I SA/Wr 392/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi Z. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2007 r. postanawia: przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Wraz ze skargą na wyżej oznaczoną decyzję Z. Z. przesłał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W jego uzasadnieniu skarżący wywiódł, że koszt opłaty sądowej oraz usługi profesjonalnego pełnomocnika przewyższa kwotę jego emerytury, z której prowadzona jest egzekucja należności publicznoprawnej wynikającej z rozstrzygnięcia będącego przedmiotem skargi. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Z. Z. podał, że dochodem jego dwuosobowego gospodarstwa domowego jest kwota 1.740,71 zł (netto), na którą składa się emerytura wnioskodawcy i jego żony. Z przesłanych na wezwanie dokumentów wynika, że w roku 2009 skarżący uzyskał dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 51.613,71 zł (przy przychodzie w kwocie 298.903,15 zł) oraz z emerytury w kwocie 23.502,28 zł, jego żona – z emerytury w kwocie 8.023,58 zł, natomiast w roku 2010 ich dochód z tytułu świadczenia emerytalnego wyniósł odpowiednio 24.643,36 zł oraz 8.413,10 zł. Skarżący oraz jego żona korzystają z kredytu odnawialnego przypisanego do rachunku bankowego w kwocie 5.000 zł, natomiast w roku 2007 dokonali darowizny na rzecz ich syna wycenionej na 120.000 zł działkę gruntu o powierzchni 1.185 m² zabudowanej jednorodzinnym, wolnostojącym budynkiem mieszkalnym z poddaszem użytkowym. Obdarowany ustanowił na rzecz darczyńców dożywotnią, niepodzielną i bezpłatną służebność osobistą polegającą na prawie korzystania przez uprawnionych z całej kondygnacji domu mieszkalnego (parteru): trzech pokoi, kuchni i łazienki, oraz innych części wspólnych służących do użytku wszystkich mieszkańców domu mieszkalnego. Z uzasadnienia załączonej w kserokopii decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] nr [...]w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej Z. Z. wynika nadto, że syn skarżącego uzyskuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w kwocie 1.380 zł, natomiast sam wnioskodawca cierpi na cukrzycę i w roku 2006 przeszedł zawał. W treści pisma procesowego z dnia 29 marca 2011 r. skarżący zawarł wyliczenie kosztów miesięcznego utrzymania jego dwuosobowego gospodarstwa domowego na łączną kwotę 2.403 zł. Z urzędu wskazać należy, iż zarządzeniem z dnia 4 marca 2011 r. Przewodniczący Wydziału I Sądu wyznaczył wpis sądowy od skargi Z. Z. w kwocie 2.318 zł. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu doradcy podatkowego (adwokata, radcy prawnego, rzecznika patentowego) jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że w przypadku strony skarżącej zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego, określona w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wykazał bowiem, iż w swojej sytuacji życiowej i materialnej nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Świadczą o tym z jednej strony kwota pieniężna, którą dysponuje wnioskodawca miesięcznie na utrzymanie swoje oraz swojej trzyosobowej rodziny (siebie, żony oraz syna), a z drugiej, kwota wydatków związanych z tym utrzymaniem, obejmująca wedle wyliczeń strony jedynie wydatki konieczne. Istotne znaczenie w sprawie ma również, zdaniem referendarza sądowego, stan zdrowia Z. Z., generujący dodatkowe wydatki oraz brak majątku wnioskodawcy podlegającego spieniężeniu. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w sentencji.