I SA/Wr 4210/01

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu przy udziale:- na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "M.-2" sp. z o.o. w J.-G. na decyzję Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J.-G. z dnia 21 listopada 2001 r., (...) w przedmiocie obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług w związku z wnioskiem skarżącego o zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłaty sądowej postanawia - oddalić wniosek. Skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując na to, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie tych kosztów. Spowodowane jest to panującą na rynku dekoniunkturą gospodarczą, w wyniku, której na koniec miesiąca października 2001 r. strona poniosła stratę na działalności operacyjnej w wysokości 22100 zł. Po uwzględnieniu kosztów strata wynosi 134000 zł. Na złą sytuację strony wpłynęła też utrata płynności finansowej kontrahentów, którzy nie realizują zobowiązań krótkoterminowych i przyczyniają się do braku jakichkolwiek aktywów obrotowych skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w sprawach skarg stosuje się odpowiednio przepisy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Z kolei przepis art. 113 par. 1 Kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych może być przyznane osobie fizycznej, która złoży oświadczenie, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (...). Od sądu zależy uznanie tego oświadczenia za dostateczne do zwolnienia od kosztów sądowych. Do osób prawnych odnosi się par. 2 przywołanego przepisu, zgodnie z którym osobie takiej może być przyznane zwolnienie od kosztów sądowych, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na te koszty. Instytucja procesowa zwolnienia od kosztów sądowych jest zatem rozwiązaniem szczególnym, odnoszącym się do osób które z przyczyn obiektywnych znajdują się w sytuacji uniemożliwiającej im poniesienie tych kosztów. W rozpoznawanej sprawie dochody strona uzyskuje dochody bieżące z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Z przedłożonych do akt dokumentów finansowych wynika, iż podatnik prowadzi nadal działalność gospodarczą. Nawet, jeżeli w okresie tym wykazywane są straty i to w wysokości przewyższającej dochód, to nie skutkuje to automatycznie po stronie sądu obowiązkiem zwolnienia takiego podmiotu z opłaty sądowej. Podmiot gospodarczy prowadzący w sposób racjonalny działalność gospodarczą i uzyskujący z tej działalności określone przychody powinien zabezpieczyć na potrzeby związane z ewentualnymi kosztami procesów odpowiednie sumy pieniężne. Nie bez znaczenia jest przy tym fakt, że zaskarżona decyzja jest wynikiem postępowania podatkowego, które toczy się już od ponad jednego roku. Tym samym strona skarżąca miała pełną możliwość zgromadzenia odpowiednich środków finansowych na potrzeby związane z toczącym się postępowaniem. Podmiot należycie prowadzący działalność gospodarczą powinien sam ponosić ryzyko niepowodzenia tej działalności, w tym także ryzyko wyboru niesumiennego kontrahenta. W przeciwnym wypadku to Skarb Państwa musiałby ponosić takie ryzyko, gdyż do tego sprowadziłoby się udzielenia zwolnienia z kosztów sądowych we wskazanych przez stronę okolicznościach. W postanowieniu z dnia 18 grudnia 1990 r., II CZ 217/90 Sąd Najwyższy wyraził pogląd, iż chwilowy brak środków pieniężnych na rachunku bankowym osoby prawnej nie uzasadnia domagania się zwolnienia od kosztów sądowych. Pogląd ten zasługuje na akceptację także na gruncie niniejszej sprawy, tym bardziej, że nie wykazano by spółka utraciła zdolność kredytową, czy też, że wspólnicy nie są w stanie pokryć brakujących opłat, tym bardziej, że wysokość wpisu wynosi 222,10 zł, a zatem jest on relatywnie niski. Godzi się również zauważyć, że zwolnienie od kosztów sądowych ma charakter uznaniowy i od okoliczności konkretnej sprawy i od oceny sądu zależy możliwość jego uzyskania. Tym samym wniosek należało uznać za nieuzasadniony. Z tych względów zgodnie z art. 113 par. 2 Kpc, przy zastosowaniu art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym należało orzec jak na wstępie.