I SA/Wr 404/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, Sędzia NSA Halina Betta (sprawozdawca), Asesor WSA Dagmara Dominik, Protokolant Edyta Luniak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 listopada 2006 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2004 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...]r. Nr [...]; II. wstrzymuje wykonanie decyzji określonych w pkt I; III. zasądza na rzecz skarżącego J. S. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. koszty postępowania w kwocie 123,50 (słownie: sto dwadzieścia trzy 50/100) złotych. Burmistrz Miasta i Gminy P. nakazem płatniczym z dnia [...]r. (Nr [...]) ustalił skarżącemu J. S. wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku od nieruchomości i podatku rolnego za 2004 r. w wysokości [...]zł. Opodatkowaniem objęto użytki rolne o pow. [...]ha. Za przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości przyjęto grunty pozostałe o pow. [...]m2 oraz budynek mieszkalny o pow. [...] m2. Wysokość podatku od nieruchomości wyliczono przy zastosowaniu stawki podatkowej w wysokości 0,17 zł za 1 m2 powierzchni gruntów oraz 0,52 zł za 1 m2 powierzchni budynku przewidzianej w uchwale Rady Miasta i Gminy Prusice z dnia [...]. Nr [...]. W odwołaniu od powyższej decyzji podatnik zarzucił, iż decyzja jest niezgodna ze stanem faktycznym, gdyż wszystkie posiadane przez niego grunty wykorzystywane są rolniczo zatem winny być objęte podatkiem rolnym. Podniósł iż wystąpił z wnioskiem o dokonanie zmiany oznaczenia użytków w ewidencji gruntów i budynków. Organ odwoławczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...]r. Nr [...]uchyliło decyzję organu I instancji w całości i ustaliło łączne zobowiązanie podatkowe w kwocie [...]zł. Organ odwoławczy podkreślił iż zgodnie z przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podstawowym kryterium rozstrzygającym o sposobie opodatkowania gruntów są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Przepis art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 1993 r. Nr 94 poz. 431 ze zm.) stanowi, że opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Zgodnie z danymi wynikającymi z zawiadomień o zmianach w ewidencji gruntów i budynków J. S. posiadał na dzień [...]r. następujące rodzaje użytków: Ł I V, B PsIV, Bp PsIV, R IVa, R IVb, RV BpRV, RVI. W dniu [...]r. wprowadzono zmianę oznaczenie użytków o pow. [...] (grunty oznaczone dotychczas jako zurbanizowane tereny niezabudowane – Bp, zostały sklasyfikowane jako użytki rolne). Podstawą tej zmiany była zmiana sposobu użytkowania gruntów. Odwołując się do § 68 § 1 pkt 1 i 5 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38 poz. 454) grunty o pow. [...]m2 podlegają zdaniem organu II instancji w okresie od [...]do [...]r. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, zaś grunty stanowiące użytki rolne – podlegają opodatkowaniu podatkiem rolnym (do powierzchni tej nie wliczono gruntów o pow. 0,08 ha oznaczonych symbolem RV podlegających z mocy ustawy zwolnieniem od podatku rolnego). Z uwagi na zakwalifikowanie w dniu [...]r. gruntów o pow. [...]m2 jako użytki rolne wymierzono podatnikowi i od tej powierzchni gruntów od [...]r. podatek rolny. Wysokość stawek do opodatkowania przyjęto z uchwały Rady Gminy w P. z dnia [...]r. w wysokości 0,17 zł od 1 m2 powierzchni gruntu dla gruntów pozostałych. Ostatecznie od gruntów podlegających podatkowi od nieruchomości ustalono wysokość zobowiązania w tym podatku na kwotę [...]zł. Od gruntów zaś objętych podatkiem rolnym wymierzono wysokość tego podatku w wysokości [...]zł. Odnosząc się do zarzutów podatnika organ odwoławczy podniósł, iż podział użytków gruntowych i ich oznaczenie a także zaliczenie gruntów do poszczególnych użytków gruntowych reguluje rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Skoro z wypisu ewidencji gruntów i budynków wynika, iż dopiero z dniem [...]r. wprowadzono zmianę użytków o pow. [...]ha oznaczając je jako użytki rolne to dopiero przy uwzględnieniu regulacji art. 6 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości wygasł z dniem 31 marca 2004 r. Podkreśliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze iż organy podatkowe nie są uprawnione do dokonywania zmian w ewidencji gruntów ani odmiennego kwalifikowania ich dla potrzeb podatku. Decyzja organu odwoławczego została przez podatnika zaskarżona do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W skardze podatnik zarzucił, że została ona wydana na podstawie fałszywych dowodów, niezgodnych ze stanem faktycznym. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że oznaczenie posiadanych przez niego gruntów było niezgodne z rozporządzeniem Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, wobec czego wystąpił z wnioskiem o zmianę oznaczenia gruntów zgodnie ze stanem faktycznym. Zmiany wprowadzono jednak dopiero po roku. Wskazał, iż przy podziale działek nr [...]i [...]zmieniono bezpodstawnie sposób ich użytkowania. Wskazał bowiem że wnioskował wyłącznie o podział geodezyjny działek a nie o sposób użytkowania gruntów. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 wymienionej ustawy, umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) lit. c) i lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z art.1 65 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8 z 2005 poz. 60 z późn. zm.) wszczęcie postępowania z urzędu następuje w formie postanowienia. Regulacji powyższej nie stosuje się jak wynika z § 5 powołanego wyżej art. 165 w sprawie ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie. Poza sporem w sprawie jest iż stan faktyczny sprawy dotyczący rozpatrywanego roku podatkowego jest odmienny od stanu faktycznego istniejącego w roku poprzednim 2003r. Z wypisu rejestru gruntów z dnia [...]r. wynika iż nastąpiła zmiana opisu użytków i klasyfikacji gruntów dotyczących działek [...],[...],[...],[...],[...], [...],[...], na grunty orne. Zmiana zatem stanu faktycznego wymagała dla wydania decyzji ustalającej podatnikowi wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości i podatku rolnym przeprowadzenie postępowania podatkowego zgodnie z regułami postępowania przewidzianymi przepisami ustawy ordynacja podatkowa. W sytuacji takiej zatem winno toczyć się postępowanie z udziałem podatnika zarówno w postępowaniu przed organem I jak i II instancji. Fakt, że zmiana stanu faktycznego nastąpiła w trakcie toczącego się postępowania odwoławczego nie zwalniała zdaniem Sądu organu podatkowego od zapewnienia stronie udziału "w każdym stadium postępowania". Ratio legis bowiem regulacji art. 165 § 1 w nawiązaniu do jego § 4 jest niewątpliwie zapewnieniem podatnikowi udziału w postępowaniu zarówno przed organem I jak i II instancji. Wystąpienie bowiem nowych okoliczności faktycznych może wpłynąć na wymiar podatku a zatem podatnik musi mieć zapewnioną możliwość udziału w tym postępowaniu. Skoro postępowanie podatkowe zgodnie z art. 127 ordynacji podatkowej jest postępowaniem dwuinstancyjnym to w sytuacji zmiany stanu faktycznego w stosunku do roku poprzedniego przy ustalaniu zobowiązań podatkowych, które zgodnie odrębnymi przepisami ustalane są corocznie wymagany jest udział podatnika zarówno w postępowaniu przed organem I jak i II instancji. Prawo podatnika do udziału w postępowaniu dwuinstancyjnym zdaniem Sądu winno być zagwarantowane również w sytuacji kiedy zmiana stanu faktycznego w stosunku do roku poprzedniego uległa zmianie dopiero na etapie postępowania odwoławczego. Gdyby zaakceptować pogląd odmienny to wówczas naruszona byłaby zasada zapewnienia stronie udziału w każdym stadium postępowania wyrażona w art. 123 ordynacji podatkowej w wypadku zmiany stanu faktycznego w sytuacjach o jakich mowa w art. 165 § 5 ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 123 ordynacji podatkowej strona ma prawo uczestniczyć w toku całego postępowania. Czynny udział strony przejawia się w szczególności w postępowaniu wyjaśniającym, co dla ochrony praw strony ma istotne znaczenie. Zapewnia jej bowiem wpływ na ustalenie stanu faktycznego, a przez to wpływ na stosowanie normy prawa materialnego. Skoro w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, która została wydana w postępowaniu toczącym się bez udziału podatnika z przyczyn przez niego niezawinionych to taka decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji dotknięta jest wadą o której mowa w art. 240 § 1 pkt 4 ordynacji (strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu przed organem I instancji) dającą podstawę do wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania na podstawie braku udziału strony w postępowaniu nie z jej winy następuje niezależnie od tego, czy to kwalifikowane naruszenie normy prawa procesowego miało wpływ na treść decyzji czy też takiego wpływu nie można stwierdzić. "Ta okoliczność ma charakter formalny, tj. sam goły fakt braku udziału strony w postępowaniu lub jego fragmencie bez jej winy stanowi powód dostateczny do wznowienia. Przepis ten nie żąda stwierdzenia, że brak udziału spowodował szkodę dla strony lub stwierdzenia, że udział strony spowodowałyby inne załatwienie sprawy" (Iserzon E., [w:] Iserzon E. Starościak J., Kodeks postępowania... str. 248). Z uwagi, że doszło w sprawie do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania podatkowego z przyczyn określonych w art. 240 § 1 ordynacji podatkowej Sąd zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Z uwagi na wyłożoną wyżej przyczynę uchylenia zaskarżonych decyzji Sąd uznał, że wypowiadanie się co do pozostałych zarzutów skargi – nakierowanych na błędne ustalenie stanu faktycznego a w konsekwencji na błędne zastosowanie przepisów prawa podatkowego materialnego – byłoby przedwczesne. Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji oraz orzeczenie o kosztach postępowania uzasadniają przepisy odpowiednio art. 152 i 200 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.