnie z mieszkania, stanowiącego jej odrębny majątek. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie z żoną, posiada dom o powierzchni 250 m2 i nieruchomość rolną (5 ha). Z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej. Uzyskuje dochody na podstawie umowy o pracę we wskazanej wyżej kwocie, natomiast żona pobiera emeryturę w wysokości 870 euro. Skarżący dodał, iż żona nie wyraża zgody na pokrywanie kosztów sądowych. Na wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie: "ppsa", skarżący nie udzielił odpowiedzi. Został wezwany do przedłożenia następujących dokumentów i oświadczeń: zeznań podatkowych skarżącego i jego żony za 2010 rok, aktualnego zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia ze stosunku pracy skarżącego, dokumentu wykazującego wysokość emerytury żony skarżącego, szczegółowego – określonego kwotowo zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków, kopii historii rachunków bankowych, lokat bankowych oraz kart kredytowych, informacji o sposobie wykorzystywania nieruchomości rolnej i wskazania, czy z nieruchomości tej pozyskiwane są dochody. Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W zażaleniu na to postanowienie, które przez Sąd zostało potraktowane jako sprzeciw, skarżący wniósł o uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu sprzeciwu, skarżący podniósł, iż w przypadku oceny przesłanek dotyczących wniosku strony o ustanowienie zawodowego zastępcy procesowego, nie ma znaczenia sytuacja majątkowa wnioskodawcy. Następnie odnosząc się do żądania udokumentowania dochodów jego żony, wskazał, że żona nie rozlicza się z urzędem skarbowym, albowiem pobiera emeryturę z Niemiec, gdzie ma miejsce zamieszkania, w którym od czasu do czasu przebywa, korzystając w tym czasie z wizyt u lekarza. Dodał, że z emerytury żona opłaca składkę zdrowotną w wysokości 250 euro, a każda wizyta lekarska to wydatek w wysokości 10 euro. Ponadto wskazał, że Sąd winien przyjąć, że skoro jego żona pobiera już emeryturę, to już nie pracuje. Podniósł, że w zaskarżonym postanowieniu stwierdzono, że nie ujawnił wszystkich i żony dochodów, co oznacza, iż sąd winien wskazać jakie dochody i w jakiej wysokości nie zostały przez skarżącego ujawnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem rozpoznania Sądu jest wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie z art. 245 § 3 ppsa prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Tak więc, o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne, leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Innymi słowy, wnioskodawca ma obowiązek wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie przez niego środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Przed oceną przedmiotowego wniosku, należy wskazać, że w sprawie niniejszej postanowieniem z dnia 4 lipca 2011 r. był już rozpoznany wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jednakże dotyczącym zwolnienia od kosztów. Postanowieniem tym Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego, wskazując w jego uzasadnieniu, że skarżący nie przedłożył dokumentów, w tym dokumentów żony, które w pełni obrazowałyby jego sytuację materialną. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na to rozstrzygnięcie, podzielając stanowisko Sądu I instancji. Przystępując zatem do oceny wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy o ustanowienie radcy prawnego, Sąd stwierdza, że i tym razem nie znajduje podstaw do jego uwzględnienia. Skarżący bowiem konsekwentnie unika spełnienia obowiązku wynikającego z art. 255 ppsa przez złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Dane wskazane w formularzu wniosku, nie były bowiem wystarczające do oceny zasadności zawartego w nim żądania. Ponadto, wbrew twierdzeniu skarżącego, zarówno w przypadku wniosku o ustanowienie pełnomocnika procesowego, jak i o zwolnienie od kosztów, Sąd ocenia jego zasadność przez pryzmat kryterium finansowego i majątkowego. Wynika to z treści art. 246 § 1 pkt 2) ppsa. Tak więc, stwierdzić należy, że nie przedstawienie przez skarżącego dokumentów i oświadczeń w trybie art. 255 ppsa, powoduje, że nie została naświetlona w sposób niebudzący wątpliwości sytuacja finansowa skarżącego i jego żony. Skarżący był bowiem obowiązany w świetle tego przepisu potwierdzić stosownymi dokumentami, o które został wezwany (zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia, dokument wykazujący wysokość emerytury żony skarżącego), wskazany we wniosku dochód a także inne okoliczności, które niewątpliwie dałyby pełen obraz sytuacji finansowej skarżącego i jego żony. W konsekwencji, spełnienie przez skarżącego tego obowiązku, umożliwiłoby pełną analizę jego możliwości płatniczych. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów udziału pełnomocnika w postępowaniu bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Tym samym, dywagacje skarżącego niemające potwierdzenia w dokumentach źródłowych, nie mogą odnieść oczekiwanego przez skarżącego skutku w postaci uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2) i art. 260 ppsa, postanowił jak w sentencji postanowienia.