I SA/Wr 385/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2012-2013 oraz umorzenia postępowania w sprawie umorzenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2014 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, wezwany do uiszczenia wpisu od skargi, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego wskazując, że obecnie nie posiada oszczędności złotówkowych, dewizowych, akcji ani obligacji. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, z którą pozostaje w separacji. Posiada nieukończony pawilon o powierzchni 88,80 m2. Rubryki dotyczące źródeł i wysokości dochodów małżonków oraz zobowiązań i stałych wydatków nie zostały wypełnione. Do wniosku załączono wyciąg rachunku bankowego za czerwiec, lipiec i sierpień 2017 r., na którym brak było operacji bankowych poza prowizjami za prowadzenie rachunku, a saldo wynosiło około 2.80 zł (niewyraźna kserokopia). Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących stanu finansowego i majątkowego obojga małżonków wnioskodawca wskazał, że nie może przesłać swoich zeznań podatkowych za lata 2015 i 2016, gdyż stanowią one tajemnicę skarbową. Z żoną jest w separacji i nie mieszka u niej, w związku z czym nie może przedstawić kopii jej zeznań podatkowych. Ma jeden rachunek bankowy, którego wyciąg (ten sam, który został załączony do wniosku) załączył do pisma. Podał również, że nie korzysta z Pomocy Społecznej i nie jest w stanie przesłać zestawienia miesięcznych wydatków, gdyż ich nie zbiera. Wnioskodawca nie przedstawił dokumentu potwierdzającego separację małżonków, nie udzielił też w tym względzie żadnych dodatkowych wyjaśnień. Mając na uwadze powyższe, w ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek nie może zostać uwzględniony. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a więc w zakresie całkowitym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zaznaczyć trzeba, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Przy czym powyższe przesłanki powinien wykazać sam wnioskodawca w sposób logiczny i wiarygodny, poprzez dokładne wyjaśnienie całokształtu sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej, nie ograniczając się tylko i wyłącznie do tych okoliczności, które miałyby uzasadnić jego żądanie i tylko takich, które są udokumentowane. W interesie wnioskodawcy jest jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Powyższe obowiązki wnioskodawcy wynikają z brzmienia art. 252 § 1 i art. 255 p.p.s.a. – zgodnie z treścią pierwszego z nich, ubiegający się o przyznanie prawa pomocy obowiązany jest do złożenia oświadczenia obejmującego stan majątkowy i finansowy, zaś w przypadku osoby fizycznej – dokładne dane o stanie rodzinnym. Art. 255 stanowi, że w sytuacji, gdy dane wynikające z urzędowego formularza dotyczące stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego są niewystarczające lub budzą wątpliwości, do wnioskodawcy kierowane jest wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Co za tym idzie, wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony przez osobę fizyczną, rozpoznawany jest w trzech aspektach – nie tylko finansowym i majątkowym, ale i rodzinnym. W konsekwencji w procesie rozpoznania przedmiotowego wniosku konieczne jest zbadanie możliwości płatniczych obojga małżonków. Należy bowiem zwrócić uwagę, że wnioskodawca pierwotnie oświadczył, że pozostaje z żoną we wspólnym gospodarstwie domowym. Następnie w wyniku wezwania do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących również małżonki (w tym także dokumentu potwierdzającego separację) podał, że z nią nie mieszka, nie udzielając żadnych dodatkowych wyjaśnień. Do tak szczątkowych danych co do sytuacji rodzinnej trudno się ustosunkować dokonując oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Zwłaszcza, gdy nie wiadomo, czy wnioskodawca posiada jakiekolwiek dochody, czy też pozostaje jednak na utrzymaniu żony. Natomiast o ile wnioskodawca uzyskuje dochody, to przede wszystkim nie wiadomo, w jakiej kwocie. Nie jest tym samym wiadome, z czego w ogóle się utrzymuje, jakie ponosi wydatki i jakie ma możliwości w czynieniu rezerw na poniesienie kosztów swego udziału w sprawie wszczętej wniesioną przez siebie skargą. Dodać wypada, że do podania zestawienia miesięcznych wydatków nie są konieczne rachunki – wnioskodawcy z pewnością jest wiadome, jakie ponosi wydatki na utrzymanie domu/ mieszkania, na wyżywienie i inne podstawowe potrzeby socjalne. Wydruk rachunku bankowego za okres od czerwca do sierpnia 2017 r. nie zawiera żadnych danych, które pozwoliłyby dokonać oceny zasadności wniosku – brak na nim odnotowanych wpływów czy wypłat, poza prowizjami za prowadzenie rachunku. Nie może to być z pewnością dowód na brak dochodów i oszczędności – te mogą być bowiem posiadane poza rachunkiem. Z kolei jeśli chodzi i zeznania podatkowe, to uprawnienie do żądania ich udostępnienia wynika z przepisów prawa. Rozporządzenie z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257) w § 4 stanowi, że dokumentami źródłowymi, do złożenia których wnioskodawca może zostać wezwany, w przypadku gdy oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, są w szczególności: 1) odpisy zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe; 2) wyciągi z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy; 3) odpisy lub wypisy z rejestrów urzędowych; 4) odpisy dwóch ostatnich bilansów; 5) zaświadczenia o wysokości osiągniętego dochodu, uzyskanych wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich dwóch lat; 6) zaświadczenie o sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wnioskodawcy wydawane przez upoważnionego pracownika jednostki organizacyjnej gminy realizującej zadania pomocy społecznej. Reasumując, wnioskodawca nie dał jakichkolwiek podstaw do oceny jego możliwości płatniczych. W tym stanie rzeczy referendarz zobligowany był uznać przedmiotowy wniosek za nieuzasadniony i odmówić przyznania prawa pomocy. W związku z tym, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.