I SA/Wr 413/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A Sp. z o. o. w upadłości likwidacyjnej z/s we W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie rozliczeń w podatku od towarów i usług za miesiąc maj 2014 r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania decyzji. W skardze na decyzję oznaczoną w sentencji niniejszego postanowienia, A Sp. z o. o z/s we W. (obecnie A Sp. z o. o. w upadłości likwidacyjnej z/s Wrocławiu, dalej: Skarżący) wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z powodu ryzyka wyrządzenia znacznej szkody, w tym w szczególności spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w postaci konieczności przeprowadzenia postępowania upadłościowego spółki. W aktach sprawy znajduje się przedłożona do wniosku z dnia 28 maja 2017 r. o przyznanie prawa pomocy dokumentacja finansowa Skarżącego. Wniosek nie został uwzględniony. Sąd Rejonowy dla W. we W. Wydział VIII Gospodarczy dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych postanowieniem z dnia [...] ogłosił upadłość Skarżącego. Syndyk masy upadłości – Kancelaria restrukturyzacyjna sp. z o. o. we W. wstąpił do postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi spółki oraz złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wniosek ten został częściowo uwzględniony bowiem postanowieniem z dnia 2 stycznia 2018 r. referendarz sądowy postanowił przyznać Skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie przewyższającej 5.000 zł oraz ustanowienie adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji wystąpienia przesłanek określonych w wyżej wymienionym przepisie tj. stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Przyjmuje się, że "znaczna szkoda" to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie WSA w Białymstoku z 3 sierpnia 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 352/06; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 sierpnia 2014 r. sygn. akt II OZ 752/14). Zaznaczenia jednocześnie wymaga, że to na wnioskodawcy ciąży wykazanie zasadności wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się więc do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest w danej sprawie obiektywnie zasadne, a ponadto wskazana we wniosku argumentacja winna być poparta stosowną dokumentacją finansowo-majątkową wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z 29 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 148/09). W realiach niniejszej sprawy wskazać należy, że w przyjętym do rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, Skarżący upatruje jego zasadności w grożącej spółce konieczności ogłoszenia upadłości. Zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...], której dotyczy wniosek o wstrzymanie wykonania, dotyczy określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy Skarżącej w kwocie 21.422 zł. Oceniając istotę zaskarżonej decyzji, przedstawioną we wniosku argumentację oraz zmianę okoliczności faktycznych w postaci ogłoszenia upadłości Skarżącej, Sąd stwierdził, że nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do przywrócenia skutków. Skarżący umotywował wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazując jedynie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, w szczególności spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w postaci konieczności przeprowadzenia postępowania upadłościowego spółki. Wniosek ten Skarżący zawarł w skardze złożonej w dniu 30 marca 2017 r. Postanowieniem z dnia [...] Sąd Rejonowy dla W. we W. Wydział VIII Gospodarczy dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych ogłosił upadłość Skarżącej. Wskazać należy, że zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W konsekwencji nieuiszczenia przez Skarżącą wpisu od skargi, złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, wezwania przez referendarza sądowego do uzupełniania dokumentacji finansowej oraz wydania w dniu 27 lipca 2017 r. przez referendarza postanowienia, w którym odmówiono przyznania prawa pomocy, Sąd nie miał możliwości rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Następnie w wyniku powzięcia informacji o ogłoszeniu upadłości Skarżącej oraz wstąpienia do postępowania przed tutejszym Sądem syndyka upadłości ponownie wezwano Skarżącego do uiszczenia wpisu oraz rozpoznano wniosek o przyznanie prawa pomocy, już po ogłoszeniu upadłości. Powyższe okoliczności powodują, że rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nastąpiło po zmianie okoliczności faktycznej stanowiącej zasadniczą oraz jedyną argumentację wniosku Skarżącego w postaci ogłoszenia upadłości. Ziszczenie się okoliczności, którą Skarżący przedstawiał jako niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków powoduje pozbawienie wniosku jakiejkolwiek podstawy. Ponadto, należy zwrócić uwagę iż zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] dotycząca określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy Skarżącego w kwocie 21.422 zł. nie rodzi po stronie Skarżącego obowiązku zapłaty, który powodowałby uszczuplenie jego majątku. Istota sporu zaistniałego pomiędzy Skarżącym a organem podatkowym II instancji dotyczy bowiem wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu za miesiąc maj 2014 r. Wobec powyższego kwestia wysokości należnej Skarżącemu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nie stanowi w żaden sposób przesłanki uzasadniającej zastosowanie ochrony tymczasowej, nawet w okolicznościach trudnej sytuacji podmiotu w upadłości. W tym miejscu, należy jednak podkreślić, że walor ochronny ma również prawna możliwość zmiany lub uchylenia przez sąd w każdym czasie, z urzędu lub na żądanie skarżącego, własnego postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności, które warunkowały jego podjęcie (tak: postanowienie NSA z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 520/11, LEX nr 786115). Należy również pamiętać o tym, że postępowanie upadłościowe uregulowane w ustawie z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2015 r. poz. 233 ze zm.) nie kreuje samo w sobie dodatkowych obciążeń, czy zobowiązań lecz zmierza do zaspokojenia już istniejących wierzytelności. Oznacza to, że wszczęcie postępowania upadłościowego nie może być samo w sobie traktowane jako niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Nie taki jest bowiem cel tego postępowania i nie kreuje ono dodatkowych obciążeń poza tymi, które już istnieją. Mając zatem na uwadze przepisy normujące postępowanie upadłościowe, istotę zaskarżonej decyzji, która nie rodzi obowiązków zapłaty należności podatkowych oraz ocenę możliwości finansowych dokonaną przez referendarza sądowego, z której wynikają wpłaty na rachunek spółki m. in z tytułu czynszu, możliwość wnoszenia dopłaty przez wspólników oraz wypłaty wynagrodzeń dla wspólników, zdaniem Sądu zastosowanie ochrony tymczasowej w zaistniałym stanie faktycznym nie jest uzasadnione. Wobec powyższego, nie można więc uznać, by Skarżący wykazał, że zachodzą okoliczności wskazujące na ryzyko powstania poważnej szkody i nieodwracalnych skutków. W tym stanie rzeczy, Sąd, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a. postanowił odmówić wstrzymania wykonania decyzji.