I SA/Wr 38/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Betta po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od gier na automatach o niskich wygranych za marzec 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W rozpatrywanej sprawie, w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 2.000 zł, skarżąca spółka reprezentowana przez doradcę podatkowego, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca spółka wskazała, że pomimo rosnących na przestrzeni wcześniejszych lat wyników finansowych (zysk za 2009 r. w kwocie 4.000.000 zł), znalazła się w trudnej sytuacji finansowej ("na skraju bankructwa") na skutek działania organów państwowych, które doprowadziły do "zaniku branży" i straty w jej działalności w 2010 r. w kwocie 3.494.963,42 zł. Podkreśliła, że skutkiem działania organów administracji państwowej polegającego na tym, że spółce odmówiono wydania decyzji na użytkowanie nowych automatów, pomimo złożenia kompletnych wniosków na długi czas przed wejściem w życie ustawy o grach hazardowych, liczba posiadanych przez spółkę i generujących zyski automatów do gry spadła z 685 na koniec 2009 r. do 68 na koniec roku 2010. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego/majątku/środków finansowych spółki wynosi 1.968.000 zł, wartość środków w trwałych 1.702.274,34 zł, wysokość strat za ostatni rok obrotowy wynosi – 3.494.963,42 zł. Ze stanu rachunków bankowych spółki wynika, że na jednym z rachunków strona posiada kwotę w wysokości 33.921,31 zł, na pozostałych dwóch odpowiednio: 0 zł oraz – 1.095,86 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, strona przedłożyła do akt sprawy następujące dokumenty: odpis zeznania CIT-8 za lata 2008-2009, uwierzytelniony odpis deklaracji VAT-7D za II, III oraz IV kwartał 2010 r., wyciągi z posiadanych przez spółkę rachunków bankowych za okres od 1 grudnia 2010 r. do 28 lutego 2011 r., bilans i rachunek zysków i strat za 2009 r. oraz kserokopię jednolitego tekstu umowy spółki. Z przedłożonych dokumentów, ponad oświadczone wcześniej fakty wynika, że w latach 2008 i 2009 spółka osiągnęła dochód w kwocie odpowiednio 1.631.828,38 zł i 1.473.619,59 zł (przy przychodach w kwocie odpowiednio 48.540.872,55 zł i 53.405,869,09 zł), oraz że w drugim, trzecim i czwartym kwartale roku 2010 dokonała dostawy towarów oraz świadczyła usługi o wartości odpowiednio 2.420.328 zł, 1.192.580 zł i 1.150.874 zł. Z historii rachunków bankowych oddziału spółki z siedzibą w K. wynika, że w okresie od dnia 1 grudnia 2010 r. do dnia 28 lutego 2011 r. przeprowadzona została (w dniu 3 grudnia 2010 r.) jedna operacja - wpłata przez spółkę "B" S.A. z siedzibą w W. kwoty 22.326 zł, przeznaczona na wpłatę (z dnia 6 grudnia 2010 r.) na rachunek bankowy Izby Celnej we W.. Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2011 r. referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od powyższego postanowienia strona podkreśliła, że nie posiada wystarczających środków na uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 2.000,00 zł. W ocenie spółki, posiadanie na rachunku bankowym kwoty przewyższającej wysokość wpisu sądowego nie może oznaczać automatycznie, że skarżąca posiada dostateczne środki na opłacenie tego wpisu. Konieczność regulowania innych zobowiązań, w tym zobowiązań publicznoprawnych (np. wobec ZUS-u), czy wobec pracowników, może bowiem oznaczać, że skarżąca nie ma wystarczających środków nie tylko na wpis sądowy, ale również na spłatę tych innych zobowiązań. Wyjaśniając kwestię wpłaty kwoty 22.326,00 zł od kontrahenta "B" S.A., strona wskazała, że kwota ta wpłynęła na konto spółki w grudniu 2010 r. i - w związku z zajęciem egzekucyjnym rachunku bankowego - bank BZ WBK przekazał te środki na konto Izby Celnej we W.. Tylko dlatego kwota otrzymana od kontrahenta jest tożsama z kwotą zapłaconego zobowiązania podatkowego. Odnosząc się do kwestii związanych z poprzednimi latami obrotowymi, w których spółka wykazywała zysk, skarżąca podkreśliła, że wartość majątku spółki wynikała głównie z dużej ilości automatów, przynoszących dochód, których liczba w ostatnich miesiącach drastycznie spadła. Jednocześnie spółka poinformowała, że w latach wcześniejszych podpisała długoterminowe umowy, których część w dalszym ciągu musi realizować, ze względu na wielotysięczne kary umowne (np. według informacji uzyskanych od spółki, w październiku 2009 r. podpisała ona umowę z telefonią komórkową na trzy lata na nabycie ok. 900 sztuk numerów telefonicznych do tzw. "czarnych skrzynek" na monitoring automatów; zerwanie tej umowy oznacza konieczność zapłaty kary umownej w wysokości 1.000,00 od każdego numeru, tj. łącznie kwoty 900.000,00 zł. Zamiast tego spółka utrzymuje niepotrzebne numery, płacąc miesięcznie ok. 10.000,00 zł). Spółka dodała ponadto, że duże koszty generowane są również poprzez zwiększenie wysokości podatku z kwoty 180 euro do 2.000 zł, a w zawieranych umowach z