I SA/Wr 380/02

WyrokWSA we Wrocławiu2004-04-21

Skład orzekający: Artur Mudrecki, Krzysztof Bogusz, Anna Wójcik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy może umorzyć zaległości podatkowe na podstawie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, jeśli podatnik jest przedsiębiorcą, a postępowanie prowadzone jest w oparciu o art. 67 § 1a tej ustawy?
Ratio decidendi
Organ podatkowy może umorzyć zaległości podatkowe na podstawie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, biorąc pod uwagę ważny interes podatnika lub interes publiczny. Przepis art. 67 § 1a Ordynacji podatkowej, dotyczący przedsiębiorców, wprowadza dodatkowe ograniczenia związane z pomocą publiczną i nie daje dodatkowych uprawnień do umorzenia. Instytucja umorzenia zaległości podatkowej opiera się na uznaniu administracyjnym, które nie jest dowolne, lecz ograniczone dyrektywami ważnego interesu podatnika i interesu publicznego. Sąd ocenia, czy organy podatkowe uwzględniły całokształt okoliczności faktycznych i nie naruszyły zasady swobodnej oceny dowodów.
Stan faktyczny
Z. S. i M. M. prowadzili spółkę cywilną A, wobec której umorzono postępowanie egzekucyjne. Urząd Skarbowy wszczął postępowanie w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki na Z. S. jako wspólnika. Po uprawomocnieniu się decyzji o odpowiedzialności, Z. S. złożył wniosek o umorzenie zaległości podatkowych w podatku VAT, powołując się na ważny interes podatnika i interes publiczny. Organy podatkowe odmówiły umorzenia, uznając, że sytuacja materialna i rodzinna podatnika nie jest nadzwyczajna i nie zachodzi interes publiczny. Izba Skarbowa utrzymała decyzję w mocy, wskazując m.in. na brak statusu przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów o pomocy publicznej. Z. S. zaskarżył decyzję do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Artur Mudrecki Sędziowie: WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Asesor sądowy Anna Wójcik Protokolant Anna Frydryk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Izby Skarbowej w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych oddala skargę Z. S. i M. M. prowadzili działalność gospodarczą jako spółka cywilna A z siedzibą w P., wobec której to spółki Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z 14 lutego 2001 r. umorzył postępowanie egzekucyjne w administracji, z uwagi na jego bezskuteczność. Postanowieniem z 2 kwietnia 2001 r. Urząd Skarbowy w P. wszczął z urzędu na podstawie art. 165 § 1 i 2 oraz art. 216 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137 poz. 926 ze zm.) - dalej "Ordynacja podatkowa" postępowanie w sprawie przeniesienia na Z. S., jako wspólnika spółki cywilnej A, odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za okres od października do grudnia 1998 r. oraz od stycznia do lutego 1999 r. Decyzją z dnia 14 maja 2001 r. Nr [...] Urząd Skarbowy [...] działając na podstawie art. 21 § 1 pkt 2, art. 47 § 1. art. 107. 108 § 1 i art. 115 Ordynacji podatkowej orzekł o odpowiedzialności Z. S. jako wspólnika zlikwidowanej spółki cywilnej A za zaległości podatkowej wraz z odsetkami tejże spółki w podatku od towarów i usług za okres od października 1998 r. do lutego 1999 r. w łącznej wysokości 22.271,60 zł. Decyzja ta uprawomocniła się bez zaskarżenia. Wnioskiem z dnia 29 sierpnia 2001 r. (data wpływu 3 września 2001 r.) Z. S. wniósł o umorzenie w całości w trybie art. 67 Ordynacji podatkowej, zaległości podatkowych z tytułu podatku VAT za styczeń i luty 1999 r. W uzasadnieniu wskazał, że z M. M. prowadził działalność gospodarczą od 1992 r. i mieszkając na stałe w K. zaufał wspólnikowi, iż będzie on bieżąco interesował się sprawami spółki i należycie dbał o jej interesy. Wspólnik okazał się osobą nierzetelna i z jego winy powstały zaległości publiczno - prawne, których