I SA/Wr 37/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące od maja do grudnia 2012 r. i od stycznia do grudnia 2013 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że zaskarżoną decyzją został obarczony odpowiedzialnością za istniejące zaległości podatkowe w znacznych kwotach, co uniemożliwia zebranie funduszy koniecznych na opłacenie wpisu sądowego. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, córką (ur. w [...] r.) i wnukiem (ur. w [...] r.), posiada dom w służebności osobistej dla wszystkich współmieszkańców, udziały na kwotę 25.000 zł, samochód osobowy o wartości około 10.000-12.000 zł. Żona z córką mają jedynie nieznaczące przedmioty użytkowe. Rodzina uzyskuje dochody z tytułu: umowy o pracę (1.464,48 zł netto), dzierżawy samochodu (3.660 zł brutto), dzierżawy (366 USD), emerytury (1.551,29 zł) – łącznie 6.675,77 zł i 366 USD. Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienione zostały: kredyt 197,65 zł, debet karty kredytowej 12.050,57 zł, koszty utrzymania mieszkania 1.500 zł, media około 500 zł, koszty leczenia 300 zł, ubezpieczenie 160 zł, koszty paliwa w ramach umowy dzierżawy samochodu 1.500 zł. Z dokumentów przedłożonych na wezwanie skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) wynika, że wnioskodawca za 2016 r. uzyskał przychody z tytułu umowy o pracę w kwocie 22.200 zł i z dzierżawy 57.477,84 zł, w 2015 r. przychody ze stosunku pracy wyniosły 23.250,75 zł. Jego żona w 2016 r. osiągnęła przychód z emerytury w kwocie 926,68 zł i z dzierżawy 9.477,80 zł, w 2015 r. – z innych źródeł 9.053,92 zł. Z kolei córka odnotowała w 2016 r. przychód z działalności gospodarczej w wysokości 136 zł. Zgodnie z umową dzierżawy samochodu, M. [...], rocznik 2000, samochód dzierżawiony jest przez A. Sp. z o.o. od marca 2017 r. za wynagrodzeniem 4.000 zł miesięcznie, przy czym m.in. koszty paliwa ponosi wydzierżawiający. Wnioskodawca, zgodnie z umową o pracę, zatrudniony jest od lutego 2017 r. w A. Sp. z o.o. do końca 2018 r. na stanowisku specjalisty ds. jakości produktów z wynagrodzeniem minimalnym ogłaszanym na każdy rok. Przedłożone zostały również wydruki historii karty kredytowej z limitem 15.000 zł oraz trzech rachunków bankowych, w tym jednego z limitem 14.600 zł i zadłużeniem na kwotę 12.913,57 zł. Na pozostałych dwóch rachunkach saldo jest ujemne na poziomie 931,47 zł i 567,25 i brak operacji bankowych Wnioskodawca podał, iż kartę kredytową spłaca krótkoterminową pożyczką. Wydatki, które potrafi określić, to na opał średnio około 10.000 zł rocznie, na energię elektryczną 3.000-4.000 zł rocznie. Kredyt inny to około 2.000 zł rocznie, podatki od nieruchomości 1006,06 zł, śmieci 240 zł rocznie. Pozostałych kosztów nie jest w stanie precyzyjnie określić, może jedynie stwierdzić, że nie jest w stanie cokolwiek zaoszczędzić, a wręcz jest zmuszony prosić córki mieszkające za granicą o wsparcie. Córka, która pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, nie posiada dochodu, który mógłby wspomóc utrzymanie domu. W 2015 r. jej przychody były w podobnej kwocie, co w 2016 r. W związku z tym wnioskodawca musi pomóc w utrzymaniu uczącego się wnuka. Wnioskodawca zwrócił uwagę, iż część kosztów można odczytać w wydruków rachunków bankowych. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że wnioskodawca jest obecnie w tutejszym Sądzie stroną tylko w niniejszej sprawie, w której wpis od skargi został wyznaczony na kwotę 500 zł. Mając na uwadze powyższe, w ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną rozpoznania wniosku jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, przyznaje się osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Przy czym powyższe przesłanki powinien wykazać sam wnioskodawca poprzez dokładne wyjaśnienie całokształtu sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej, nie ograniczając się tylko i wyłącznie do tych okoliczności, które miałyby uzasadnić jego żądanie i tylko takich, które są udokumentowane. Przenosząc przytoczoną wyżej regulację prawną oraz poczynione uwagi na grunt rozpoznawanego wniosku, zdaniem referendarza sądowego, wnioskodawca nie wykazał w sposób rzetelny okoliczności kształtujących jego możliwości płatnicze. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przewiduje uwzględnienie żądania wniosku w zakresie częściowym, jeżeli strona nie jest w stanie ponieść kosztów swego udziału w sprawie bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny. Przez niezbędne utrzymanie należy rozumieć wydatki na podstawowe potrzeby socjalne, które co miesiąc muszą zostać pokryte w przeciętnym gospodarstwie domowym. Nie bez przyczyny zatem wnioskodawca został zobligowany do przedłożenia szczegółowego zestawienia miesięcznych(!) wydatków przez jego rodzinę na utrzymanie mieszkania/ domu, wyżywienie, środki higieny, spłatę kredytów, itp. wraz ze wskazaniem źródeł ich finansowania – zestawienie takie pozwala bowiem ocenić możliwości poczynienia rezerw na pokrycie kosztów udziału w sprawie, jeżeli nie w całości, to przynajmniej w części. Rozpoznający wniosek referendarz/ Sąd nie mają obowiązku odkodowywać miesięcznych wydatków z ogólnej dokumentacji przedłożonej przez wnioskodawcę. Jeszcze raz podkreślenia wymaga, iż to na wnioskodawcy ciąży wykazanie możliwości płatniczych, w tym rzetelne ustosunkowanie się do skierowanego do niego wezwania, którego celem jest usunięcie braków i wątpliwości co do stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego wnioskodawcy. Zestawienie, które zostało przedłożone, obejmuje koszty ponoszone przez wnioskodawcę i jego rodzinę rocznie, a nadto nie obejmuje wszystkich wydatków, które ponoszone są co miesiąc w każdym gospodarstwie domowym, to jest na wyżywienie, środki higieny, telefon. W związku z tym referendarz wziął pod uwagę tylko oświadczenie co do wydatków złożone na urzędowym formularzu, z którego wynika, że miesięcznie wynoszą one około 4.000 zł, przy czym również podana kwota nie obejmuje wymienionych wyżej pozycji. Jednakże nawet jeśli przyjąć, że w 4-osobowym gospodarstwie domowym na wyżywienie przeznaczane jest 2.000 zł, to przy miesięcznych dochodach rodziny wnioskodawcy wynoszących ponad 6.600 zł, po odliczeniu kwot na podstawowe potrzeba socjalne, a nawet na paliwo wydzierżawiane przez wnioskodawcę, do dyspozycji pozostaje jeszcze 600 zł. Dodatkowo wnioskodawca wskazał, że uzyskuje z żoną dochody z dzierżawy w wysokości 366 USD, co przy obecnym kursie kupna daje około 1.200 zł. Co za tym idzie, zdaniem referendarza, w budżecie domowym rodziny wnioskodawcy możliwe jest wygospodarowanie rezerwy z przeznaczeniem na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Zaznaczyć trzeba, że przedmiotowe koszty w postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwykle ograniczają się do wpisu od skargi, który wynosi w niniejszej sprawie 500 zł, opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku w kwocie 100 zł (jeżeli skarga zostanie oddalona, gdyż w razie jej uwzględnienia Sąd sporządza uzasadnienie z urzędu) oraz do wpisu od skargi kasacyjnej wynoszącego równowartość połowy wpisu od skargi, nie mniej niż 100 zł (jeżeli strona zdecyduje wnieść ten środek zaskarżenia). Ponoszenie kosztów sądowych nie wiąże się zatem ze stałym miesięcznym obciążeniem. Poza tym obowiązku ich opłacenia skarżący winien był się spodziewać najpóźniej z dniem wniesienia skargi, to jest 12 grudnia 2017 r. i od tego dnia czynić oszczędności na ten cel. Dodatkowo referendarz ustalił na podstawie ogólnodostępnych danych Krajowego Rejestru Sądowego, iż udziały, które zostały wymienione w oświadczeniu co do stanu majątkowego, stanowią połowę udziałów w B sp. z o.o., w której to spółce wnioskodawca jest nie tylko jednym z dwóch wspólników, ale nadto pełni funkcję prezesa i jedynego członka zarządu. Jakkolwiek spółka z o.o. jest odrębnym podmiotem prawa, to jednak w rzeczywistości jej kondycja finansowa bezpośrednio wpływa na możliwości płatnicze osób fizycznych, do których ona należy. Stąd referendarz wywodzi, iż jest to dla wnioskodawcy dodatkowe źródło pozyskiwania środków finansowych. Poza tym nie wszystkie dane co do stanu majątkowego zostały udostępnione. Z historii jednego z rachunków bankowych wynika bowiem, że wnioskodawca otrzymuje dopłaty z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, co oznacza, że posiada nieruchomości rolne, których nie wymienił w oświadczeniu majątkowym. Uzyskał natomiast w listopadzie 2017 r. dopłaty z tego tytułu na łączną kwotę ponad 10.000 zł. Mając zatem na uwadze powyższe, w ocenie referendarza nie było podstaw do uznania przedmiotowego wniosku za zasadny. W związku z tym postanowiono jak w sentencji, na podstawie powołanych przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.