I SA/Wr 371/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. W na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozliczeń w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Strona skarżąca, zastępowana przez doradcę podatkowego, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 6.009 zł, wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że z powodu decyzji, która jest przedmiotem skargi, zlikwidowała działalność gospodarczą, którą prowadziła od [...] 2009 r. Od [...] 2017 r. pozostaje bez zasiłku, natomiast z dniem [...] 2017 r. została zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako bezrobotna. Przewlekłość prowadzonego postępowania podatkowego skutecznie uniemożliwiła kontynuowanie działalności gospodarczej. Zgromadzone przez lata oszczędności w całości wydane na podtrzymywanie firmy w latach 2014-2016 i spłacenie długów związanych z prowadzoną działalnością. Obecnie skarżąca pozostaje na utrzymaniu matki. Jedynym majątkiem jest dom jednorodzinny w budowie, obciążony kredytem na kwotę ponad 250.000 zł (rata wynosi 1.500 zł) i mieszkanie (100 mkw.) o wartości 210.000 zł. Strona nie posiada praktycznie jakiegokolwiek majątku, poza podstawowymi urządzeniami gospodarstwa domowego i wyposażenia domu. Nie ma też środków do życia – oczekuje zasiłku dla bezrobotnych i próbuje znaleźć pracę w wyuczonym zawodzie jako sprzedawca – technik technologii żywności. Z uwagi, że skarżąca nie pracowała w zawodzie od 2009 r., jej oczekiwania co do wynagrodzenia oscylują w granicach 2.000 zł brutto. Strona wyjaśniła, że na podstawie umowy zawartej z pełnomocnikiem ustalono, że pełnomocnik otrzyma wynagrodzenie jedynie w przypadku wygrania sprawy przed tutejszym Sądem, na podstawie przepisów właściwego rozporządzenia. Dalej skarżąca wskazała, że nie byłaby w stanie zgromadzić kwoty wpisu od skargi nawet w przypadku sprzedaży posiadanych rzeczy. Każda taka sprzedaż w trybie pilnym niesie za sobą ryzyko nieotrzymania żądanej kwoty. Z kolei wyprzedaż sprzętu pozbawiłaby skarżącą podstawowych środków do życia. Skarżąca ma jedynie możliwość uiszczenia wpisu w części nieprzekraczającej 10% wyznaczonej kwoty. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach rubryka dotycząca stanu rodzinnego i dochodów została zakreślona. Strona oświadczyła, że posiada oszczędności w kwocie 6.000 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienione zostały: kredyt hipoteczny w wysokości 250.000 zł i utrzymanie domu: energia, gaz, usługi komunalne, woda – 110 zł opłaty za telefon 50 zł, koszty leczenia 30 zł. Z dodatkowych dokumentów przedłożonych w związku z przedmiotowym wnioskiem wynika, że w 2015 r. przychody strony z działalności gospodarczej wyniosły 371.839,33 zł i odnotowany został dochód w kwocie 38.010,84 zł. Za 2016 r. przychody te wyniosły 309.799,46 zł i dochód – 111.640 zł, do końca prowadzenia działalności w 2017 r., to jest do [...], strona uzyskała przychody w wysokości 122.205,71 zł przy wydatkach na poziomie 11.717,66 zł. W [...], [...] i [...] 2017 r. strona dokonała dostaw towarów i usług o wartości odpowiednio 41.548 zł, 41.548 zł i 48.579 zł i dokonała zakupów związanych z działalnością opodatkowaną na kwoty 16.403 zł, 16.994 zł i 15.999 zł. Przedłożono nadto wydruk rachunku oszczędnościowego, prowadzonego w EUR, którego posiadaczem jest M. K.. Złożono wyjaśnienia, że transakcje bankowe przeprowadzane były na rachunku bankowym córki skarżącej. W piśmie z dnia [...] 