I SA/Wr 37/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kamila Paszowska - Wojnar po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące od maja do grudnia 2012 r. i od stycznia do grudnia 2013 r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania decyzji. J. S. pismem z dnia 9 marca 2018 r. wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm. dalej: p.p.s.a.) . W motywach wniosku skarżący wskazał, że wykonywanie decyzji w drodze postępowania egzekucyjnego może prowadzić do nieodwracalnych skutków. Skarżący wskazał również, że wstrzymanie wykonania decyzji do czasu wydania przez Sąd orzeczenia kończącego sprawę uzasadnia fakt, że zaległości podatkowe objęte zaskarżoną decyzją nie istnieją, ponieważ decyzje organu podatkowego określające wysokość zobowiązania podatkowego nie weszły do obrotu prawnego. W aktach sprawy znajduje się przedłożona do wniosku o przyznanie prawa pomocy dokumentacja finansowa skarżącego. Wniosek ten nie został uwzględniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Kolejne jednostki redakcyjne przywołanego przepisu stanowią wyjątek od omawianej zasady, przy czym § 2 jest przepisem prawnym adresowanym do organu podatkowego, natomiast § 3 do sądu. Stosownie do art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w razie wniesienia skargi na decyzję lub postanowienie - organ, który wydał decyzję lub postanowienie, może wstrzymać, z urzędu lub na wniosek skarżącego, ich wykonanie w całości lub w części, chyba że zachodzą przesłanki, od których w postępowaniu administracyjnym uzależnione jest nadanie decyzji lub postanowieniu rygoru natychmiastowej wykonalności albo, gdy ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Mając na uwadze okoliczność, że skarżący działa w sprawie osobiście nie będąc reprezentowanym przez profesjonalnego pełnomocnika oraz fakt, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji został złożony odrębnym pismem adresowanym wyłącznie do tutejszego Sądu, a nie w skardze przesyłanej za pośrednictwem organu podatkowego, przyjąć należy, że wniosek skierowany został, pomimo błędnej podstawy prawnej, do Sądu. Sądy administracyjne mają uprawnienie do wstrzymania wykonania m. in. zaskarżonych decyzji na podstawie art. 61 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a., zgodnie z którym po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Jak podkreślono na wstępie uzasadnienia, instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Przyjmuje się, że "znaczna szkoda" to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie WSA w Białymstoku z 3 sierpnia 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 352/06; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 sierpnia 2014 r. sygn. akt II OZ 752/14). Tym samym, przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonaniem aktu (por. postanowienie NSA z 9 marca 2005 r. sygn. akt II OZ 52/05). Zaznaczenia jednocześnie wymaga, że to na wnioskodawcy ciąży wykazanie zasadności wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się więc do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest w danej sprawie obiektywnie zasadne, a ponadto wskazana we wniosku argumentacja winna być poparta stosowną dokumentacją finansowo-majątkową wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z 29 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 148/09). W realiach rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że w przyjętym do rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, skarżący upatruje jego zasadności w tym, że decyzje organu podatkowego określające wysokość zobowiązania podatkowego nie weszły do obrotu prawnego z uwagi na nieprawidłowości w ich doręczeniu. Wskazać należy, że na etapie rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie Sąd nie dokonuje oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wobec powyższego, nie należy wniosku o wstrzymanie wykonania motywować przytaczając ponownie zarzuty przedstawione w skardze, ponieważ nie to jest przedmiotem rozpoznania przez Sąd przy rozważaniu zasadności zastosowania instytucji wstrzymania wykonania decyzji. Przy ocenie zasadności wstrzymania wykonania decyzji w celu uniknięcia, zgodnie z twierdzeniem skarżącego, nieodwracalnych skutków, Sąd wziął pod uwagę również treść dokumentów złożonych na potrzeby rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz postanowienie referendarza sądowego, którym odmówiono jego przyznania. Z całokształtu dokumentacji określającej sytuację majątkową oraz rodzinną skarżącego wynika, że nie przedstawiono wszystkich danych dotyczących źródeł dochodu, a skarżący dysponuje środkami niezbędnymi do utrzymania. Oceniając zatem treść wniosku oraz dokumentację finansową związaną z ubieganiem się przez skarżącego o przyznanie prawa pomocy, Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał prawdopodobieństwa wystąpienia skutków, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W kwestii wykonania decyzji w drodze przymusu, zauważyć bowiem należy, że ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017 r. poz. 1201 ze późn. zm.; dalej: u.p.e.a.) określa zasady, jakie wiążą organ egzekucyjny przy prowadzeniu postępowania egzekucyjnego i dotyczącego zabezpieczenia należności. Wedle jednej z nich, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego (art. 7 § 2 u.p.e.a.). Kolejna zasada, odczytywana na tle przepisów art. 8 - 10 u.p.e.a., wprowadza pewne ograniczenia, których celem jest zapewnienie zobowiązanemu określonych środków do egzystencji. Niewątpliwie zatem, określone w u.p.e.a. zasady prowadzenia postępowania egzekucyjnego ograniczają zastosowanie sposobów egzekucji w kontekście ich uciążliwości. Niewątpliwie natomiast działania organu egzekucyjnego powodują pewną dolegliwość w finansach zobowiązanego, jednakże nie daje to jeszcze podstaw do stwierdzenia, że w konsekwencji zawsze doprowadzi to do trudnych od odwrócenia skutków. Dolegliwość ta sama z siebie nie uzasadnia zastosowania wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa, w postaci wstrzymania wykonania decyzji, bez wykazania przez skarżącego rodzaju i charakteru skutków do jakich może ona w jego sytuacji doprowadzić. Skoro zatem skarżący nie wykazał, że zachodzą okoliczności wskazujące na ryzyko powstania nieodwracalnych skutków lub wyrządzenia znacznej szkody, Sąd działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.