I SA/Wr 397/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług do zwrotu na rachunek bankowy za kwiecień 2015 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca spółka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu wniosku, że organ podatkowy wstrzymał wypłatę zwrotu VAT w kwocie ponad 2.000.000 zł w związku z prowadzonymi wobec spółki postępowaniami podatkowymi, co przełożyło się na jej problemy finansowe. Blokada tych środków trwa od ponad 3 lat w sytuacji, gdy spółka zmaga się dodatkowo z nierzetelnymi kontrahentami, którzy nie uregulowali płatności za wykonane usługi. Zyski spółki w poprzednich latach były przeznaczane na kapitał rezerwowy i obecnie służą do regulowania zobowiązań w związku z brakiem możliwości uiszczania ich z bieżących wpływów, ze względu fakt blokady tak znacznych kwot podatku zapłaconego w poprzednim obrocie. Spółka, aby regulować wcześniejsze zobowiązania, posiłkuje się środkami finansowymi z przychodów, które powinny być przeznaczone na zaspokojenie kosztów powstałych przy ich osiągnięciu. Zastosowała również inne środki mające na celu utrzymanie płynności finansowej, w tym wydłużenie terminu płatności zaciąganych zobowiązań. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że kapitał zakładowy spółki wynosi 5.000 zł, według bilansu za 2017 r. wartość środków trwałych wynosiła 0 zł i odnotowany został zysk w wysokości 125.208,80 zł. Salda na trzech rachunkach wynosiły na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku: 22.070,66 zł, 617.589,53 zł, 1002,49 zł i 0 zł. Dodatkowo strona podała, że stan kasy wynosi 0 zł, jej zobowiązania 1.390.024,67 zł, dochód 149.896,80 zł i wydatki 6.548.569,48 zł. Z dokumentów złożonych na wezwanie wynika, że na koniec 2017 r. spółka odnotowała przychody netto w kwocie 6.576.008,17 zł. Jej kapitał rezerwowy wynosił 3.448.519,53 zł, zobowiązania krótkoterminowe 1.390.024,66 zł i należności krótkoterminowe 3.890.637,89 zł. W kasie i na rachunkach wartość środków pieniężnych wynosiła 460.599,88 zł. Do końca kwietnia bieżącego roku przychód spółki wyniósł 2.375.470,20 zł i zysk 165.197,36 zł, zobowiązania krótkoterminowe były na poziomie 1.610.107,27 zł, a należności krótkoterminowe – 4.746.591,54 zł. W kasie i na rachunkach spółka dysponowała środkami pieniężnymi w wysokości 616.812,80 zł. W lutym, marcu i kwietniu 2018 r. spółka dokonała dostaw towarów i usług na kwoty odpowiednio 380.991 zł, 660.075 zł i 786.578 zł oraz poczyniła zakupy związane z działalnością opodatkowaną o wartości 535,857 zł, 446.648 zł i 497.786 zł. Przedłożone zostały także wydruki historii rachunków bankowych, których tylko saldo rachunku w euro w okresie od stycznia do kwietnia 2018 r. wynosiło 150.000-250,000 euro salda dwóch rachunków PLN natomiast sięgało 2.000 zł i 80.000 zł. Historia rachunku, co do którego strona oświadczyła saldo zerowe, nie została przedłożona. Nadesłano również kopię umowy spółki. Wpis od skargi w niniejszej sprawie został wyznaczony na kwotę 4.953 zł. Mając na uwadze powyższe, zdaniem referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek jest niezasadny. Podstawą jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z brzmieniem tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w przypadku osób prawnych może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zwrócić należy uwagę, że stosownie do brzmienia przytoczonej regulacji prawnej, w procedurze o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej ocena możliwości płatniczych sprowadza się tylko i wyłącznie do ustalenia, czy strona dysponuje środkami wystarczającymi na opłacenie kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Brak tutaj dodatkowych obwarowań, które występują w regulacjach dotyczących przyznania prawa pomocy osobom fizycznym i nakazują uwzględnienie na rzecz wnioskodawcy tych środków, które muszą pozostać do jego dyspozycji na niezbędne utrzymanie własne i rodziny. Pomimo braku takich regulacji w stosunku osób prawnych, w rzeczywistości należy uwzględnić zakres i cel działalności wnioskodawcy, a także wpływ poniesienia kosztów sądowych na płynność finansową i możliwość prowadzenia dalszej działalności. W ocenie referendarza sądowego, poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie przez skarżącą spółkę z pewnością nie wpłynie w najmniejszym stopniu na zakres prowadzonej przez nią działalności, a tym bardziej na płynność finansową. Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga, iż najwyższym kosztem sądowym w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest zwykle wpis od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi niespełna 5.000 zł. Pozostałe koszty zazwyczaj ograniczają się do opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za sporządzenie uzasadnienia wyroku (jeżeli skarga zostanie oddalona, gdyż w przypadku jej uwzględnienia Sąd sporządza uzasadnienie z urzędu) oraz wpisu od skargi kasacyjnej wynoszącego równowartość połowy wpisu od skargi (jeżeli strona zdecyduje o wniesieniu tego środka zaskarżenia). Tym samym dla oceny zasadności przedmiotowego wniosku za punkt odniesienia należało przyjąć kwotę wysokość wpisu od skargi, którego opłacenie przez skarżącą spółkę będzie znikomym obciążeniem. Na powyższe wskazują już dane historii rachunków bankowych, których salda sięgają nawet 250.000 euro, czyli około 1.000.000 zł. Z przedłożonej dokumentacji nie wynika też, aby kwota zwrotu VAT ponad 2.000.000 zł, którego wypłata została wstrzymana przez organ podatkowy, w sposób znaczący ograniczyła działalność gospodarczą spółki. Jak wynika z wartości obrotów, wynoszących w bieżącym roku niemal 1.000.000 zł miesięcznie, działalność prowadzona jest na znaczną skalę. Nie można też mówić o trudnej sytuacji spółki, jeżeli jej należności krótkoterminowe są 2,5-krotnie wyższe od zobowiązań krótkoterminowych, a ich wartość wynosi ponad 4.000.000 zł. Dodatkowo strona wskazuje, że reguluje swoje zobowiązania z pomocą środków zgromadzonych w kapitale rezerwowym. Ten zaś wynosił w kwietniu 2018 r. prawie 3.500.000 zł. Przedstawione wyżej dane nie dają zatem nawet najmniejszych podstaw do uwzględnienia żądania przedmiotowego wniosku i zwolnienia skarżącej spółki z ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zaznaczyć tylko końcowo wypada, że co do zasady każdy ma obowiązek ponoszenia kosztów udziału w swojej własnej sprawie, co wyraźnie wynika z treści art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, gdyż jego przyznanie jest równoznaczne z "przerzuceniem" tych kosztów na Skarb Państwa. Koszty sądowe bowiem stanowią formę daniny publicznej, a te – zgodnie z konstytucyjną zasadą wyrażoną w art. 84 Konstytucji RP – każdy jest obowiązany ponosić. W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji postanowienia na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a..