2017 r. pełnomocnik skarżącej wskazał, że źródłem utrzymania strony są środki pieniężne z dotychczas prowadzonej działalności gospodarczej, miesięczne wydatki strony wynoszą około 2.050 zł. Zgodnie z umową zawartą z doradcą podatkowym, opłatą za świadczone usługi jest wynagrodzenie ustawowe w wysokości ustalonej na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. (Dz. U. Nr 212, poz. 2075). Pełnomocnik końcowo oświadczył, że strona ani rodzina nie korzystają ze wsparcia Pomocy Społecznej lub innej formy wsparcia ze strony państwa. W ocenie referendarza sądowego, wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe nie zostało przez stronę wykazane. Zaznaczyć należy, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Przy czym powyższe przesłanki powinien wykazać sam wnioskodawca w sposób logiczny i wiarygodny, poprzez dokładne wyjaśnienie całokształtu sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej, nie ograniczając się tylko i wyłącznie do tych okoliczności, które miałyby uzasadnić jego żądanie i tylko takich, które są udokumentowane. Tymczasem, zdaniem referendarza, strona przedstawiła swoją sytuację w sposób wybiórczy i nadto złożone oświadczenia są po części sprzeczne. Mianowicie strona wskazuje, że pozostała bez jakichkolwiek środków do życia i jest na utrzymaniu matki. Jednocześnie podaje, że źródłem finansowania wydatków związanych z utrzymaniem jest dotychczasowa działalność gospodarcza i posiada 6.000 zł oszczędności. Z dokumentów finansowych wynika tymczasem, że prowadzona działalność przynosiła nie tylko bardzo wysokie przychody, ale też znaczne zyski. Przy czym zaznaczyć trzeba, że wartość kosztów uzyskania przychodów, dochodu czy nawet straty nie mają tutaj znaczenia. Służą one bowiem przede wszystkim dla rozliczeń w podatku dochodowym i w zwykle nie odzwierciedlają rzeczywistej kondycji finansowej przedsiębiorcy. Mając zatem na uwadze wartość przychodów uzyskanych z działalności w latach poprzednich i w bieżącym roku (ponad 300.000 zł i obecnie ponad 120.000 zł w przeciągu pięciu miesięcy), trudno dać wiarę, że wnioskodawczyni dysponuje tylko kwotą 6.000 zł. Referendarz ma przy tym na uwadze ogólne wyjaśnienia o konieczności spłaty długów wobec kontrahentów, jednak nie zostały one poparte żadnymi konkretnymi danymi ani tym bardziej dokumentami. Zwrócić należy też uwagę, że strona nie przedłożyła (pomimo wezwania) wydruków historii własnych rachunków bankowych, lokat czy kart kredytowych, jednocześnie nie udzielając w tym zakresie jakichkolwiek wyjaśnień. Przedłożony został jedynie wydruk rachunku oszczędnościowego w EUR na nazwisko córki skarżącej, który nadto odzwierciedla jedynie ułamek transakcji przeprowadzanych w miesiącach, za które przedłożone zostały deklaracje VAT-7. Wywieść z tego tylko należy, że skarżąca nie udostępniła wydruków historii wszystkich rachunków bankowych, w tym związanych z działalnością gospodarczą, nawet jeśli byłby prowadzone na nazwisko córki. Co do samej działalności natomiast, to w istocie, zgodnie z danymi Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, strona rozpoczęła aktywność gospodarczą [...] 2007 r. (nie w 2009 r., jak podała) i zakończyła ją [...] 2017 r. Jednak z Centralnej Ewidencji wynika też, że w dniu [...] 2017 r. rozpoczęła działalność jej córka dokładnie w tym samym zakresie, to jest produkcji opakowań drewnianych, pod tym samym adresem i z tym samym adresem do korespondencji. Wynika z tego, iż faktycznie działalność prowadzona dotychczas pod nazwiskiem skarżącej jest kontynuowana pod nazwiskiem jej córki. Mając zaś na uwadze wartość dotychczasowych przychodów poprzedniej działalności gospodarczej, trudno byłoby dać wiarę, że córka – o ile prowadzi ona tę działalność samodzielnie – nie wspiera matki, która wskazuje, że pozostała bez żadnych środków do życia. Powyższe uwagi wyraźnie zatem wskazują, że strona pominęła wiele okoliczności, które mają istotny wpływ na jej możliwości płatnicze. Co za tym idzie, referendarz nie miał rzetelnych podstaw do dokonania oceny zasadności przedmiotowego wniosku. W tym stanie rzeczy, na podstawie powołanych przepisów oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.