znaczną część zaspokoił wnioskodawca, wyzbywając się w tym celu także osobistego majątku. Podkreślał, że nie posiada żadnych oszczędności ani takiego stałego majątku, który gwarantowałby spłatę zadłużenia i to bez narażenia jego i jego rodziny na groźbę niezaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych. Powołując się na przepis art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, Z. S. wywodził, że za umorzeniem w/w zaległości podatkowych, przemawia zarówno ważny interes jego jako podatnika, jak też interes publiczny. Odwołując się do orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego wywodził, że decyzja o zastosowaniu ulgi podatkowej nie ma charakteru uznaniowego, lecz opiera się na "przesłankach, celowości, moralności i słuszności". Podkreślał, że ugruntowane jest orzecznictwo sądu, które pozwala umorzyć zaległość podatkową w sytuacji, gdy okoliczność powstania zaległości zostały przez podatnika niezawinione, a także, gdy do powstania zaległości doszło wskutek czynników, na które podatnik nie miał wpływu i które były niezależne od sposobu jego postępowania. Końcowo wywodził, że skoro zastosowanie instytucji umorzenia podatku uzależnione jest między innymi od występowania okoliczności niezależnych od podatnika, a decyzja w tej mierze nie ma charakteru uznaniowego, lecz oparta jest na konstytucyjnych gwarancjach, uwzględnienia "szczególnych, podatkowych stanów faktycznych", przeto uzasadnione jest zastosowanie do wnioskodawcy ulgi podatkowej, zwłaszcza, że "z przyczyn od siebie niezależnych znalazł się w sytuacji gospodarczej katastrofy". W toku postępowania, działając w trybie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej i art. 37 ust. 1 Ustawy z 30 czerwca 2000 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców (Dz. U. Nr 60 poz. 704), zobowiązał podatnika do przedłożenia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony oraz zastosowanych wcześniej wobec niej ulg. Podatnik złożył w wymaganym terminie oświadczenie, z którego wynikało, że w ciągu 3 lat poprzedzających datę złożenia wniosku korzystał dwukrotnie z pomocy publicznej, że jednocześnie nie toczy się inne postępowanie o zastosowanie pomocy publicznej. Złożył także oświadczenie o sytuacji materialnej i rodzinnej, z którego wynikało, że zatrudniony jest jako pracownik administracyjno-techniczny w spółce z o. o B i zarabia netto 1.620 zł. Podkreślał, że od stycznia 2001 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim i złożył wniosek o świadczenie rentowe, że ma na utrzymaniu dwoje dzieci Z. lat 17 i J. lat 11, że zajmuje mieszkanie komunalne w K., płacąc ok. 190 zł czynszu, a dalsze stałe wydatki to 120 zł miesięcznie z tytułu opłaty elektrycznej i 325 zł tytułem opłat telefonicznych. Do wymienionego dalej oświadczenia podatnik załączył zaświadczenia o zarobkach z firmy B z siedzibą w O. oraz dokumenty potwierdzające wysokość uiszczanych opłat zawiązanych z lokalem. Decyzją z dnia [...] Nr [...], Urząd Skarbowy w P. działając na podstawie art. 67 § 1 oraz art. 207 Ordynacji podatkowej odmówił podatnikowi udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych. W motywach decyzji podkreślono, że przeprowadzono postępowanie wyjaśniające w celu zbadania sytuacji materialnej, rodzinnej i dochodów podatnika, która oceniono głównie na podstawie przedłożonych przez niego dokumentów i oświadczeń. Uznano, że podatnik nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 67 § 1a Ordynacji podatkowej, w związku z przepisami cytowanej wyżej ustawy z 30.czerwca 2000 r. Podkreślono, że zaległości podatkowe powstały w okresie, gdy podatnik był wspólnikiem spółki A, a to oznacza, że jako wspólnik spółki cywilnej odpowiada solidarnie za jej zobowiązania, majątkiem spółki i majątkiem osobistym. W żadnym stopniu okoliczności dotyczące