I SA/Wr 410/19

WyrokWSA we Wrocławiu2019-10-29

Skład orzekający: Annetta Makowska - Hrycyk, Dagmara Dominik - Ogińska, Maria Tkacz - Rutkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo oceniły przesłanki ważnego interesu podatnika i interesu publicznego przy odmowie rozłożenia na raty zaległości podatkowej, a także czy prawidłowo zastosowały instytucję uznania administracyjnego?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy podatkowe nieprawidłowo oceniły przesłanki ważnego interesu podatnika i interesu publicznego przy odmowie rozłożenia na raty zaległości podatkowej. Organy nie podjęły wystarczających działań w celu ustalenia faktycznych możliwości spłaty zobowiązań przez podatnika, a ich rozumienie interesu publicznego było zbyt wąskie. Ponadto, odmowa udzielenia ulgi oparta wyłącznie na fakcie niewłaściwego zarządzania spółką, za które podatnik poniósł już konsekwencje, nie jest uzasadniona.
Stan faktyczny
Skarżący B.P. zwrócił się o rozłożenie na raty zaległości podatkowej w podatku VAT, wynikającej z jego solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania spółki A. Sp. z o.o. Skarżący wskazał na trudną sytuację finansową uniemożliwiającą jednorazową spłatę. Organy podatkowe odmówiły udzielenia ulgi, uznając, że nie występuje ważny interes podatnika ani interes publiczny, głównie z uwagi na sposób powstania zadłużenia (nieprawidłowe zarządzanie spółką). Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anetta Makowska - Hrycyk, Sędziowie: sędzia WSA Dagmara Dominik - Ogińska, sędzia WSA Maria Tkacz - Rutkowska (sprawozdawca), Protokolant: Specjalista Aleksandra Połaczewska, po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale I w dniu 29 października 2019 r. sprawy ze skargi B.P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia 15 lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za grudzień 2012 r. oraz za styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj 2013 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. na rzecz skarżącego B.P. kwoty 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z 23 listopada 2019 r. nr [...] odmawiającą B. P. rozłożenia na 188 rat spłaty należności z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2012 r. oraz od stycznia do maja 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Zobowiązania to wynikają z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z 24 maja 2018 r. nr [...] orzekającej o solidarnej odpowiedzialności podatkowej B. P., jako byłego członka zarządu A. Sp. z o.o. za zaległości podatkowe ww. spółki w tych podatkach wraz z odsetkami za zwłokę. Wnioskiem z 22 października 2018 r. B. P. (dalej: Strona, Skarżący) zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. o rozłożenie na raty spłaty należności wynikających z uprzednio wydanej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. dnia 24 maja 2018 r. nr [...] (w łącznej kwocie 91.300 zł wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 3.410 zł). Strona, uzasadniając wniosek, wyjaśniła, iż jej sytuacja finansowa nie pozwala na jednorazową spłatę zaległości podatkowych. Nie posiada bowiem oszczędności, majątku, nie ma także możliwości uzyskania finansowania w drodze zaciągnięcia zobowiązania u podmiotu trzeciego. Strona wyjaśniała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, uzyskuje wynagrodzenie z umowy o pracę w kwocie 2.500,00 zł miesięcznie, jej miesięczne wydatki kształtowały się na poziomie 1.500 – 1.800 zł, ponosi też wydatki na utrzymanie 19 - letniego syna, który studiuje. Poza zadłużeniem objętym niniejszym