kontrahentami spółka uwzględniała koszt utrzymania jednego automatu na kwotę ok. 2.000 zł (ok. 700 zł podatek, 400 zł serwis, 200 zł logistyka i koszty zarządu plus koszty zakupu takiego sprzętu i jego coroczna denominacja). Automaty średnio zarabiały ok. 4.000 zł miesięcznie, gdy tymczasem po zmianie przepisów, koszt utrzymania automatu wzrósł do kwoty ok. 3.300 zł, co przy drastycznej obniżce ilości automatów stawia pod znakiem zapytania dalszy byt spółki. Końcowo spółka wskazała, iż nie było racjonalnych podstaw do tego, aby mogła ona zakładać, że w związku ze zmianami legislacyjnymi został niemal zlikwidowany jedyny profil działalności spółki, a zatem obecna prośba spółki o zwolnienie od kosztów wpisu sądowego nie jest wyrazem chęci przerzucenia tych kosztów na Skarb Państwa, ani faworyzowania spółki wobec innych podatników, ale wyrazem realizacji prawa do Sądu, zagwarantowanego w Konstytucji RP. Z urzędu wskazać należy, że w sprawach aktualnie zawisłych przed Sądem ze skarg "A" Sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu pod sygn. akt I SA/Wr 38/11, I SA/Wr 92/11, I SA/Wr 93/11, I SA/Wr 226/11, I SA/Wr 290/11, I SA/Wr 327/11 oraz I SA/Wr 558/11 skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skarg w łącznej kwocie 14.000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd, mając na uwadze zebrany materiał, ponownie rozpoznał zatem wniosek strony o przyznanie prawa pomocy. Stosownie do art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl natomiast art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak stanowi § 3 art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z kolei art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wskazać należy również, że koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilnoprawne, związane z prowadzoną działalnością. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania ich zobowiązań finansowych. W stosunku do postępowań będących następstwem działalności gospodarczej, z natury rzeczy mającej przynosić dochody, udzielanie przez Państwo kredytu w tej formie, pomimo że prawnie przewidziane, znajduje uzasadnienie tylko w sytuacjach nadzwyczajnych. Za niedopuszczalne zaś winno się uznać przerzucanie na budżet państwa skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Przytoczone zatem we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji, gdyż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawca winien więc wykazać w sposób nie budzący wątpliwości, że zdobycie przez niego środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Należy pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Mając powyższe na uwadze, Sąd nie znalazł podstaw, by przyznać wnioskującej prawo pomocy w żądanym zakresie, gdyż skarżąca spółka nie wykazała dostatecznie, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Należy bowiem zauważyć, że z oświadczenia o majątku i dochodach spółki zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż spółka posiada rachunek bankowy (w Banku Spółdzielczym w P.), na którym zgromadzone są środki pieniężne w wysokości 33.921,31 zł. Powyższa kwota, stanowiąca ponad dwukrotność łącznej kwoty wpisów sądowych od skarg w sprawach zainicjowanych przez spółkę przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu, w ocenie Sądu, powinna - wbrew argumentacji zawartej w sprzeciwie - zostać w pierwszej kolejności przeznaczona przez skarżącą na opłacenie kosztów postępowania sądowego. Posiadanie przez wnioskującą oszczędności w powyższej wysokości, stoi zarazem w sprzeczności z jej oświadczeniem, zgodnie z którym spółka nie posiada w chwili obecnej dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Nie zmienia stanowiska Sądu, zawarte w sprzeciwie - a niepoparte żadnymi dokumentami stwierdzenie - zgodnie z którym: "konieczność regulowania innych zobowiązań, w tym zobowiązań publicznoprawnych czy wobec pracowników, może bowiem oznaczać, że skarżąca nie ma wystarczających środków nie tylko na wpis sądowy, ale również na spłatę tych innych zobowiązań", ani wyjaśnienia odnoszące się do kwestii związanych z poprzednimi latami obrotowymi, w których spółka wykazywała zysk, w porównaniu z obecną sytuacją (po zmianie przepisów regulujących przedmiot działalności spółki), gdyż okoliczność zgromadzenia przez skarżącą spółkę na rachunku bankowym kwoty niezbędnej na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w ocenie Sądu wyklucza możliwość uznania sytuacji materialnej spółki za przemawiającą za przyznaniem jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W świetle powyższego, Sąd stwierdził, że sytuacja finansowa skarżącej, pomimo ujemnego wyniku działalności gospodarczej spółki w ostatnim okresie rozliczeniowym, świadczy o możliwości poniesienia przez nią ciężaru uiszczenia wpisu od skargi, a zatem nie pozwala na uwzględnienie wniosku o przyznanie jej prawa pomocy. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.