sposobu prowadzenia działalności i interesów firmy przez wspólnika, nie mogą wpływać na zastosowanie wnioskowanej ulgi podatkowej. Podkreślono, że instytucja umorzenia ma "charakter incydentalny", w tym sensie, że może mieć zastosowanie jedynie w wyjątkowych przypadkach, np. gdy stronę dotknie jakieś zdarzenie losowe. Takiej "nadzwyczajności" sytuacji Z. S. organ podatkowy nie dopatrzył się, a wskazana przez stronę sytuacja materialna i rodzinna została uznana za przeciętną, nieodbiegającą od sytuacji większości podatników, którzy wywiązują się ze swoich zobowiązań podatkowych, wobec Skarbu Państwa. Nie uznano argumentów podatnika, że jego dochody pozwalały na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb bytowych. Organ podatkowy uznał także, że w sprawie nie zachodzi przesłanka interesu publicznego w rozumieniu art. 67 Ordynacji podatkowej, któryby wskazywał na potrzebę udzielenia wnioskowanej ulgi. Wręcz przeciwnie, uwzględniając interes Skarbu Państwa i interesu budżetu finansowanego z wpływów podatkowych, organ pierwszej instancji podkreślił, że wszyscy podatnicy w ramach sprawiedliwości społecznej winny wywiązywać się ze swoich obowiązków, a zastosowanie ulgi podatkowej winno być wyjątkiem. Z decyzją tą nie zgodził się podatnik i w odwołaniu z 24 października 2001 r. skierowanym do Izby Skarbowej w O. wniósł o jej uchylenie i wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi podatkowemu do ponownego rozpatrzenia. Odwołujący się zarzucał, że decyzja narusza przepisy art. 67 § 1 i 1a oraz art. 122 Ordynacji podatkowej a to przez niepodjęcie niezbędnych działań, w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz traktowanie podatnika jako osoby fizycznej nie prowadzącej działalności gospodarczej. Wskazano, że ustawa o pomocy publicznej dla przedsiębiorców zawiera definicję legalną, przedsiębiorcy z odwołaniem się do ustaw z 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej. Na dowód tego powołał się na okoliczność, iż poza wcześniejszą działalnością gospodarczą w ramach spółki A prowadzi działalność gospodarczą w B sp. z o. o. z siedzibą w O. Poprzez uznanie, że podatnik nie jest przedsiębiorcą, organ podatkowy zastosował niewłaściwą postawę prawną rozstrzygnięcia i wywodził w motywach decyzji o okolicznościach niemających ze sprawą nic wspólnego. Dalej odwołujący się ponownie powołał się na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, mające wskazywać, iż dostateczną podstawą zastosowania wobec niego instytucji z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej nie jest niezawinione i niezależne od podatnika zdarzenie (ciąg zdarzeń). Odwołujący się wywodził, że organ podatkowy nie uwzględnił, przez pryzmat zasad współżycia społecznego, zachowania drugiego wspólnika spółki A i tego, że to właśnie działania M. M. doprowadziły do powstania zaległości, które w całości niemalże spłacił Z. S. z własnego majątku. Podobnie jak we wniosku o zastosowanie ulgi, podatnik końcowo wywodził, że wydanie decyzji opierać się powinno na przesłankach "celowości,. Moralności i słuszności", a nie jak dotychczas jedynie na "uznaniowości". Końcowo podatnik podkreślał, że naruszony został przepis art. 122 Ordynacji podatkowej w ten sposób, ze organ I instancji nie zgromadził w sposób wyczerpujący materiałów dowodowych w sprawie nie poddał go wszechstronnej ocenie. Izba Skarbowa w O. po rozpatrzeniu odwołania podatnika działając na podstawie art. 233 § 1 pkt. 1 Ordynacji podatkowej, decyzją z [...] Nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, a w uzasadnieniu powołując się na pojęcie przedsiębiorcy z art. 2 ust. 2 - Prawa działalności gospodarczej wskazała, że podatnik nie jest przedsiębiorcą, spółka A z siedzibą w P. przed złożeniem wniosku o zastosowanie ulgi została zlikwidowana, a spółka B jest spółką z o. o. i