I SA/Wr 385/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Olejnik, Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca), Sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Protokolant Katarzyna Motyl, po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2009 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy ze skargi M. M. i M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005 r. oddala skargę. Przystępując do rozstrzygania, Sąd uwzględnił następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta K. z dnia [...], nr [...], ustalającą M. i M. M. zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2005 r. w kwocie 1.394,00 zł. W uzasadnieniu swojej decyzji Burmistrz Miasta K. wskazał, że przedmiotem opodatkowania jest lokal użytkowy położony w K. przy ul. [...] o powierzchni [...] m², który skarżący – na podstawie decyzji Zarządu Miasta K. z dnia [...] - użytkowali w okresie od dnia [...] do dnia [...]. Skarżący w odwołaniu zarzucili organowi podatkowemu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej. Uzasadniając odwołanie podniesiono, że stroną umowy najmu zawartej ze skarżącymi dnia [...] był A w K., będący zarządcą nieruchomości stanowiących własność gminy. W związku z tym, zdaniem strony, obowiązkiem organu podatkowego było wyjaśnienie czy przedmiotowa nieruchomość nie została przekazana wskazanej jednostce w trwały zarząd na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, gdyż ta okoliczność ma decydujący wpływ na ustalenie podmiotu zobowiązanego do zapłaty wskazanego podatku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji wskazało, że uchwałą Rady Miejskiej w K. Nr [...] z dnia [...] zakład budżetowy o nazwie A w K. został przekształcony w jednoosobową spółkę Gminy Miejskiej K. – spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Jednocześnie uznano za bezsporne, że trwały zarząd nie może zostać ustanowiony na rzecz spółki prawa handlowego, stąd też, w ocenie organu odwoławczego, uchybienia organu niższej instancji w zakresie niewyjaśnienia statusu prawnego A oraz wadliwego oznaczenia strony umowy najmu z dnia [...] pozostają bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w wyniku przeprowadzonej analizy umowy z dnia [...] zawartej pomiędzy A z o. o. a Gminą Miejską w K. o zarządzanie gminnym zasobem mieszkaniowym, stwierdziło, że Spółka nie jest posiadaczem nieruchomości stanowiących własność gminy, a w konsekwencji nie ciąży na niej obowiązek podatkowy. Organ podniósł, że w świetle postanowień wskazanej umowy do Spółki należą czynności zarządu i administrowania nieruchomościami stanowiącymi własność gminy, takie jak zawieranie i rozwiązywanie w imieniu i na rzecz gminy umów między innymi najmu lokali mieszkalnych i użytkowych, a to nie mieści się w pojęciu posiadania w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego. Ponadto organ drugiej instancji wskazał, że umowa zawarta pomiędzy skarżącymi a zakładem budżetowym z dnia [...] obowiązywała do dnia [...], zaś po tej dacie strona skarżąca użytkowała sporny lokal bez tytułu prawnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący podnieśli, że nie spełniają wszystkich przesłanek wynikających z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, zatem nie są podatnikami podatku od nieruchomości z tytułu użytkowania przedmiotowego lokalu. Ponadto, w ocenie strony, istotne znaczenie ma fakt, iż pierwsze pismo Burmistrza Miasta K. w sprawie podatku od nieruchomości za 2004 r. otrzymała w dniu [...], a więc po opuszczeniu przez skarżących lokalu użytkowego, co nastąpiło w dniu [...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, powołując się swoje stanowisko, wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), właściwość sądów administracyjnych obejmuje sprawowanie kontroli decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych w oparciu o kryterium ich zgodności z prawem. Uchylenie przez sąd zaskarżonego aktu następuje tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub w wyniku naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.). Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy oraz podniesione w skardze zarzuty Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu podatkowego wyrażonego w tej decyzji. Przedmiotem sporu jest kwestia obciążenia skarżących podatkiem od nieruchomości za 2005 r. z tytułu użytkowania bez tytułu prawnego lokalu stanowiącego własność Gminy Miejskiej K., a pozostającego w zarządzie A Spółka z o.o. Przystępując do oceny zgodności zaskarżonej decyzji z prawem w pierwszej kolejności należy odwołać się do treści art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 9, poz. 84 ze zm.), zwanej dalej ustawą, według którego podatnikami podatku od nieruchomości są: 1. właściciele nieruchomości lub obiektów budowlanych, 2. posiadacze samoistni nieruchomości lub obiektów budowlanych, 3. użytkownicy wieczyści gruntów, 4. posiadacze nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych, które nie stanowią odrębnych nieruchomości, b) jest bez tytułu prawnego. W myśl powyższej regulacji oraz treści art. 3 ust. 3 tejże ustawy zasadą jest, że podmiotowość podatkowa w podatku od nieruchomości związana jest przede wszystkim z faktem posiadania samoistnego, którego definicję reguluje art. 336 Kodeksu cywilnego. Stosownie do wskazanego przepisu posiadanie jest stanem faktycznym polegającym na możliwości sprawowania określonego władztwa nad rzeczą. W zależności od zakresu tego władztwa posiadacz może władać rzeczą jak właściciel (posiadacz