I SA/Wr 413/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. z/s we W na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozliczeń w podatku od towarów i usług za maj 2014 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca spółka, wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 13.235 zł, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adw. A. S.. Uzasadniając wniosek wskazała, że utrzymywała się z bieżącej działalności w zakresie sprzedaży produktów elektronicznych i asortymentu komputerowego. Obecnie wszystkie jej rachunki bankowe są objęte zajęciem egzekucyjnym do kwoty 5.500.000 zł. Spowodowało to utratę płynności finansowej i brak możliwości regulowania jakichkolwiek zobowiązań. Dodatkowo bank wypowiedział spółce wszystkie kredyty i nakazał ich spłatę w terminie 7 dni. Obecnie wartość kredytów wynosi 1.600.000 zł. Z powodu zajęcia rachunków, wszelkie płatności ze strony kontrahentów, które mogą być dokonywane tylko za pośrednictwem rachunku, są przejmowane przez organ egzekucyjny. Zgodnie z przepisami spółka ma zakaz wyzbywania się jakiegokolwiek majątku. W związku z tym zmuszona jest złożyć do sądu gospodarczego wniosek o restrukturyzację, aby móc dalej prowadzić działalność, jeżeli wierzyciele, w tym organ podatkowy, wyrażą na to zgodę. Aktualnie spółka zwolniła wszystkich pracowników, a jej miesięczne wydatki to utrzymanie nieruchomości i samochodów – około 2.950 zł. Strona podejmowała próbę negocjacji z organem egzekucyjnym w celu uzyskania zgody na sprzedaż pojazdów, gdyż zalega z płatnościami wobec pracowników. Zgody takiej nie otrzymała. Zaznaczyła, iż także wspólnicy nie mają już dostatecznych środków na wniesienie kolejnych pożyczek dla spółki, gdyż na dzień złożenia wniosku jeden ze wspólników udzielił pożyczki na 415.000 zł, a drugi na 250.000 zł. Poza tym spółka ma szereg nieuregulowanych płatności: wobec pracowników, ZUS, kontrahentów i udziałowców. Podkreślono, że prezes zarządu przebywa obecnie na urlopie macierzyńskim. Wobec powyższego, zdaniem spółki, jej majątek jest z ekonomicznego punktu widzenia bezwartościowy, a jego ewentualna sprzedaż niemożliwa. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że kapitał zakładowy spółki wynosi 100.000 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok – 1.430.377,80 zł i wartość straty za ostatni rok obrotowy (-)327.964,63 zł. Spółka posiada sześć rachunków bankowych, których saldo na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku było ujemne na poziomie: 505.265,28 zł, 6.95 euro, 12,84 euro, 26,10 zł, 23,38 usd i 13,01 euro. W skład majątku spółki wchodzi nieruchomość, w której znajduje się siedziba spółki oraz samochody: [...], rocznik 2007, [...], rocznik 2008, [...], rocznik 2004, [...], rocznik 2005 i [...], rocznik 2011. Z załączonych do wniosku dokumentów wynika, że za 2016 r. spółka uzyskała przychody ze sprzedaży netto w wysokości 35.405.814,83 zł. W październiku, listopadzie i grudniu 2016 r. dokonała dostaw towarów i usług o wartości odpowiednio 1.710.705 zł, 25.547 zł i 8.183 zł oraz zakupów związanych z działalnością opodatkowaną na kwoty 1.381.526 zł, 2.555 zł i 16.425 zł. Ponadto przedłożono umowę spółki, protokół kontroli Państwowej Inspekcji Pracy wykazujący zaległości w wypłacie wynagrodzeń, dokumenty potwierdzające zajęcia egzekucyjne z października 2016 r., postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów potwierdzające niezałatwienie w terminie sprawy odwołania od decyzji przez Dyrektora Izby Skarbowej, wydruki pięciu rachunków bankowych z historią za okres od października do grudnia 2016 r. pisma o wypowiedzeniu przez bank udzielonych kredytów oraz kopię postanowienia tutejszego Sądu z dnia [...] 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 1554/16, którym przyznano skarżącej spółce prawo pomocy w zakresie całkowitym. Bez odpowiedzi pozostawiono wezwanie z dnia [...] 2017 r. do przedłożenia dodatkowych dokumentów finansowych za okres od lutego do maja 2017 r. W ocenie referendarza sądowego, wniosku skarżącej spółki nie można było uwzględnić. Podstawą rozpoznania przedmiotowego wniosku jest regulacja zawarta w art. 245 § 2 i art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 – dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z brzmieniem tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a więc w zakresie całkowitym, w przypadku osób prawnych może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak wynika z przytoczonej regulacji, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania okoliczności, które uzasadniałyby jego żądanie. I nie chodzi tutaj tylko o uprawdopodobnienie istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, lecz ich wykazanie, a więc udowodnienie braku środków na pokrycie kosztów swego udziału w sprawie. Rola Sądu/ referendarza sądowego ogranicza się do wezwania ubiegającego się o przyznanie praw pomocy do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, jeżeli oświadczenie złożone na urzędowym formularzu wniosku okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie, jakkolwiek strona w sposób obszerny opisała swoją sytuację i możliwości płatnicze, przedkładając przy tym dokumentację finansową, to jednak dane, które wynikają z tych dowodów, dotyczą poprzedniego roku i miesięcy, które są zbyt odległe, aby można było na ich podstawie ocenić aktualne możliwości płatnicze. Dodać trzeba, ze są to tylko te dokumenty, na podstawie których w sprawie I SA/Wr 1554/16 Sąd uchylił postanowienie referendarza sądowego i przyznał prawo pomocy co do całości żądania. Wyjaśnić należy, iż fakt przyznania prawa pomocy przez Sąd w jednej sprawie na podstawie określonych dokumentów dotyczących danego okresu nie powoduje nakazu podejmowania takiego samego rozstrzygnięcia w kolejnych sprawach niezależnie od tego, w jakim przedziale czasowym wnioski strony są rozpoznawane. Postępowanie w sprawie prawa pomocy jest postępowaniem wnioskowym, co oznacza, że każdorazowo strona winna wykazywać jak najbardziej aktualną sytuację finansową. Pamiętać należy, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. i na co sama strona zwróciła uwagę. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Jak słusznie też strona zauważyła, koszty sądowe są formą daniny publicznej, a te, zgodnie z konstytucyjnie wyrażoną zasadą, każdy jest obowiązany ponosić (art. 84 Konstytucji). Stąd też na rozpoznającym wniosek ciąży obowiązek skrupulatnego zbadania możliwości płatniczych wnioskodawcy w ponoszeniu kosztów jego udziału w sprawie, jeżeli nie w całości, to przynajmniej w części. W tym stanie rzeczy, wobec braku dokumentów finansowych, które pozwoliłyby na ustalenie aktualnej sytuacji finansowej strony skarżącej oraz jej możliwości w partycypowaniu w kosztach postępowania, referendarz obowiązany był ocenić przedmiotowy wniosek jako nieuzasadniony. Wobec tego, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji postanowienia.