wnioskiem na Stronie ciążą też inne zobowiązania, na poczet których zostały zajęte jej udziały w B. sp. z o.o. oraz C. sp. z o.o. Nie zna wysokości faktycznego zadłużenia, wspomniała o zadłużeniu wobec ZUS, które możliwe, że uległo przedawnieniu. Strona, uwzględniając uzyskiwane dochody i ponoszone wydatki, stwierdziła, iż może dokonywać wpłaty zadłużenia w ratach miesięcznych w wysokości 500 zł, płatnych do 20. dnia każdego miesiąca z tym, że wysokość pierwszej raty wynosiłaby 710,00 zł. Do wniosku Strona dołączyła oświadczenia o stanie majątkowym, sporządzoną w formie aktu notarialnego umowę o wyłączeniu wspólności majątkowej, zaświadczenie o zatrudnieniu wraz z wydrukiem karty wynagrodzeń. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił udzielania ulgi w spłacie zaległych zobowiązań. Sytuację finansową Strony organ podatkowy uznał za dobrą, gdyż uzyskiwane przez Stronę dochody przewyższały koszty utrzymania (910 zł). Zauważył, że niskie dochody nie są samodzielną przesłanką warunkującą uwzględnienie wniosku, a Strona ma perspektywy na poprawę sytuacji zawodowej i finansowej. Nie stwierdził też szczególnych okoliczności w aspekcie przyczyn powstania zadłużenia, tkwią one bowiem w nieprawidłowym sposobie zarządzania A. sp. z o.o. i zbyt późnym wystąpieniu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości tej spółki, co nie pozwoliło na zaspokojenie w całości roszczeń wierzycieli. Organ I instancji stwierdził zatem brak przesłanki ważnego interesu podatnika. Odnośnie interesu publicznego organ podatkowy stwierdził, że nie służy ogółowi przyznanie ulgi podmiotowi, który na skutek własnych decyzji i niepowodzeń w działalności gospodarczej dopuszcza do powstania zaległości podatkowej, podczas gdy inne podmioty wywiązują się z tych zobowiązań. Strona wiedziała o złej sytuacji spółki skoro sama w dniu 26.07.2013 r. złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości tej spółki, miała też świadomość swojej odpowiedzialności i nie może powoływać się, że nie mogła przygotować się do spłaty zobowiązania. Zauważył też organ I instancji, że udzielenie ulgi oznaczałoby spłatę zobowiązania przez 16 lat, a to czyniłoby decyzję niewykonalną z uwagi na przedawnienie. Nie stwierdził zatem, aby wystąpiła przesłanka interesu publicznego. W odwołaniu Strona, wnosząc o uchylenie decyzji, nie zgodziła się z organem I instancji, że brak ważonego interesu podatnika i interesu publicznego. Wskazała na niewłaściwe rozumienie tych przesłanek oraz brak inicjatywy organu podatkowego zmierzającej do określenie wysokości możliwych do udzielenia rat mimo, że we wniosku Strona wyrażała wolę i gotowość współpracy z organem podatkowym. Wskazała też na zawieszenie biegu terminu przedawnianie w przypadku układu ratalnego - art. 70 § 2 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm. – dalej: O.p.). Strona wniosła także o wyznaczenie rozprawy celem wysłuchania Strony i umożliwienie ustalenia akceptowanej zarówno przez organ podatkowy jak i Stronę wysokości rat. Interes publiczny, zdaniem Strony, to nieponoszenie kosztów egzekucyjnych w sytuacji gdy możliwa jest dobrowolna realizacja zobowiązania, a ważny interes podatnika należy oceniać w kontekście możliwości jednorazowej spłaty zaległych zobowiązań. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W., po ponownym rozpoznaniu sprawy w wyniku wniesionego odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, przy czym odmiennie oceniał ważny interes podatnika. Zauważył, że jakkolwiek w decyzji o odpowiedzialności podatkowej Strony wskazano, że zobowiązanie A. sp. z o.o. nie uległo przedawnieniu na skutek ogłoszenia upadłości, a to z uwagi na fakt, że upadłość ogłoszono przed rozpoczęciem biegu terminu przedawnienia zobowiązań spółki objętych decyzją o odpowiedzialności (upadłość ogłoszono w dniu 14.08.2013 r.), to faktycznie zobowiązanie A. sp. z o.o. nie przedawniało się na skutek zawieszenia biegu terminu przedawnienia na czas prowadzonego wobec tej spółki postępowania o wykroczenie (przestępstwo) skarbowe i termin przedawnienie przesunął się na dzień 4.07.2019 r. W związku z powyższym stwierdzono, że na dzień wydania decyzji ratalnej objęte nią zaległe zobowiązania Strony były wymagalne. Odnośnie ważnego interesu podatnika organ odwoławczy stwierdził, że sytuacja majątkowa i finansowa Strony nie pozwala na jednorazową spłatę zobowiązania, a zatem istnieje wrażany interes podatnika, ale organ podatkowy korzystając z uznania administracyjnego odmawia udzielenia ulgi, nie przemawiają bowiem za tym okoliczności powstania zadłużenia, nie mają one charakteru wyjątkowego dlatego nie jest możliwe przyznane tej wyjątkowej ulgi w spłacie zobowiązań. Wskazał na nieprawidłowe zarządzanie spółkę przez Stronę i w konsekwencji powstanie zaległości. Oceniając wystąpienie interesu publicznego organ podatkowy wyjaśnił, że przesłanka ta nawiązuje do wartości ogólnospołecznych takich jak bezpieczeństwo, sprawiedliwość, zaufanie obywateli do działania organów władzy. Ulga w spłacie jest pomocą państwa udzieloną po to aby przez zapłatę podatku nie doprowadzić do efektów niepożądanych z punktu widzenia społecznego i indywidualnego podatnika i jego rodziny. Analizując sytuację Strony organ odwoławczy stwierdził, że nie dopatrzył się przesłanki interesu publicznego. Strona nie wskazała jako przyczyny wniosku o ulgę wypadku losowego, rodzina Strony nie jest ani niepełna, ani wielodzietna, obowiązek alimentacyjny wobec syna obciąża także żonę Strony. Stronie pozostają wolne środki, po zaspokojeniu potrzeb bytowych, zatem sytuacja finansowa Strony jest stabilna. Odmowa udzielenia ulgi nie spowoduje konieczności ubiegania się o pomoc z innych źródeł publicznych, gdyż przy przymusowej realizacji zobowiązania Strona będzie miała zapewnione minimum egzystencji. Organ odwoławczy nie stwierdził też ryzyka przekroczenia wysokości ewentualnych kosztów postępowania egzekucyjnego nad wartością możliwych do uzyskania kwot. Strona dysponuje wolnymi środkami pieniężnymi, a nie można wykluczyć, że jej sytuacja się poprawi. Nie wystąpiła zatem przesłanka interesu publicznego. Ponadto, w ocenie organu podatkowego, udzielenie Skarżącemu ulgi w spłacie zobowiązań, w sytuacji gdy został uznany za winnego popełnienia wykroczenia skarbowego, polegającego na niewywiązanie się z obowiązku jako prezes A. sp. z o.o., tj. nieuiszczeniu podatku od towarów i usług, w tym związanego z przedmiotowym zadłużeniem, mogłoby być postrzegane jako uprzywilejowanie osoby ukaranej, w stosunku do innych podatników, którzy działalność prowadzą z należytą starannością. Odnosząc się do zarzutu braku ustalenia ze Stroną możliwej wysokości rat organ odwoławczy stwierdził, że w wersji optymistycznej, tj. spłaty miesięcznie 880 zł trwałoby to 8 lat. Co w kontekście okoliczności sprawy wydaje się być trudno akceptowalnym rozmiarem ulgi. Organ podatkowy nie weryfikował sytuacji finansowej i majątkowej Strony ponieważ, jak stwierdził, dał wiarę informacjom przedstawionym we wniosku. Zauważył też, że nawet płatność należności w ratach uszczupla w danym roku dochody budżetowe, zwłaszcza, gdy spłata trwa wiele lat. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu B. P., wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego, zarzucał naruszenie 1) art. 67a § 1 i art. 76a § 1 pkt 2 O.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię, wskutek której ustalono, że niniejszy przypadek nie jest uzasadniony ważnym interesem publicznym; 2) art. 121 § 1 i § 2 w zw. z art. 122 O.p poprzez brak ich zastosowania oraz nieudzielenie Skarżącemu występującemu w toku postępowania bez pełnomocnika, niezbędnych informacji umożliwiających uzyskanie ulgi w spłacie zobowiązań; 3) art. 123 § 1 w zw. z art. 121 § 1 oraz art. 122 O.p poprzez ograniczenie udziału Skarżącego w toku postępowania administracyjnego wyłącznie do końcowego wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego na zasadzie art. 200 § 1 O.p; 4) art. 124 O.p poprzez niewłaściwe wyjaśnienie przesłanek zastosowania przez organy administracji publicznej instytucji uznania administracyjnego oraz pojęć ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego; 5) art. 191 O.p poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów i przyjęciu, że nie doszło do wypełnienia w niniejszym przypadku przesłanek określonych w art. 67a § 1 O.p Nadto Skarżący zarzucił przekroczenie granic uznania administracyjnego oraz wydanie decyzji o charakterze dowolnym, dodatkowo przyjęcie wadliwej oceny jego sytuacji życiowej, w szczególności co do widoków na poprawę kondycji finansowej bez konieczności uzyskania pomocy publicznej. W uzasadnieniu Skarżący podtrzymał twierdzenia znajdujące się w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016, poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018, poz. 1302 – dalej: P.p.s.a.), ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 §1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sporna w sprawie jest kwestia prawidłowej oceny przez organ odwoławczy wystąpienia przesłanek zastosowania ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych w postaci rozłożenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę na raty. Należy przypomnieć, ze dopiero po dokonaniu prawidłowej oceny istnienia ww. przesłanek możliwe jest skorzystanie przez organ podatkowy z tzw. uznania administracyjnego i odmowa udzielenia ulgi mimo zaistnienia tych przesłanek. Przy czym fakt skorzystania przez organ podatkowy z uznania administracyjnego także wymaga uzasadnienia przyczyn takiego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 67a §1 pkt 2 O.p., organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 76b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami. Należy taż wskazać, że stosownie do art. 57 § 1 O.p. w decyzji wydanej na podstawie art. 67a § 1 pkt 1 lub 2, dotyczącej podatków stanowiących dochód budżetu państwa organ podatkowy ustala opłatę prolongacyjną od kwoty podatku lub zaległości podatkowej. Stawka opłaty prolongacyjnej jest równa obniżonej stawce odsetek za zwłokę (§ 2). W Ordynacji podatkowej brak ustawowej definicji ww. przesłanek "ważny interes podatnika" i "interes publiczny". Przesłanki te organ podatkowy uwzględnia zarówno przy stosowaniu ulgi w spłacie zobowiązań w postaci odroczenia lub udzielenie ulgi w postaci rat, jak i w postaci umorzenia zaległości podatkowych. Przesłanki ważnego interesu podatnika i interesu publicznego organ podatkowy winien inaczej rozumieć w przypadku gdy tylko wydłuża termin spłaty zobowiązania, czy zaległości podatkowej (odroczenia, raty) i jeszcze obciąża podatnika opłatą prolongacyjną, a inaczej gdy całkowicie rezygnuje z kwoty należnego zaległego zobowiązania podatkowego, czy odsetek za zwłokę od takiego zobowiązania. W przypadku spłaty rat organ podatkowy uzyska, jakkolwiek z opóźnieniem, należny podatek oraz opłatę prolongacyjną bez konieczności ponoszenia kosztów postępowania egzekucyjnego, które nie gwarantuje szybszego i pełnego odzyskania należnego podatku. Należy też zauważ, że w Ordynacji podatkowej nie ma określonego okresu na jaki można rozłożyć zaległość podatkową na raty, przy czym jakkolwiek organ podatkowy wysokość rat może kształtować dowolnie, to niewątpliwie winien wysokość rat dostosować do możliwości płatniczych podatnika. Ustalenie wysokości rat w kwotach niemożliwych do zapłacenia przez podatnika stwarza iluzję uwzględnienia wniosku i narusza podstawowe zasady postępowania podatkowego, a w szczególności zasadę zaufania do organów podatkowych (por. wyroki NSA z dnia 26.06.2005 r., I FSK 44/05). W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że wydanie decyzji, zgodnie z art. 70 § 2 pkt 1 O.p, skutkuje zawieszeniem (nierozpoczęciem się) biegu terminu przedawniania od dnia wydania decyzji, o której mowa w art. 67a § 2 pkt 1 lub 2, do dnia terminu płatności odroczonego podatku lub zaległości podatkowej ostatniej raty podatku lub ostatniej raty zaległości podatkowej. Przy czym ustalając wynikający z art. 70 § 2 pkt 1 O.p. termin płatności ostatniej raty podatku czy zaległości podatkowej należy uwzględnić uregulowania zawarte w art. 259 § 1a O.p. dotyczące wygaśnięcia z mocy prawa decyzji w przypadku niedotrzymania terminu płatności trzech kolejnych rat na jakie została rozłożona zaległość podatkowa. Rozpoznając wniosek o rozłożenie na raty zaległości podatkowej organ winien, badając czy wystawiła przesłanka ważnego interesu podatnika przede wszystkim ocenić czy sytuacja majątkowa i finansowa podatnika umożliwia jednozrazową spłatę zaległego zobowiązania wraz z odsetkami za zwłokę, a także czy w sposób właściwy podatnik we wniosku wskazał wysokość rat, uwzględniając ujawnione przez podatnika dochody i konieczne wydatki. Okoliczności tych, tj. możliwości jednorazowej spłaty, właściwego ustalenia wysokości rat nie da się ustalić bez zbadania sytuacji finansowej i majątkowej zobowiązanego na podstawie posiadanych przez organ podatkowy informacji o dochodach i majątku podatnika. W rozpoznawanej sprawie organ podatkowy stwierdził, że dane wykazane przez Stronę we wniosku przyjął za wiarygodne i nie dokonywał ich weryfikacji, w szczególności w zakresie dochodów i posiadanego majątku. Musiało to skutkować przyjęciem, że wystąpiła przesłanka ważonego interesu podatnika, bowiem Strona we wniosku stwierdziła, że jednorazowa spłata zaległości podatkowej przekracza jej możliwości finansowe nie posiada majątku i możliwości uzyskania finansowania z innych źródeł i wskazała wysokość możliwych w jej ocenie rat miesięcznych. Niewątpliwe w interesie podatnika w takiej sytuacji jest dążenie do uniknięcia ponoszenia kosztów egzekucyjnych i zawarcie układu ratalnego. W tych okolicznościach organ podatkowy prawidłowo przyjął, że Strona nie jest w stanie dokonać jednozrazowej spłaty zaległych zobowiązań podatkowych. Nie uwzględnił jednak, że Strona wyraziła wolę uzgodnień z organem podatkowych wysokości rat, co wskazuje na możliwość ustalenie wyższych rat niż te wskazane we wniosku. Organ podatkowy, w tych okolicznościach, przyjmując istnienie ważnego interesu podatnika, winien podjąć próbę ustalenia, zarówno na podstawie posiadanych danych, jak i w uzgodnieniu z podatnikiem w jakiej wysokości raty możliwe są w rzeczywistości do spłaty. Ponieważ organ podatkowy nie podjął żadnych działań zmierzających do ustalenia faktycznych możliwości spłaty zobowiązań przez podatnika nie miał możliwości wskazania innej wysokości możliwych do spłaty rat. Takie działanie organu podatkowego wskazuje na niewłaściwe rozumieniu przesłanek ważnego interesu podatnika w przypadku udzielenia ulgi w postaci rat, co narusza art. 67a § 1 pkt 2 O.p. przez jego niewłaściwą wykładnię. W konsekwencji wskazuje także na nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania w zakresie rozpoznania wniosku Strony, w szczególności z naruszeniem art. 122, art. 187 §1 i art. 123 § 1 O.p. Nie było także prawidłowe działanie organu podatkowego, który, przyjmując bez żadnych ustaleń istnienie ważnego interesu podatnika, skorzystał z uznania administracyjnego i odmówił udzielenia rat, uzasadniając to wyłącznie sposobem powstania zaległości podatkowej, która jak stwierdził nie była związany z żadnymi szczególnymi przypadkami losowymi, a jedynie z nieprawidłowym zarządzaniem spółki. Należy przypomnieć, że za wskazane przez organ podatkowy złe zarządzenie spółką, której Skarżący była prezesem, poniósł on już konsekwencje w postaci obciążenia go zaległymi zobowiązanymi tej spółki wraz z odsetkami za zwłokę. Nie wydaje się zatem uzasadnione opieranie argumentacji o odmowie udzielenia ulgi w postaci rat jedynie na fakcie niewłaściwego zarządzania spółką. W ocenie Sądu, w sprawach dotyczących ulg w spłacie zaległych zobowiązań w postaci rat kluczowe znaczenie ma rozumienie drugiej z przesłanek wskazanych w art. 67a § 1 O.p., tj. przesłanki interesu publicznego. Organ odwoławczy w niniejszej sprawie, podobnie jak w przypadku ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej, odwołuje się do wartości ogólnospołecznych takich jak bezpieczeństwo, sprawiedliwość, zaufanie obywateli do działania organów władzy i w istocie wskazuje, że przesłanka ta nie wystąpi gdy jednorazowa zapłata podatku nie doprowadzić do efektów niepożądanych z punktu widzenia społecznego i indywidualnego podatnika i jego rodziny. W konsekwencji, po analizie sytuacji Skarżącego, stwierdza brak tej przesłanki, gdyż Strona nie wskazała jako przyczyny wniosku o ulgę wypadku losowego, rodzina Strony nie jest ani niepełna, ani wielodzietna, obowiązek alimentacyjny wobec syna obciąża także żonę Strony. Stronie pozostają wolne środki, po zaspokojeniu potrzeb bytowych, zatem sytuacja finansowa Strony jest stabilna a odmowa udzielenia ulgi nie spowoduje konieczności ubiegania się o pomoc z innych źródeł publicznych, gdyż przy przymusowej realizacji zobowiązania Strona będzie miała zapewnione minimum egzystencji. W ocenie Sądu rozumienie interesu publicznego w przypadku udzielenia rat winno koncentrować się na tym czy poprzez przymusowe wykonanie zobowiązania możliwa jest w ogóle realizacja zobowiązania, czy generowane koszty egzekucyjne nie pochłoną całość albo znacznej części wyegzekwowanej kwoty, a także czy w okresie przed przedawnieniem możliwe będzie uzyskanie spłaty należności w kwocie wyższej niż w przypadku udzielenie podatnikowi rat. Czy możliwe jest w związku z tym szybsze niż w systemie ratalnym zaspokojenia należności. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe nie wykazały tych okoliczności, w szczególności w kontekście wskazanego przez organ odwoławczy terminu przedawnienia zobowiązań objętych wnioskiem Strony z dniem 4 lipca 2019 r. Do ich wykazania nie wystarczy niepoparte żadnymi szerszymi wywodami stwierdzenie, że koszty egzekucyjne nie będą wyższe od ewentualnie uzyskanych w trybie egzekucji kwot dochodzonego zobowiązania. Należy zwrócić uwagę, że sytuacja finansowa, majątkowa i rodzinna Strony przyjęta przez organy podatkowe, wyłącznie na podstawie danych przedstawionych we wniosku o udzielenie ulgi, nie potwierdza możliwości szybszej realizacji należności w ramach postępowania egzekucyjnego niż w przypadku udzielenia rat. Należy bowiem uwzględnić z jednej strony kwoty wyłączone spod egzekucji, a z drugiej fakt dodatkowego obciążenia podatnika kosztami egzekucyjnymi, co spowoduje, że zaległe zobowiązanie podatkowe będzie spłacać wolniej, a z uwagi na termin przedawniania mogą w ogóle nie zostać wyegzekwowane. Twierdzenia organu odwoławczego, że kwota kosztów egzekucyjnych nie przewyższy uzyskanej w trybie egzekucji kwoty zaległego zobowiązania są całkowicie gołosłowne, nie znajdują bowiem oparcie w materiale dowodliwym. Podobnie jak twierdzenia organu odwoławczego o możliwej poprawie sytuacji finansowej Skarżącego, tj. uzyskiwania przez Skarżącego wyższych dochodów. Uwzględniająć bowiem wiek Skarżącego (62 lata) należy raczej przyjąć, że może przejść na emeryturę, co na pewno nie spowoduje podwyższenia dochodów. Nawet gdyby przyjąć, że syn Skarżącego się usamodzielni (skończy studia rozpocznie pracę) to dochody, z których możliwa jest egzekucja nie wzrosną. Brak także w materiale dowodowym informacji uprawniających organ odwoławczy do twierdzenia, że obowiązek alimentacyjny wobec syna Skarżącego obciąża także żonę Skarżącego. Brak też informacji czy obowiązku takiego żona Skarżącego nie realizuje. Braki w materiale dowodowym, na które wskazano dokonując oceny przesłanki ważnego interesy podatnika, powodują, że nie jest także możliwa prawidłowa ocena wystąpienia w niniejszej sprawie przesłanki interesy publicznego. Niewątpliwie w interesie publicznym jest dobrowolna realizacja przez podatnika zaległych zobowiązań podatkowych, nie generuje bowiem kosztów egzekucyjnych i pozwala skoncentrować zarówno siły jak i środku finansowe organu egzekucyjnego na działaniach podejmowanych wobec tych podatników którzy nie wyrażają woli dobrowolnej realizacji zaległych zobowiązań podatkowych. Także wskazanie na fakt doprowadzenia przez Skarżącego do zadłużenia spółki i w związku z tym ukaranie Skarżącego za wykroczenie skarbowe, w ocenie Sądu, nie daje wystarczających podstaw do stwierdzenia, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła przesłanka interesu publicznego. Za wykroczenie skarbowe Skarżący został ukarany w odrębnym postępowaniu, a w interesie publicznym jest aby w jak największym zakresie i przy jak najmniejszym nakładzie środków publicznych wywiązał się z ciążącego na niej zobowiązana podatkowego. Rolą organu podatkowego jest zatem zweryfikowanie możliwości spłaty tego zobowiązania i określenie wysokości rat możliwych do zaakceptowania przez organ podatkowy, z uwzględnieniem rzeczywistych możliwości ich spłaty przez Skarżącego, nie zapominając, że zobowiązanego obciąża też opłata prolongacyjna. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy winien wykazać, że zobowiązania objęte wnioskiem Skarżącego nie uległy przedawnieniu, uzupełnić materiał dowodowy i dopiero wówczas dokonać oceny czy w sprawie wystąpiły przesłanki ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, uwzględniając wskazania Sądu dotyczące rozumienia tych przesłanek i dopiero na tej podstawie zdecydować czy istnieją podstawy do skorzystania z uznania administracyjnego. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskrzoną decyzję. O kosztach postępowania sądowego orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 ww. ustawy procesowej.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło