I SA/Wr 422/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Henryka Łysikowska, Sędziowie: sędzia WSA Zbigniew Łoboda, sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), Protokolant: starszy specjalista Katarzyna Motyl, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 września 2016 r. przy udziale sprawy ze skargi A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza na rzecz strony skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. kwotę 627,00 (słownie: sześćset dwadzieścia siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta K. z dnia [...] 2015 r., nr [...] określającą "A" Sp. z o.o. w K. (Strona, Skarżąca) wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2015 rok w wysokości 22.136 zł. W toku postępowania organy ustaliły, że Strona jest właścicielem nieruchomości położonej w K. przy ul. S[...] [...], stanowiącej działkę gruntu nr [...] o pow. 0,1203 ha, na której posadowiony jest budynek mieszkalny o pow. użytkowej 932,60 m2. Pierwotnie budynek oznaczony był w ewidencji gruntów i budynków, jako budynek handlowo- usługowy (zmiana nr 29 z dnia 27.09.2013 r.), a następnie, jako inny budynek niemieszkalny (zmiana nr 30 z dnia 27.09.2013 r. i nr 32 z dnia 30.09.2013 r.). W 2014 r. funkcja budynku została zmieniona na mieszkalny - na wniosek Spółki z dnia 23.01.2014 r. w sprawie zmiany sposobu użytkowania "B" - budynek zamieszkania zbiorowego na "C" - dom dla osób starszych (zmiana nr 19 z dnia 13.06.2014 r.). Dla nieruchomości Sąd Rejonowy w Ka. prowadzi księgę wieczystą o nr [...]. W toku postępowania Spółka wyjaśniła, że w dniu [...] 2014 r. Wojewoda [...] wydał zezwolenie na czas nieokreślony na prowadzenie przez Spółkę "A" placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku. Poinformowała, że budynek położony przy ul. S[...] [...] w K. przeznaczony jest w całości do zamieszkania przez osoby starsze, niepełnosprawne i przewlekle chore i jednocześnie zawnioskowała o naliczenie podatku zgodnie z deklaracją na podatek od nieruchomości złożoną w dniu 12.10.2015 r. W deklaracji do podstawy opodatkowania przyjęto budynki mieszkalne o pow. 932,60 m2 oraz grunty pozostałe o pow. 1203 m2. Organ I instancji decyzją określił zobowiązanie w podatku, przyjmując, że budynek mieszkalny przy ul. S[...] [...] w K. pod nazwą "D" winien być opodatkowany według stawki przewidzianej dla budynków zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. W świetle powyższego, podatek od nieruchomości za 2015 rok został obliczony następująco: – grunty pozostałe o pow. 1203 m2 wg stawki 0,47 zł – budynki lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz budynki mieszkalne lub ich części zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej o pow. 932,60 m2 wg stawki 23,13 zł. W odwołaniu od tej decyzji Strona wywodziła, że budynek oznaczony jest w ewidencji gruntów i budynków jako budynek mieszkalny i jako taki podlega opodatkowaniu według stawki preferencyjnej. Z art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wynika obowiązek opierania się przez organy podatkowe w zakresie wymiaru podatków na danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. "D" w K. wpisana jest do rejestru placówek zapewniających całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku i jako taka w całości posiada wyłącznie funkcje mieszkalne związane z zamieszkiwaniem w niej ww. osób. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji wywodziło, że stosownie do art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U.2014 poz. 849 z późn. zm. zwanej dalej u.p.i o.l.) grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej to grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba, (...). W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w spornej nieruchomości Spółka prowadzi działalność gospodarczą polegającą na zapewnieniu całodobowej opieki osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku. Potwierdzeniem tego jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] 2014 r., nr [...]. Obiekt został wpisany do wojewódzkiego rejestru działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku - pod nr [...]/2014. W ocenie Organu działalność taka kwalifikuje się do katalogu działalności uregulowanej w rozdziale 3 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej: "Działalność gospodarcza w zakresie prowadzenia placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku". Wspomniana wyżej decyzja Wojewody [...] wydana została na wniosek Spółki z dnia 25.03.2014 r. o wydanie zezwolenia na prowadzenie w ramach działalności gospodarczej placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku - art. 67 ustawy o pomocy społecznej. Organ, powołując uchwały NSA z dnia 1 lipca 2002 r., FPK 3/02 oraz z dnia 1 lipca 2002 r., FPK 2/02 wskazał, że dla oceny czy budynek jest budynkiem mieszkalnym istotne jest przede wszystkim kryterium zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich. "Budynek mieszkalny" to budynek służący lub nadający się do mieszkania, a zamieszkać to przebywać gdzieś stale albo czasowo, zajmować jakiś lokal, mieć mieszkanie, zamieszkiwać. W związku z powyższym brak jest przesłanek do uznania, iż przedmiotowy budynek wykorzystywany jest przez Spółkę na cele mieszkaniowe. Wprawdzie osoby korzystające z opieki przebywają w tym budynku (z uwagi na charakter działalności - nawet przez dłuższy czas), jednakże główne jego przeznaczenie nierozerwalnie związane jest z wykonywaniem działalności gospodarczej. Decydujące znaczenie ma tu świadczenie usługi socjalno-bytowej polegającej na: usłudze opiekuńczej zapewniającej: udzielanie pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, pielęgnację w tym pielęgnację w czasie choroby, opiekę higieniczną, niezbędną pomoc w załatwianiu spraw osobistych, kontakty z otoczeniem, usłudze bytowej zapewniającej: miejsce pobytu, wyżywienie, utrzymanie czystości, o której mowa w art. 68 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem Kolegium Odwoławczego, organ I instancji zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, a w spornej decyzji powołał przepisy prawa podatkowego mające zastosowanie w sprawie. Uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji spełnia wymogi określone w art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Zgromadzone dowody opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ocenione we wzajemnej łączności - zdaniem Kolegium Odwoławczego - pozwoliły wszechstronnie ocenić okoliczności stanu faktycznego. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżąca podtrzymała zarzuty odwołania. Zarzuciła także, że nie wyjaśniono, jakie w rzeczywistości usługi są przez nią świadczone. Pracownik Urzędu Miasta ograniczył się tylko do wydrukowania ofert ze starej strony internetowej. Wskazała, że działalność hotelową spółka prowadziła do uzyskania zezwolenia na otwarcie domu opieki. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2015r poz.1224 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 poz. 718. Ze zm.) – w skrócie upsa. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) upsa. Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 upsa, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji zgodnie z kompetencją ustanowioną w cytowanych przepisach, stwierdził, iż badana decyzja narusza prawo w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem sporu w sprawie jest ocena czy sporny budynek stanowi budynek mieszkalny w rozumieniu przepisów u.o.p.o.l, a w związku z tym czy prawidłowe jest zastosowanie stawki podatku właściwej dla budynków i budowli związanych z działalnością gospodarczą czy dla budynków mieszkalnych. Użyte w przepisie art. 5 ust.1 pkt 2 lit a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych pojęcie "budynek mieszkalny" było już przedmiotem rozważań zarówno w orzecznictwie sądowoadministarcyjnym, jaki i doktrynie prawa. W uchwale składu pięciu sędziów NSA z dnia 01.07.2002 r., FPK 2/02 (opubl. ONSA 2003 r., z. 2, poz. 49) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że o zaliczeniu budynku do kategorii budynków mieszkalnych decyduje kryterium zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich. O tym, że posiadanie budynku w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych stanowi istotną cechę przesądzającą o zakwalifikowaniu budynku do kategorii budynków mieszkalnych wypowiedział się także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 26.01.2004 r. , sygn. akt III SA 1314/03 (opubl. LEX nr 149183). W literaturze przedmiotu zwraca się jednak uwagę, iż samo kryterium wykorzystywania budynku na cele mieszkalne nie jest wystarczające do uznania budynku za mieszkalny. Na rodzaj danego budynku powinny wskazywać informacje pochodzące z zasobu geodezyjno-kartograficznego, dokumentacji budowlanej, a w razie ich braku opinia biegłego (zob. L.Etel, S.Presnarowicz, Podatki i opłaty samorządowe, wyd. 2, Warszawa 2005, s. 200-208). Zgodnie z przepisem art. 21 ustawy z dnia 17.05.1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z.2015r poz .520 ze zm.), podstawą wymiaru podatków powinny być dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. W ewidencji gruntów i budynków, której zasady prowadzenia określają przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2015 r poz.542 ), powinny być zawarte dane niezbędne do określenia rodzaju budynku. Natomiast zgodnie z przepisem § 63 tego rozporządzenia, 1. Danymi ewidencyjnymi dotyczącymi budynku są: 1) identyfikator budynku o którym mowa w ust. 16-22 załącznika nr 1 do rozporządzenia; (...) 4) rodzaj budynku według KŚT; 5) klasa budynku według Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych, zwanej dalej "PKOB", wprowadzonej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB); 6) główna funkcja budynku oraz inne funkcje budynku; W przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia z dnia 10 grudnia 2010 r.. w Klasyfikacji Środków Trwałych (Dz. U. Nr 242 poz.1622 .), w III części załącznika, w szczegółowym podziale środków trwałych w grupie I wymienia m.in. budynki i lokale. Budynki podzielone są na dwie podgrupy: budynki niemieszkalne (podgrupa 10) i budynki mieszkalne (podgrupa 11). Budynki mieszkalne, zgodnie z definicją zawartą w tym akcie prawnym, są to budynki, których co najmniej połowa całkowitej powierzchni użytkowej jest wykorzystywana do celów mieszkalnych, tj. budynki jednorodzinne, o dwóch mieszkaniach, wielomieszkaniowe i budynki zamieszkania zbiorowego, np. domy opieki społecznej (bez opieki medycznej). Analogiczne uregulowania wynikają z Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB).( Dz.U. nr 112 poz.1316 ) Stanowisko sądów administracyjnych co do znaczenia podatkowego danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, uzasadnione treścią art. 21 ust. 1 prawo geodezyjne i kartograficzne jest jednoznaczne. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że organy podatkowe, ustalając wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości, nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji (por.m.in. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r., II FPS 1/09 oraz uchwała 7 sędziów NSA z dnia 18 listopada 2013 r., II FPS 2/13 dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak dalsze powoływane orzeczenia). Oznacza to, że o sposobie kwalifikacji gruntu (budynku), dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości, nie tyle decyduje sposób rzeczywistego wykorzystania nieruchomości, ile jej funkcje wskazane w ewidencji gruntów i budynków. W niniejszej sprawie ponad wszelka wątpliwość z akt sprawy wynika, że w ewidencji gruntów i budynków sporny budynek został zakwalifikowany jako "budynek mieszkalny". Organy podatkowe w żadnym punkcie decyzji nie wyjaśniły, na jakiej podstawie zapisy te pomijają. Należy także wskazać, iż na tle przywołanych przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych NSA wyraził pogląd, iż domy opieki społecznej należ traktować za budynki mieszkalne w rozumieniu przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Według NSA "(...) dom pomocy społecznej, zaspokajając potrzeby bytowe, opiekuńcze, wspomagające itp. osób uprawnionych do zamieszkiwania w nim, jest dla tych osób domem mieszkalnym. Budynek domu pomocy społecznej powinien więc być opodatkowany stawkami podatku od nieruchomości przewidzianymi dla budynków mieszkalnych" (wyrok z dnia 03.06.2003 r., sygn. akt SA/Sz 1614/01, opubl. OSS 2005, z. 1, poz. 4). Stanowisko, że budynki domów opieki społecznej są budynkami mieszkalnymi i winny być opodatkowane podatkiem od nieruchomości według stawki określonej w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, tj. jak od budynków mieszkalnych lub ich części, zajęło również Ministerstwo Finansów w piśmie z dnia 11.07.2003 r., nr LK-1617/LP/03/MS (opubl. Biuletyn Skarbowy 2003, nr 4, s. 21). Jednocześnie podkreślić należy, że zaprezentowana przez organy podatkowe interpretacja art. 1a ust 1 pkt 3 u.p.o.l. wykracza poza brzmienie przepisu. Przepis ten wyraźnie wyłącza z kategorii "gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej" wszystkie "budynki mieszkalne" i nie zawiera odesłania do "własnych potrzeb mieszkaniowych przedsiębiorcy". Wobec tego uznać należy, że wyłączenie dotyczy wszystkich budynków sklasyfikowanych jako mieszkalne. Zgodzić się wprawdzie należy z tezą, że możliwe jest wykazanie - na podstawie przeprowadzonych dowodów - że budynek (jego część) nie jest wykorzystywana faktycznie na cele mieszkaniowe, jednak w niniejszej sprawie organy tego nie uczyniły. Zasadne są w tym zakresie zarzuty skargi, iż organy w ogóle nie przeprowadziły żadnych dowodów, co do sposobu wykorzystywania spornego budynku. Z akt nie wynika, aby dokonano oględzin, sprawdzenia rzeczywistego rodzaju świadczonych przez skarżącą usług, lub innych okoliczności. Organy ograniczyły się w istocie do stwierdzenia, że skarżąca pobiera za swoje usługi wynagrodzenie – również nie wskazując na podstawie, jakich dowodów to ustaliły. Pominęły zaś- jak wyżej wskazano w sposób nieuprawniony- informacje wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Reasumując, organy wydając zaskarżone decyzje, naruszyły wskazane wyżej przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 a p.p.s.a uzasadnia to uchylenie zaskarżonej decyzji. Uwzględnienie skargi zobowiązuje Wojewódzki Sąd Administracyjny do zasądzenia na rzecz skarżących kosztów postępowania (art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).