I SA/Wr 401/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak – Nowakowska Sędzia WSA Maria Tkacz- Rutkowska Protokolant: Starszy specjalista Katarzyna Motyl po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 lipca 2021 r. sprawy ze skargi: Z. B. i W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego wymiaru zobowiązania pieniężnego na 2020 r. oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi Z. B. i W. B. (jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 23 kwietnia 2020 r., SKO 4011/243/20 utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia 19 lutego 2020 r. nr RF.3127.624.2020 ustalającą Skarżącym wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2020 w kwocie 1001 zł. Z akt sprawy wynika, że powołana na wstępie decyzją z dnia 19 lutego 2020r., organ I instancji ustalił Skarżącym łączne zobowiązanie pieniężne za rok 2020 w wysokości 1001 zł, w tym podatek rolny w kwocie 0 zł, podatek leśny w kwocie 0 zł i podatek od nieruchomości w kwocie 1001 zł. W uzasadnieniu wyjaśnił, że wysokość podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości ustalono na podstawie złożonych przez Strony "Informacji w sprawie podatku rolnego IR-1", "Informacji w sprawie podatku od nieruchomości IN-1" oraz ewidencji gruntów, stosując stawki określone w aktualnie obowiązujących przepisach podatkowych. Podatkiem od nieruchomości organ opodatkował położony na należącej do Skarżących budynek mieszkalny o powierzchni [...] m2, pozostałe budynki o powierzchni [...] m2 oraz grunty pozostałe o powierzchni [...] m2 posadowione działce geodezyjnej nr [...], przy ul. [...], [...] K. Podatku rolnego nie wymierzono, gdyż grunty o pow. [...] ha jest użytkiem rolnym klasy V i korzysta z ustawowego zwolnienia. W odwołaniu Skarżący zarzucili, że: "nie zgadzają się z uzasadnieniem decyzji, które dotyczy naliczenia na podstawie złożonej przez skarżących informacji. Skarżący jako właściciele nieruchomości żadnych informacji do urzędu nie składali" oraz, że "problemy skarżących ciągną się od lat, bo gmina wywłaszczyła ich z [...] arów. W związku z przebywaniem w areszcie śledczym w okresie od 21 listopada 2014 r. do 18 grudnia 2015 r. nie ponoszą za ten okres żadnej odpowiedzialności (w przedmiocie czynności) podejmowanych przez brata skarżących i urząd gminy". Wskazaną na wstępie decyzją z 23 kwietnia 2020 r. organ odwoławczy zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że organ I instancji przy wymiarze podatków ustalonych corocznie, w niezmiennym stanie faktycznym mógł wydać zaskarżoną decyzję i wesprzeć się na posiadanych danych i informacjach. W tym zakresie powołał się na decyzję organu I instancji z dnia 18 lutego 2019 r., nr RF.3127.424.2019, dotycząca łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 r., ktora zawierała takie same przedmioty i podstawy opodatkowania jakie obecna decyzja za 2020 r. Od decyzji dotyczącej zobowiązań za 2019 r. podatnicy nie wnieśli odwołania. Dalej organ odwoławczy zauważył, że Skarżący w odwołaniu nie kwestionują wymiaru zobowiązania podatkowego na 2020 r., lecz część uzasadnienia decyzji. W tym kontekście wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1170, ze zm., dalej u.p.o.l.) oraz art. 6a ust. 5 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2019 r., poz. 1296 ze zm., dalej ustawa o podatku rolnym) osoby fizyczne, na których ciąży obowiązek podatkowy z tytułu własności nieruchomości i posadowionych na niej budynkach zobowiązane są ustawowo do złożenia informacji podatkowych o posiadanych przedmiotach opodatkowania (gruntach i budynkach), w terminie 14 dni od dnia kiedy uzyskali status właściciela. Z materiału dowodowego sprawy (księga wieczysta nr [...], prowadzona przez Sąd Rejonowy w M., Wydział Ksiąg Wieczystych) wynika, że status właścicieli Skarżący uzyskali w wyniku umowy darowizny z dnia 9 sierpnia 1994 r. W tych okolicznościach ciążył na nich ustawowy obowiązek złożenia informacji podatkowych. Podatnicy w odwołaniu negują aby obowiązek ten wypełnili, chociaż w aktach sprawy znajduje się "Wykaz nieruchomości", datowany na dzień 9 kwietnia 2001 r., w którym figurują jako właściciele "B. Z. i W.". W wykazie tym wskazano następujące przedmioty do opodatkowania: podatkiem od nieruchomości: budynek mieszkalny, o powierzchni użytkowej [...] m2, budynek gospodarczy o powierzchni użytkowej [...] m2, garaż o powierzchni użytkowej [...] m2, grunty pozostałe o powierzchni [...] arów; podatkiem rolnym: grunty - użytki rolne o powierzchni [...] arów. W przeszłości, przy okazji postępowań dotyczących łącznego zobowiązania podatkowego za inne okresy, próby weryfikacji tego oświadczenia nie powiodły się. Oględziny nieruchomości były bowiem przez Skarżących uniemożliwiane. W tych okolicznościach zasadnie organ pierwszej instancji w zakresie powierzchni użytkowych budynków przyjął dane wykazane we wcześniejszej, nie negowanej przez podatników, decyzji wymiarowej za 2019 r. oraz ww. informacji. Organ odwoławczy wskazał ponadto na ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych podkreślające decydującą rolę zapisów ewidencji gruntów i budynków, między innymi w zakresie wymiaru podatków, a w szczególności od gruntów. Organ podatkowy przyjął, co dokumentuje wydruk z podglądu do ewidencji gruntów "Informacja z rejestru gruntów", wg stanu na 1 stycznia 2020 r., że właścicielami, w udziałach w działce o nr [...], w obrębie K., przy ul [...], są W. B. i Z. B. Działkę tę stanowią grunty: użytki rolne - rola "RV", o powierzchni [...] ha oraz tereny mieszkaniowe, o symbolu "B" i powierzchni [...] ha. W dwóch skargach do tut. Sądu o analogicznej treści Skarżący (każdy odrębnie) wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, zarzucili naruszenie art. 2 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.o.l. przez: "1) uznanie, że Skarżący użytkowali nieruchomość przez okres, za który został naliczony podatek; 2) uznanie, że przedmiotowa nieruchomość jest nieruchomością zabudowaną, kiedy budynek na niej posadowiony nie został dokończony i prawnie odebrany; 3) błąd w ustaleniach faktycznych przez naliczenie podatku od nieruchomości z uwzględnieniem domu, który nie został odebrany oraz pomimo, że dokumentacja podpisywana była przez brata Skarżących Z. B.(1)". W uzasadnieniu wywodzili, że "organ drugiej instancji błędnie uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi sytuacja braku obowiązku podatku. Skarżący podnoszą, iż w całości podtrzymują swoje stanowisko, w którym wskazują, iż nieruchomość za którą został naliczony podatek, budynek, nadal pozostaje w stanie budowy – nie został odebrany i nie jest wykończony". Wywozili także, że: "Skarżący nie odpowiadają za poczynania ich brata Z. B.(1), który w okresie od 21 listopada 2014 r. do 18 grudnia 2015 r. przebywał w przedmiotowej nieruchomości i opiekował się matką Skarżących z uwagi na przebywanie przez nich w areszcie śledczym. Nie ponoszą oni również odpowiedzialności za podpisywane i odbierane przez brata dokumenty, które zaadresowane były do Skarżących. Z uzyskanych przez nich informacji wynika, że to ich brat załatwił wszelkie sprawy w ich imieniu związane z przedmiotową nieruchomością podczas ich nieobecności, czego Skarżący sobie nie życzyli oraz do czego Skarżący nigdy go nie upoważniali". W odpowiedzi na skargę organ podatkowy podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi. Podstawę powstania obowiązku podatkowego Skarżących i nałożenia na nich zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2020 r. stanowią przytoczone niżej przepisy. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1170 ze zm., dalej u.p.o.l. "opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają (...) budynki lub ich części". Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.o.l. podstawę opodatkowania stanowi dla gruntów - powierzchnia, a dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa. Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 lit. a i b u.p.o.l. rada gminy, w drodze uchwały, określa wysokość stawek podatku od nieruchomości, z tym że stawki nie mogą przekroczyć rocznie stawek wskazanych w tym przepisie. Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.p.o.l obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku. Zgodnie natomiast z art. 6 ust. 2 u.p.o.l. jeżeli okolicznością, od której jest uzależniony obowiązek podatkowy, jest istnienie budowli albo budynku lub ich części, obowiązek podatkowy powstaje z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym budowa została zakończona albo w którym rozpoczęto użytkowanie budowli albo budynku lub ich części przed ich ostatecznym wykończeniem. W ocenie Sądu, organy podatkowe nie naruszyły ww. przepisów prawa materialnego ani też przepisów procedury, w szczególności dotyczących postępowania dowodowego. W sprawie, Skarżący w postępowaniu administracyjnym przed organami podatkowymi kwestionowali fakt istnienia materiału dowodowego, na podstawie którego ustalono stan należącego do Skarżących budynku mieszkalnego (zarzucili, że nie złożyli informacji o posiadanych nieruchomościach). Nie zarzucili jednak wprost, że budynek ma inną, niż przyjęta w decyzji, powierzchnię użytkową oraz że budowa nie została zakończona. Faktycznie zarzucili więc naruszenie art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej O.p.), zgodnie