I SA/Wr 421/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 11 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. B. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postepowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej podatku akcyzowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że od czasu ogłoszenia upadłości A Sp. z o.o. pozostaje bez pracy, a obecnie nie przysługuje mu również prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Wszystkie swoje oszczędności przeznaczył na bieżące funkcjonowanie spółki, w związku z tym nie ma żadnego majątku, którego spieniężenie umożliwiłoby pokrycie wymaganego wpisu sądowego. Po ogłoszeniu upadłości firmy wnioskodawca pozostał bez środków do życia i przez długi okres wspierała go rodzina. Obecnie, od upadłości ww. spółki, jest całkowicie na utrzymaniu żony, która uzyskuje niewielkie zarobki. Ponosi straty z działalności gospodarczej, a ZUS wszczął wobec niej egzekucję, w związku z czym małżonkowie mają zajęte rachunki bankowe. Od lat rodzina wnioskodawcy jest objęta pomocą Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. W przeszłości kilkakrotnie dom został zalany w związku z lokalnymi powodziami, w wyniku czego utracił cały dobytek. Wnioskodawca cały czas szuka pracy i zajmuje się dziećmi. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwójką dzieci w wieku szkolnym, nie ma żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Rodzina uzyskuje dochody z działalności gospodarczej jego żony 1.300 zł netto, oraz z zasiłków w łącznej kwocie 1.248 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienione zostały: prąd 150 zł, woda 50 zł, podatek 50 zł, leczenie 100 zł, zadłużenie na karcie kredytowej 18.000 zł, ubezpieczenie domu rocznie 900 zł i inne ubezpieczenie 132 zł miesięcznie. Do akt sprawy przedłożono zaświadczenie o statusie bezrobotnego od 20 stycznia 2015 r. bez prawa do zasiłku, dokumentację związaną z leczeniem dziecka w latach 2014-2015 oraz decyzje GOPS o przyznaniu świadczeń. Dodatkowo, w wyniku wezwania, przedłożono zeznanie podatkowe wnioskodawcy za 2015 r. z zerowymi wartościami oraz zeznanie jego żony o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu o przychodów ewidencjonowanych z wykazanym przychodem za 2015 r. w kwocie 18.912 zł. Za 2016 r. z prowadzonej działalności żona wnioskodawcy uzyskała przychód w wysokości 18.599,02 zł. Na rachunkach bankowych oraz na karcie kredytowej odnotowane są m.in. wpłaty własne w kwotach ponad 1.000 zł, przelewy m.in. tytułem bieżących opłat, polis, transakcje na stacjach paliw. Wnioskodawca oświadczył, że miesięczne wydatki jego rodziny obejmują: opłatę za energię 150 zł, za wodę 50 zł, lekarstwa 100 zł, środki higieny 50 zł, odzież 80 zł, żywność 800 zł, spłatę karty kredytowej około 800 zł, artykuły szkolne 50 zł – łącznie 2.080 zł. Jako źródła finansowania powyższych wydatków wymienione zostały: zasiłek rodzinny, stypendium szkolne i dochody żony. Przedłożono również dokumenty potwierdzające zajęcia rachunków bankowych w postępowaniach egzekucyjnych oraz liczne decyzje o przyznanych zasiłkach z Pomocy Społecznej w latach 2015-2017. W ocenie referendarza sądowego, udostępnione przez wnioskodawcę dane nie dają podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Podstawą prawną jego rozpoznania są przepisy art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 – dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z ich treścią prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a więc w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć trzeba, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Przy czym powyższe przesłanki powinien wykazać sam wnioskodawca w sposób logiczny i wiarygodny, poprzez dokładne wyjaśnienie całokształtu sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej, nie ograniczając się tylko i wyłącznie do tych okoliczności, które miałyby uzasadnić jego żądanie i tylko takich, które są udokumentowane. Skarżący wprawdzie w sposób obszerny przedstawił swoją sytuację rodzinną i finansową, jednakże nie wykazał, że nie był w stanie zgromadzić środków na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Podkreślenia wymaga, że chodzi tu przede wszystkim o wpis od skargi w kwocie 200 zł oraz ewentualnych przyszłych kosztów sądowych, które zwykle sprowadzają się do opłaty kancelaryjnej za doręczenie uzasadnienia wyroku w kwocie 100 zł (jeżeli skarga zostanie przez Sąd oddalona) oraz wpisu od skargi kasacyjnej wynoszącego równowartość połowy wpisu od skargi, jednak nie mniej niż 100 zł (jeżeli strona zdecyduje wnieść ten środek zaskarżenia). Ocena, iż wnioskodawca był w stanie poczynić oszczędności na pokrycie powyższych kosztów oparta została przede wszystkim na danych wynikających z wydruków rachunków bankowych. W historii rachunków odnotowane są bowiem transakcje, które bynajmniej nie są związane z podstawowymi potrzebami socjalnymi rodziny, a nadto zaprzeczają twierdzeniom wnioskodawcy, że żyje z rodziną na granicy ubóstwa. Mianowicie wnioskodawca z rachunku karty kredytowej dokonywał zakupów na terenie N. w maju i lipcu (w tym w większości na stacjach paliw) na łączną kwotę ponad 200 euro. W historii rachunków odnotowane są również zakupy w K., w tym także na stacji paliw. Poza tym na rachunek karty kredytowej dokonywane są regularne, comiesięczne wpłaty kwoty 1.239 zł, których źródło nie jest znane. Zauważyć też wypada, iż jakkolwiek opłacanie dwóch polis ubezpieczeniowych świadczy o przezorności wnioskodawcy, to jednak nadal przeczy to jego twierdzeniu, że jego rodzina żyje na skraju ubóstwa. Już zatem powyższe uwagi świadczą o tym, że wnioskodawca miał możliwość zgromadzenia środków na opłacenie kosztów swego udziału w niniejszej sprawie. Poza tym zwrócić należy uwagę, iż nie zostały przedłożone historie wszystkich posiadanych rachunków posiadanych przez małżonków. Jak wynika z treści decyzji GOPS, którymi przyznane zostały różnego rodzaju świadczenia, kwoty tych świadczeń miały być wpłacane na rachunki bankowe wskazane przez beneficjenta. Podane zostały natomiast dwa rachunki, jednak wydruk żadnego z nich nie został przełożony celem weryfikacji sytuacji finansowej wnioskodawcy. Końcowo wskazać trzeba, że dla oceny, czy wnioskodawca w pełni przedstawił swoją sytuację finansową oraz oceny wiarygodności złożonych oświadczeń nie bez znaczenia pozostają braki w zestawieniu miesięcznie ponoszonych wydatków, które – zgodnie z treścią wezwania skierowanego do wnioskodawcy – miały być przedstawione w sposób szczegółowy. Tymczasem pominięte zostały wydatki dość istotne w budżecie domowym: na telefony, a takie pozycje znajdują się w historii jednego z rachunków oraz na paliwo, na co wskazują regularne zakupy na stacjach paliw. Ponadto wnioskodawca, wezwany do oświadczenia o posiadanych środkach transportu z podaniem marki rocznika i wartości, całkowicie pominął tę kwestię. Wobec przedstawionych wyżej uwag, zdaniem referendarza sądowego, wnioskodawca nie wykazał przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sposób rzetelny, dający pewność, że pokrycie zwłaszcza 200 zł tytułem wpisu od skargi spowoduje konieczność ograniczenia wydatków na podstawowe potrzeby socjalne jego rodziny. W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a.