samoistny) lub jak ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W większości przypadków podatnikiem jest właściciel nieruchomości, jednak nie ze względu na przysługującą mu własność, tylko z racji faktycznego władztwa nad rzeczą. Zasada ta doznaje wyjątku w przypadku nieruchomości i obiektów budowlanych, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Podatnikami są w takich sytuacjach, w myśl art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy, posiadacze - chodzi tu przede wszystkim o posiadanie zależne wynikające z umów zawartych z właścicielem lub Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa (np. dzierżawy), innego tytułu prawnego lub bez niego. Odnosząc powyższe regulacje na grunt sprawy będącej przedmiotem niniejszego postępowania, zdaniem Sądu, w stanie faktycznym ustalonym w postępowaniu podatkowym poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji A Spółka z o. o. nie był podatnikiem podatku od nieruchomości. Stosownie do przyjętego przez Sąd stanu faktycznego zakład budżetowy o nazwie A Spółka z o. o. uchwałą Rady Miejskiej w K. z dnia [...] Nr [....] został przekształcony w jednoosobową spółkę Gminy Miejskiej K., mającą działać w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Następnie w dniu [...] zawarta została umowa pomiędzy A a Gmina Miejską w K., na mocy której A przyjął w zarząd gminny zasób komunalny lokali mieszkalnych i użytkowych w budynkach stanowiących wyłącznie własność gminy oraz pozostały zasób nieruchomości gminnych. Zgodnie z treścią § 3 umowy zarządzanie nieruchomościami przez A polega na podejmowaniu decyzji i dokonywaniu czynności prawnych, faktycznych i procesowych zmierzających do prawidłowego utrzymania przejętych w zarząd nieruchomości, a w szczególności: zawierania i rozwiązywania umów najmu, dzierżawy i użytkowania, dochodzenia i egzekwowania we właściwym trybie należności z tytułu umów najmu, dzierżawy i użytkowania, występowania przed sądem w sprawach z zakresu prowadzonego zarządu nieruchomościami. W ocenie Sądu organy podatkowe słusznie oceniły, że postanowienia powyższej umowy nie uzasadniają twierdzenia, że A Spółka z o. o. stał się posiadaczem nieruchomości stanowiących własność gminy. Z postanowień przywołanej umowy z dnia [...] wynika bowiem jednoznacznie, że działalność A rodzi skutki prawne nie dla niego, lecz bezpośrednio dla właściciela nieruchomości. Jest to zatem umowa o świadczenie pewnych usług na rzecz gminy i w jej interesie przez określoną w umowie osobę prawną. W konsekwencji osoba ta jest jedynie dzierżycielem nieruchomości komunalnych i jako taka nie jest żadnym z podmiotów zobowiązanych do płacenia podatku od nieruchomości wymienionych w art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Kontynuując, po przeanalizowaniu materiału dowodowego w sprawie, zaskarżonej decyzji oraz decyzji wydanej przez organ niższej instancji, Sąd stwierdza, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły, że skarżący w okresie od dnia [...] do dnia [....] byli posiadaczami lokalu użytkowego położonego w K. przy ul. [...], stanowiącego własność Gminy Miejskiej K. na podstawie umowy najmu przedmiotowego lokalu zawartej z, reprezentującym Gminę Miejską K., A. Następnie, decyzją zarządu gminy z dnia [...] wyrażono zgodę na dalsze użytkowanie wskazanego lokalu przez skarżących do czasu sprzedaży przedmiotowej nieruchomości. W związku z powyższym w opinii Sądu w spornym roku podatkowym skarżący byli posiadaczami lokalu użytkowego położonego w K. przy ul. [...] stanowiącego własność Gminy Miejskiej K., bez tytułu prawnego, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W świetle wskazanego przepisu, każdy kto objął w posiadanie nieruchomość, jej część lub obiekt budowlany niezłączony trwale z gruntem albo jego część i nie dokonał tego na podstawie umowy jest podatnikiem podatku od nieruchomości. Reasumując, organy podatkowe prawidłowo objęły skarżących obowiązkiem podatkowym w podatku od nieruchomości za 2005r. z tytułu użytkowania bez tytułu prawnego lokalu stanowiącego własność jednostki samorządu terytorialnego. Na marginesie rozważań zgodzić się należy ze stanowiskiem skarżących, że w spornym roku podatkowym 2005 skarżący nie podlegali obowiązku podatkowemu w podatku od nieruchomości na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, gdyż umowa najmu lokalu użytkowego wygasła w dniu 31 stycznia 1999 r. Jednakże należy mieć również na uwadze, że w 2005 r. skarżący użytkowali lokal bez tytułu prawnego, stąd organy podatkowe prawidłowo zastosowały właściwy w stanie faktycznym sprawy art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b) wskazanej ustawy. Odnosząc się natomiast do podnoszonego przez stronę zarzutu dotyczącego okresu pomiędzy opuszczeniem przez nią przedmiotowego lokalu użytkowego a podjęciem przez organy podatkowe czynności zmierzających do objęcia strony podatkiem od nieruchomości należy zauważyć, iż stosownie do treści art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W rozpoznawanej sprawie obowiązek podatkowy powstał w 2005 r., a więc decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe wynikające z tego obowiązku powinna zostać doręczona do dnia 31 grudnia 2008 r. Z akt sprawy wynika, że decyzja organu pierwszej instancji, utrzymana w mocy przez organ odwoławczy, doręczona została skarżącym w dniu [...]., a zatem nie została ona wydana w warunkach przedawnienia. Mając powyższe na uwadze Sąd, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, oddalił ją na podstawie art. 151 p.p.s.a.