I SA/Wr 397/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 18 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Wr 397/18, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług do zwrotu na rachunek bankowy za kwiecień 2015 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 18 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Wr 397/18. Skarżąca spółka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu wniosku, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. wstrzymał wypłatę zwrotu VAT za miesiące grudzień 2014 r. oraz od stycznia do czerwca 2015 r. w kwocie ponad 2.000.000 zł w związku z prowadzonymi wobec spółki postępowaniami podatkowymi, co przełożyło się na jej problemy finansowe. Blokada tych środków trwa od ponad 3 lat w sytuacji, gdy spółka zmaga się dodatkowo z nierzetelnymi kontrahentami, którzy nie uregulowali płatności za wykonane usługi. Zyski spółki w poprzednich latach były przeznaczane na kapitał rezerwowy, zaś obecnie służą do regulowania zobowiązań w związku z brakiem możliwości uiszczania ich z bieżących wpływów, ze względu na fakt blokady tak znacznych kwot podatku zapłaconego w poprzednim obrocie. Spółka, aby regulować wcześniejsze zobowiązania, posiłkuje się środkami finansowymi z przychodów, które powinny być przeznaczone na zaspokojenie kosztów powstałych przy ich osiągnięciu. Zastosowała również inne środki mające na celu utrzymanie płynności finansowej, w tym wydłużenie terminu płatności zaciąganych zobowiązań. Ponadto spółka wskazała na ponoszenie kosztów związanych z procesem, kosztów pracowniczych, lokalowych, biurowych, kosztów księgowych i innych opłat związanych z prowadzeniem działalności w tym podatków i składek na ZUS. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że kapitał zakładowy spółki wynosi 5.000 zł, według bilansu za 2017 r. wartość środków trwałych wynosiła 0 zł i odnotowany został zysk w wysokości 125.208,80 zł. Salda na czterech rachunkach wynosiły na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku: 22.070,66 zł, 617.589,53 zł, 1002,49 zł i 0 zł. Dodatkowo strona podała, że stan kasy wynosi 0 zł, jej zobowiązania 1.390.024,67 zł, dochód 149.896,80 zł i wydatki 6.548.569,48 zł. Z dokumentów złożonych na wezwanie starszego referendarza sądowego wynika, że na koniec 2017 r. spółka odnotowała przychody netto w kwocie 6.576.008,17 zł. Jej kapitał rezerwowy wynosił 3.448.519,53 zł, zobowiązania krótkoterminowe 1.390.024,66 zł i należności krótkoterminowe 3.890.637,89 zł. W kasie i na rachunkach wartość środków pieniężnych wynosiła 460.599,88 zł. Do końca kwietnia bieżącego roku przychód spółki wyniósł 2.375.470,20 zł i zysk 165.197,36 zł, zobowiązania krótkoterminowe były na poziomie 1.610.107,27 zł, a należności krótkoterminowe – 4.094.406,26 zł. W kasie i na rachunkach spółka dysponowała środkami pieniężnymi w wysokości 616.812,80 zł. W lutym, marcu i kwietniu 2018 r. spółka dokonała dostaw towarów i usług na kwoty odpowiednio 380.991 zł, 660.075 zł i 786.578 zł oraz poczyniła zakupy związane z działalnością opodatkowaną o wartości 535.857 zł, 446.648 zł i 497.786 zł. Przedłożone zostały także wydruki historii rachunków bankowych, których tylko saldo rachunku w euro w okresie od stycznia do kwietnia 2018 r. wynosiło na koniec stycznia 2018 r. 123.698,75 euro, zaś na koniec kwietnia 2018 r. 146.946,36 euro. Salda dwóch rachunków PLN natomiast sięgało na koniec kwietnia 2018 r. kwoty 22.070,66 zł oraz 749,72 zł. Historia rachunku, co do którego strona oświadczyła saldo zerowe, nie została przedłożona. Wraz z opisanymi dokumentami przedłożono do akt sprawy kopię umowy spółki. Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2018 r. (doręczonym w dniu 13 lipca 2018 r.) starszy referendarz sądowy odmówił stronie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia referendarz wskazał, że poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie przez skarżącą spółkę nie wpłynie w najmniejszym stopniu na zakres prowadzonej przez nią działalności, a tym bardziej na płynność finansową. W sprzeciwie od tego postanowienia (wniesionym w dniu 20 lipca 2018 r.) strona skarżąca zarzuciła zakwestionowanemu postanowieniu jednostronną ocenę materiału dowodowego skutkującą błędem w ustaleniach faktycznych prowadzącym do stwierdzenia, iż skarżąca spółka nie zasługuje na udzielenie prawa pomocy. Z urzędu należy wskazać, że wpis sądowy w niniejszej sprawie wyznaczony został na kwotę 4.953 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: "p.p.s.a"), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Działając w ramach kompetencji orzeczniczych wynikających z treści art. 260 p.p.s.a. Sąd nie stwierdził podstaw do zmiany postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 18 czerwca 2018 r. Podstawę prawną dla oceny zasadności zgłoszonego przez stronę wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych stanowi przepis art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym (w tym przypadku – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych), gdy podmiot ten wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Podkreślić jednocześnie należy, iż od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą wymaga się podejmowania działań z zachowaniem wyższego stopnia staranności. Dotyczy to również przewidywania konsekwencji wykonywanej działalności w postaci konieczności prowadzenia postępowań sądowych i ponoszenia związanych z tym kosztów. Osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. 2 wyd., Warszawa 2006, s. 504, postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 147/08, LEX nr 479137). Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przytoczonego wyżej art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. W ocenie Sądu, zasadnie referendarz sądowy uznał, że skarżąca spółka nie wykazała spełnienia przesłanki od której ww. przepis warunkuje możliwość przyznania osobie prawnej zwolnienia od kosztów sądowych. Przedłożone dokumenty obrazujące aktualną sytuację majątkową spółki wskazują, że w badanym okresie (do końca kwietnia 2018 r.) przychód spółki wyniósł 2.375.470,20 zł, zysk 165.197,36 zł. Ponadto w lutym, marcu i kwietniu 2018 r. spółka dokonała dostaw towarów i usług na kwoty odpowiednio 380.991 zł, 660.075 zł i 786.578 zł oraz poczyniła zakupy związane z działalnością opodatkowaną o wartości 535.857 zł, 446.648 zł i 497.786 zł. Wskazać również należy na należności krótkoterminowe spółki, których wysokość wynosi ponad 4.000.000 zł i znacznie przekracza wartość jej zobowiązań krótkoterminowych. Przedstawione okoliczności świadczą w ocenie Sądu o tym, iż skarżąca spółka aktualnie prowadzi zorganizowaną i ciągłą działalność gospodarczą na znaczną skalę. Co więcej, z przedłożonych dokumentów nie wynika aby wnioskująca nie realizowała swoich zobowiązań związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, która to okoliczność mogłaby ewentualnie potwierdzać problemy finansowe skarżącej. Ponadto należy zwrócić uwagę na fakt, że na przedstawione do akt sprawy rachunki bankowe regularnie dokonywane są wpłaty przez osoby trzecie, najpewniej kontrahentów strony, co skutkuje brakiem podstaw do uznania, iż spółka pozbawiona jest źródeł finansowania, uniemożliwiających jej poniesienie w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Odnosząc się do podnoszonej przez spółkę kwestii wstrzymania przez organ podatkowy wypłaty kwoty zwrotu VAT ponad 2.000.000 zł, stwierdzić należy iż bez wątpienia okoliczność ta może być dokuczliwa, lecz analiza przedstawionych dokumentów nie daje podstaw do uznania, że fakt ten miał znaczący wpływ na zakres prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej. Końcowo zwrócić należy uwagę na podnoszone przez wnioskującą argumenty koncentrujące się wokół konieczności pokrywania przez stronę kosztów związanych z procesem, kosztów pracowniczych, lokalowych, biurowych, kosztów księgowych i innych opłat związanych z prowadzeniem działalności w tym podatków i składek na ZUS. Wymienione przez spółkę koszty stanowią zwykłą konsekwencję prowadzenia działalności gospodarczej i w związku z tym nie mogą stanowić skutecznego argumentu za przyznaniem spółce prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podsumowując podkreślić należy raz jeszcze, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo ewentualnych trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie w żaden sposób nie zostało wykazane zaistnienie w sytuacji finansowej spółki trudności finansowych, których stopień uniemożliwiałby uiszczenie w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Mając na uwadze przedstawioną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 260 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.