z którym "organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy", w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W skardze do tut. Sądu w przeciwieństwie do odwołania nie podważali już istnienia swojego oświadczenia z 2001 r., że posiadają jeden budynek mieszkalny, dwa niemieszkalne oraz grunty - użytki mieszkaniowe i rolne. Zarzucili natomiast, że budowa budynku nie została zakończona, a nadto Skarżący nie zamieszkiwali w nim w 2020 r. ("Skarżący (nie) użytkowali nieruchomość przez okres, za który został naliczony podatek (...) budynek na niej posadowiony nie został dokończony i prawnie odebrany"). Zarzucili zatem w postępowaniu sądowym naruszenie art. 6 ust. 2 u.p.o.l. Przepis ten bowiem pozwala opodatkować budynek dopiero po zakończeniu jego budowy lub rozpoczęcia jego użytkowania. Sąd wskazuje, że organ pierwszej instancji ustalił, że Skarżący są współwłaścicielami: 1) domu (budynku mieszkalnego) o powierzchni użytkowej [...] m2, 2) budynków niemieszkalnych o łącznej powierzchni [...] m2, 3) tzw. gruntów pozostałych o powierzchni [...] m2. W uzasadnieniu decyzji podał, że ustalenia te zostały dokonane na podstawie własnej deklaracji samych Skarżących (złożonej w 2001 r. do urzędu informacji o posiadanych nieruchomościach) oraz wypisu z rejestru gruntów i budynków. Jak wcześniej Sąd wskazał, w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji Skarżący faktycznie zakwestionowali prawidłowość postępowania dowodowego, zarzucając, że organ pierwszej instancji nie zgromadził dokumentów lub innych dowodów świadczących, że na należącej do skarżących działce gruntu, znajdują się budynki o określonych parametrach oraz dokumentów, z których wynika powierzchnia posiadanej przez skarżących działki. Wynika to z treści odwołania, w którym skarżący wskazali, że: "Skarżący jako właściciele nieruchomości żadnych informacji do urzędu nie składali". Wobec tak sformułowanych zarzutów odwołania, organ drugiej instancji prawidłowo w postępowaniu odwoławczym przeanalizował znajdujące się w aktach administracyjnych dokumenty i prawidłowo stwierdził, że wbrew zarzutom odwołania w aktach znajdują się dokumenty, o których mowa w decyzji organu pierwszej instancji; z dokumentów tych wynikają także stwierdzone w decyzji pierwszej instancji fakty. Wbrew twierdzeniom zarzutów odwołania, w aktach administracyjnych znajduje się złożony przez Skarżących w dniu 9 kwietnia 2001 r. wykaz posiadanych nieruchomości. W wykazie wpisano, że Skarżący posiadają budynek mieszkalny, o powierzchni użytkowej [...] m2, budynek gospodarczy o powierzchni użytkowej [...] m2, garaż o powierzchni użytkowej [...] m2, grunty pozostałe o powierzchni [...] arów; użytki rolne o powierzchni [...] arów. Formularz złożony przez skarżących 20 lat temu, w dniu 9 kwietnia 2001 r., zatytułowany jest jako: "Wykaz nieruchomości (k1)". Wykaz ten odpowiada obecnej "Informacji w sprawie podatku od nieruchomości IN-1" oraz "Informacji w sprawie podatku rolnego IR–1", wskazanych w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji. Prawidłowo także ustalił organ odwoławczy, że w aktach sprawy znajduje się dokument z ewidencji gruntów i budynków (informacja z kartoteki budynków) wg stanu na dzień 1 stycznia 2020 r., z którego wynika, że na działce Skarżących posadowiony jest budynek mieszkalny o powierzchni zabudowy (czyli powierzchni zajmowanej przez budynek na gruncie) [...] m2, którego budowę zakończono w 2000r. (przy czym na działce znajdują się jeszcze 2 budynki niemieszkalne). W aktach znajduje się także informacja z rejestru gruntów, z której wynika, że należąca do skarżących działka gruntu obejmuje m.in. [...] m2 (tj. [...] ha) użytków zaliczanych do kategorii B – czyli terenów mieszkaniowych. W tych okolicznościach Sąd stwierdza, że zasadnie organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji wskazując, że w sprawie udowodniono, iż Skarżący nadal są współwłaścicielami budynku mieszkalnego o zadeklarowanej przez Skarżących powierzchni [...]m2, dwóch budynków niemieszkalnych o zadeklarowanej przez skarżących powierzchni [...]m2 oraz [...] m2 użytków zaliczanych do kategorii B, zaś budynki te oraz użytki podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. W odniesieniu do wskazanego w skardze zarzutu naruszenia przez organ podatkowy przepisów przez uznanie, że: "1) Skarżący użytkowali nieruchomość przez okres, za który został naliczony podatek oraz 2) przez uznanie, że przedmiotowa nieruchomość jest nieruchomością zabudowaną, kiedy to budynek na niej posadowiony nie został dokończony i prawnie odebrany", Sąd stwierdza, że użytkowanie lub nieużytkowanie w 2020 r. przez Skarżących nieruchomości jest bez znaczenia dla opodatkowania nieruchomości spornym podatkiem. Żaden przepis nie zwalnia bowiem z zapłaty podatku od nieruchomości właściciela budynku tylko z tego powodu, że właściciel budynku tymczasowo w nim nie mieszka lub w inny sposób go nie użytkuje. Organy podatkowe oczywiście nie miały obowiązku i potrzeby ustalenia, czy Skarżący w przedmiotowym budynku w 2020 r. mieszkali lub użytkowali go w inny sposób. Natomiast fakt zakończenia budowy wynika ze znajdującej się w aktach administracyjnych informacji z kartoteki budynków. Wskazano w niej, że budowa zakończyła się już w 2000 r. W tym miejscu wskazać trzeba, że organy podatkowe związane są zapisami w tej ewidencji. Wynika to z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U z 2019 r. poz. 725 ze zm.; dalej p.g.k.). Zgodnie jego treścią z podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W ocenie Sądu, użyty w art. 21 ust. 1 u.p.g.k. zwrot "wymiar podatku" należy interpretować jako ustalenie (określenie) zobowiązania podatkowego, z uwzględnieniem elementów przedmiotowych jak i podmiotowych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Powyższy pogląd ma uzasadnienie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle którego, stosownie do przywołanej regulacji, organ podatkowy zasadniczo nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków (por. m.in. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FPS 1/09, publ. W ONSAiWSA z 2009 r. Nr 5, poz. 88). Oznacza to, że o sposobie kwalifikacji gruntu (budynku), dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości decydują zapisy wskazane w ewidencji gruntów i budynków. W tym miejscu konieczne jest poczynienie zastrzeżenia, na co również zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w uchwale składu siedmiu sędziów z 18 listopada 2013 r., sygn. akt II FPS 2/13 publ. w ONSAiWSA z 2014 r. nr 2 poz. 21, że wskazana reguła bezwzględnego związania danymi ewidencyjnymi, w pewnych – niejako wyjątkowych - przypadkach może zostać w ramach postępowania podatkowego podważona, nawet bez potrzeby uprzedniej zmiany samej ewidencji. Może to mieć miejsce w sytuacji, gdy oparcie się na danych ewidencyjnych pozostawałoby w sprzeczności z innymi bezwzględnie obowiązującymi regulacjami prawnymi (np. zawartymi w ustawie o księgach wieczystych i hipotece) lub też musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku (np. możliwe do zastosowania symbole ewidencyjne nie przewidują oznaczenia dla pewnych przedmiotów opodatkowania, wymienionych wprost w ustawie podatkowej). Zaaprobować należy także stanowisko, że możliwość odstąpienia od związania danymi wynikającymi z ewidencji może mieć miejsce wówczas, gdy z ewidencji nie usunięto informacji dotyczących zlokalizowanych na działce budynków, które w rzeczywistości nie istnieją, ponieważ zostały rozebrane (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1647/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA). Taką możliwość podważenia wpisów ewidencyjnych na podstawie art. 194 § 3 O.p. należy jednak traktować jako sytuację wyjątkową, zdeterminowaną koniecznością respektowania innych bezwzględnie obowiązujących regulacji prawnych. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2015r., sygn. akt II FSK 1457/13, CBOSA). Okoliczność ta jest istotna z uwagi na fakt, że na rozprawie pełnomocnicy Skarżących złożyli wniosek dowodowy o wystąpienie przez Sąd do właściwych organów administracji celem dostarczenia dokumentacji dotyczącej budynku mieszkalnego objętego skargą na okoliczność ukończenia budowy i oddania go do użytku oraz wykazania osób podpisanych pod ww. dokumentacją. W opinii Skarżących dokumenty podpisała osoba nieupoważniona. Sąd oddalił ww. wniosek powołując się na art. 106 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z jego brzmieniem Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W opinii Sądu wniosek Stron wykracza poza ramy przywołanej regulacji, nie przyczyni się do bowiem do wyjaśnienia wątpliwości, te bowiem mogłyby zostać usunięte jedynie poprzez dokonanie ustaleń w innym postępowaniu dotyczącym procesu budowalnego i jego prawidłowości, a być może i postępowania karnego. Inicjatywa w tym zakresie obarcza jednak Strony postępowania. Zatem na tym etapie nie może on doprowadzić do odmiennej oceny okoliczności sprawy, a to z uwagi na powołany zapis art. 21 p.g.k. oraz poglądy wyrażone powołanej uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2013 r. sygn. akt II FPS 2/13. Z tych też powodów, uznając, że zaskarżona decyzja i poprzedzający ją akt nie naruszają przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił w całości skargi Stron.