ona jako osoba prawna jest przedsiębiorcą w rozumieniu wymienionego artykułu, a nie Z. S. Podkreślono, że podstawą do rozstrzygnięcia zasadności zastosowania umorzenia zaległości podatkowych jest art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej a nie § 1a tego artykułu. Ten ostatni przepis nie daje podatnikowi dodatkowych uprawnień, wręcz przeciwnie wprowadza dodatkowe ograniczenia w stosunku do ulg udzielanych przedsiębiorcom. Nie mogło zatem wpłynąć na wynik rozstrzygnięcia uznanie podatnika za przedsiębiorcę, w sytuacji, gdy nie znaleziono podstaw do istnienia przesłanek z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Ponownie podkreślono incydentalność orzeczeń o zastosowaniu ulg podatkowych jako przeciwieństwa do zasady równości i powszechności opodatkowania. Izba Skarbowa uznała, że zastosowanie ulgi byłoby nieuzasadnionym obciążeniem budżetu państwa finansowymi konsekwencjami ryzyka podjętego przez podatnika, w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Wskazano, że podatnik jako były wspólnik spółki cywilnej posiada uprawnienia do dochodzenia regresem zapłaty przez byłego wspólnika przypadającej na niego części długu. Wreszcie wskazano, że nie zostało stwierdzone naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej, gdyż organ podatkowy wnikliwie przeprowadził postępowanie wyjaśniające, zebrał wystarczający materiał dowodowy, a przed wydaniem rozstrzygnięcia umożliwił stronie wypowiedzenie się w przedmiocie zebranych dowodów i poczynionych ustaleń faktycznych. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Z. S. zarzucał zaskarżonej decyzji Izby Skarbowej w O. naruszenie przepisów art. 67 § 1 i § 1a oraz art. 122 Ordynacji podatkowej polegające na błędnym zastosowaniu i niewłaściwej interpretacji art. 67 § 1 i § 1a wynikającym z błędnego przyjęcia w ustaleniach faktycznych, że skarżący nie jest przedsiębiorcą, a także, że zaległości podatkowe powstały w sposób przez niego zawiniony. Obrazę art.122 Ordynacji podatkowej, skarżący uzasadniał brakiem podjęcia niezbędnych działań, w celu wyjaśnienia stan faktycznego jako mających istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia. Wskazując na powyższe uchybienia, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. W motywach skargi, analizując przepisy art. 67 § 1a Ordynacji podatkowej, cyt. ustawy o warunkach dopuszczalności i nadzorowania pomocy publicznej dla przedsiębiorców oraz ustawy - Prawo działalności gospodarczej, skarżący wywodził, że organ odwoławczy zastosował niewłaściwą podstawę rozstrzygnięcia przyjmując za organem podatkowym, że nie jest on podatnikiem. Zdaniem skarżącego, iż tylko z tych przyczyn zaskarżona decyzja powinna ulec uchyleniu. Niezależnie od tego argumentu po ponownym przytoczeniu orzeczeń NSA, wskazanych już w odwołaniu do Izby Skarbowej, skarżący wywodził naruszenie zasad współżycia społecznego, powstanie zaległości podatkowej niezależnie od niego oraz podkreślał zasadę, że decyzja w przedmiocie ulgi podatkowej nie ma charakteru uznaniowego, lecz oparta jest na konstytucyjnych gwarancjach "uwzględnienia szczególnych, podatkowych stanów faktycznych". Tymczasem organy podatkowe nie uwzględniły rzeczywistej sytuacji materialnej, rodzinnej i bytowej podatnika i przeprowadziły postępowania bez zachowania zasady prawdy obiektywnej. W odpowiedzi na skargę, Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie z uzasadnieniem tożsamym do zawartego w motywach decyzji z dnia [...]. Dodatkowo wskazano, ze w aktach sprawy znajdują się dowody dotyczące sytuacji materialnej podatnika. Podatnik miał możliwość składania w każdym stadium postępowania nowych dowodów lub wniosków dowodowych. Zwrócono uwagę, że ulgi podatkowe są instytucją stosowano na wniosek zainteresowanego podatnika, dlatego na wnioskodawcy ciąży obowiązek udowodnienia, iż zachodzą przesłanki faktyczne do zastosowania ulgi. Na rozprawie przed sądem strony potrzymały swoje dotychczasowe stanowiska, a skarżący złożył dodatkowo dowód spłaty zobowiązań spółki A za maj i czerwiec 1998 r., które były podstawą wpisu hipoteki przymusowej oraz orzeczenie Sądu Rejonowego dla [...] w K. sygn. akt [...] w sprawie o eksmisję Z. S. z lokalu komunalnego w K. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153, poz. 1269 sądy administracyjne sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 cyt. artykułu). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo - administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynika sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U nr 153, poz. 1270). Z zasady, że sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja tego rodzaju, że sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji, jak i stan sprawy istniejący na ten dzień (porównaj wyrok NSA z 14 stycznia 1999 r, sygn. akt III SA 4731/97 - lex nr 37180). Skarżący Z. S., domagał się zastosowania ulgi podatkowej przewidzianej w przepisie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, przy jednoczesnym traktowaniu go, w ocenie istnienia ustawowych przesłanek, jako przedsiębiorcy w rozumieniu art. 67 § 1a Ordynacji podatkowej. Rozważania rozpocząć zatem należy od zacytowania tych przepisów. Zgodnie z art. 67 § 1 w przypadkach uzasadnionych, ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ podatkowy, na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. W myśl art. 67 § 1a, umarzanie zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę na wniosek podatnika będącego przedsiębiorcą następuje zgodnie z przepisami o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców. Ten ostatni przepis nawiązuje do obowiązującej w dacie złożenia wniosku ustawy z 30 czerwca 2000 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców (Dz. U. Nr 60 poz. 704) w myśl której "przedsiębiorcy ubiegający się o pomoc zobowiązani są do przedłożenia organowi udzielającemu pomocy informacji dotyczącej pomocy udzielonej im w okresie trzech kolejnych lat poprzedzających dzień złożenia wniosku o udzielenie pomocy" (art. 37 ust. 1 ustawy). Pojęcia pomocy publicznej i przedsiębiorcy w tej samej ustawie rozwinięte są w art. 4, który stanowi, że "pomocą publiczną dla przedsiębiorców jest przysporzenie bezpośrednio lub pośrednio przez organy udzielające pomocy, korzyści finansowych określonym przedsiębiorcom (...) w szczególności w formie np. umorzenia zaległości podatkowej" (pkt 1, p/pkt "e"), oraz odsyła do pojęcia przedsiębiorcy użytego w ustawie z 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. nr 101 poz. 1178) (pkt 14). Z powołanych przepisów wynika, że przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, prawna, nie mająca osobowości prawnej spółka prawa handlowego, która zawodowo, we własnym imieniu podejmuje i wykonuje działalność gospodarczą, a także, że przedsiębiorca są wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczych. Słusznie zatem organy podatkowe nie traktowały Z. S. jako przedsiębiorcy, skoro w dacie złożenia wniosku o zastosowanie ulgi (3 września 2001 r.), spółka cywilna A z siedziba w P. była już rozwiązana, a podatnik na wezwanie z 12 września 2001 e. w trybie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej (k. [...] akt), wskazał Urzędowi Skarbowemu, że jest pracownikiem administracyjno-technicznym sp. z o. o B w O., nie informując jednocześnie, że jest jej udziałowcem. Nie miały zatem organy podatkowe podstaw, w tym stanie faktycznym i stanie prawnym do traktowania skarżącego jako przedsiębiorcy. Dopiero na rozprawie przed Sądem, skarżący wyjaśnił, że w dacie złożenia wniosku poza posiadaniem udziałów (ok. 50%) w spółce B prowadził działalność gospodarczą, jako osoba fizyczna, i to też pod firmą B. Skarżący mógłby być zatem traktowany w posterowaniu podatkowym, jako mały przedsiębiorca, w rozumieniu art. 4 pkt 16 cyt. Ustawy z 30 czerwca 2000 r. w związku z art. 54 ustawy - Prawo o działalności gospodarczej, i w okolicznościach faktycznych z tej sprawy, tak się w rzeczywistości stało. Przypomnieć należy, że wezwanie organu I instancji w trybie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, powoływało się na art. 37 ust. 1 ustawy o "pomocy publicznej" i spełniało wymagania art. 67 § 1a ordynacji podatkowej (vide k. [...] - [...] akt podatkowych). To, że w decyzjach organów podatkowych nie powołano ostatniego z wymienionych przepisów w podstawie rozstrzygnięcia, nie miało jednak zdaniem sądu wpływu na treść rozstrzygnięcia. Słusznie Izba Skarbowa zwróciła uwagę, że przepis art. 67 § 1a nie daje podatnikowi dodatkowych uprawnień do udzielenia ulgi. Wręcz przeciwnie wprowadza ograniczenia związane z wysokością udzielonej wcześniej pomocy publicznej. Pozostaje zatem do rozważania, czy odmawiając przyznania ulgi, organy naruszyły przepis art. 67 § 1 i art. 122 Ordynacji podatkowej. Wbrew twierdzeniom skarżącego, instytucja umorzenia zaległości podatkowej w trybie decyzji organu podatkowego w indywidualnej sprawie, zbudowana jest przy zastosowaniu tzw. uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z 22.09.1999, I SA/Wr 1052/97 lex 38090). Nie przesłanki celowości, moralności i słuszności, lecz przesłanka ważnego interesu podatnika i interesu publicznego decydują o zastosowaniu lub odmowie zastosowania ulgi wynikającej z cytowanego przepisu do podatnika. Uznanie administracyjne to specyficzna konstrukcja prawna. Pozwala ona organowi administracyjnemu na wybór konsekwencji prawnych powstania sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Organ podatkowy może, ale nie musi umorzyć zaległość podatkowa lub odsetki za zwłokę. Uznanie to wszakże ograniczone jest wymienionymi wyżej dyrektywami. Zasadą jest powszechność opodatkowania, zastosowanie ulgi wyjątkiem. Obowiązek podatkowy jest bowiem kategorią prawną i faktycznie zobiektywizowaną (por. wyrok NSA z 26.08.1992 r. sygn. akt. III SA 709/92 opublikowane POP 1993 nr 4 poz. 62). Jak z tego wynika, umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną, ponieważ zasada jest płacenie podatku w terminie. Kontrola legalności decyzji wydanych w trybie art. 67 § 1 ordynacji podatkowej, dokonywana przez Sąd, sprowadza się do badania, czy w procesie dochodzenia do tego rozstrzygnięcia organy podatkowe uwzględniły całokształt okoliczności faktycznych, mających wskazywać na ważny interes podatnika, lub ważny interes publiczny i czy w ramach swego uznania nie naruszyły zasady swobodnej oceny dowodów. W rozpatrywanej sprawie, sąd uznał, że organy podatkowe nie naruszyły tych obowiązków, a postępowanie przeprowadzono z zachowaniem zasady prawdy obiektywnej z art. 122 Ordynacji podatkowej. W aktach sprawy znajdują się dokumenty, świadczące o wszechstronnym badaniu przez organy podatkowe sytuacji materialnej, rodzinnej i dochodów podatnika, Oczywiście, jak w innych sprawach wszczynanych na wniosek, ocenie organu podlegały w pierwszym rzędzie okoliczności wskazane przez skarżącego, a dopiero później materiał zgromadzony z urzędu, głównie w celu konfrontacji oświadczeń stron, ze złożonymi dokumentami wykazującymi jego sytuację osobistą i majątkową. Reasumując Sad przyjął, ze zaskarżona decyzja oparta na zasadzie uznania administracyjnego, nie narusza cytowanych przepisów prawa. Uznanie administracyjne nie było dowolne, było oparte na szczegółowych, należycie uzasadnionych ustaleniach. Z tych względów, brak było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270) należało skargę oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło