I SA/Wr 4/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Betta po rozpoznaniu w dniu 6 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie określenia za grudzień 2007 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy wskutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 kwietnia 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca spółka, prowadząca działalność w zakresie usług telekomunikacyjnych i handlu, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że z powodu niezwrócenia przez organ podatkowy nadwyżki naliczonego podatku VAT nad należnym, straciła całkowicie płynność finansową i drastycznie ograniczyła swoją działalność. Nie jest zatem w stanie uiścić opłaty sądowej. Dalej wnioskująca wskazała, że ma zaległości wobec banków, ZUS i firm na kilkaset tysięcy złotych. Część spraw trafiła już do komornika, który ze względu na bezskuteczną egzekucję, umorzył postępowanie. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi 500.000 zł (wniesiony 125.000 zł), wartość środków trwałych wg danych za 2008 r. – 170.729,76 zł (brak obliczeń dla 2009 r.), natomiast odnośnie wysokości zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu wskazano, że brak jest danych za 2009 r., jednakże według przypuszczeń, spółka odnotuje kilkudziesięciotysięczną stratę. Wnioskująca dysponuje jednym rachunkiem bankowym, którego saldo ujemne wynosi 700 zł. Ponadto dwa banki zlikwidowały jej rachunki a skarżąca jest względem nich zadłużona na kwoty 180.000 zł oraz 190.000 zł. Posiada również zaległość względem ZUS – około 20.000 zł. Do akt sprawy złożono zawiadomienie o bezskutecznej egzekucji, który dotyczy spółki "A" sp. z o.o. oraz odnoszący się niej nakaz zapłaty. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów dotyczących stanu majątkowego spółki nie udzielono odpowiedzi. Przesyłka po dwukrotnym awizowaniu została zwrócona do Sądu i włączona do akt ze skutkiem doręczenia. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem wniesionego sprzeciwu, w którym skarżąca podniosła, iż nie otrzymała wezwania do przedstawienia dokumentów, a ponadto, że uprzednio przedłożone dokumenty wystarczająco obrazują jej sytuację. Na skutek ponownego wezwania poinformowano, że spółka nie sporządziła jeszcze sprawozdania finansowego za 2009 r., nie posiada dokumentów potwierdzających likwidację rachunków bankowych. Przesłano wezwanie do zapłaty na kwotę 9.008,60 zł oraz wyciągi z rachunków bankowych prowadzonych w BZ WBK S.A. jednakże dotyczące podmiotu "A" sp. z o.o. Również przedłożone zestawienie sald i obrotów za okres od 1 stycznia do 30 kwietnia 2010 r., zawiadomienie o bezskutecznej egzekucji oraz postanowienie o ustaleniu kosztów postępowania egzekucyjnego, zeznanie podatkowe za 2009 r. oraz wezwanie do zapłaty wystawione przez Bank Polska Kasa Opieki S.A dotyczy "A" sp. z o.o. Odnośnie "A" S.A. przedłożono jedynie sporządzone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wezwanie do ujawnienia majątku z uwagi na istniejące zadłużenie, z którego nie wynika jego kwota, zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego (należność główna 15.000 zł) oraz bilans na dzień 31 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: upsa), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd, mając na uwadze zebrany materiał, ponownie rozpoznał zatem wniosek strony o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 upsa prawo pomocy może zostać przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 upsa). Treść wniosku złożonego w niniejszej sprawie – zwolnienie od kosztów sądowych - odpowiada żądaniu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, a zatem obowiązkiem wnioskodawcy – jako osoby prawnej - było wykazanie, że nie posiada wystarczających środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Oceniając zasadność tego wniosku, Sąd doszedł do przekonania, iż strona okoliczności tej nie wykazała. Należy podkreślić, że obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, ciąży na wnioskodawcy. Winno to nastąpić poprzez przedstawienie dokumentów dotyczących stanu finansowego i majątkowego wnioskującego. Obowiązku tego – pomimo stosownego wezwania – skarżąca nie wykonała w sposób rzetelny. Większość przedłożonych dokumentów, mających potwierdzać okoliczności powołane przez skarżącą jako uzasadnienie przyznania jej prawa pomocy, dotyczy innego podmiotu prawnego. Odnośnie sytuacji skarżącej brak jest tak podstawowych informacji jak chociażby stan jej kont bankowych. Dotyczące jej natomiast wezwanie ZUS do ujawnienia majątku oraz zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego nie pozwalają na dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej skarżącej. Ze złożonego rachunku zysków i strat wynika, że spółka odniosła stratę za 2009 r., jednakże wartość jej przychodów wyniosła kilkaset tysięcy złotych. Z kolei treść bilansu wskazuje, że skarżąca posiada znaczny majątek, na który składają się zarówno aktywa trwałe, jak też obrotowe, w tym należności krótkoterminowe. Wobec skali działalności prowadzonej przez skarżącą – wynikającej chociażby z wartości należności – oraz w świetle ograniczonego zakresu pozostałego materiału przedłożonego przez skarżącą, Sąd uznał, iż nie wykazała ona, aby nie posiadała dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ostatecznie należy zauważyć, że koszty sądowe stanowią formę daniny publicznej, natomiast jedną z konstytucyjnych zasad, wyrażoną w art. 84 Konstytucji RP, jest powszechny obowiązek ponoszenia danin publicznych – zgodnie tym przepisem, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (zob. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585). W świetle powyższych okoliczności, Sąd doszedł do przekonania, że nie zostały spełnione przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. Mając z kolei na uwadze zasadę, iż orzekając w zakresie przyznania prawa pomocy Sąd obowiązany jest wyważyć zarówno interes Państwa, tj. wszystkich obywateli, jak i strony skarżącej (E. Ruśkowski – Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 1995 r., sygn. III ARN 75/94 – Glosa z 1995 r., nr 7, s. 14), Sąd uznał, że poprzez zwolnienie skarżącej, która nie przedstawiała odpowiednich dowodów na potwierdzenie okoliczności, na które się powołuje, uzasadniony interes obywateli zostałby niesłusznie naruszony. Z tych względów i na podstawie powołanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji.