I SA/Wr 4249/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Łoboda Asesor WSA Maria Tkacz - Rutkowska Sędzia WSA Ludmiła Jajkiewicz / sprawozdawca / Protokolant Edyta Luniak po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku rolnym. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. na rzecz skarżącego kwotę 10 zł (słownie: dziesięć złotych) tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania, III. orzeka, że wymieniona w pkt I decyzja nie podlega wykonaniu. Skarżący A.D. zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] o nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Ś. z dnia [...] o nr [...] w sprawie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku rolnym za lata 1998 - 2002 w kwocie [...]. Pismem z dnia [...] skarżący zwrócił się do Burmistrza Miasta i Gminy Ś. o rozłożenie na raty zaległości podatkowej w podatku rolnym. W uzasadnieniu wskazał na brak jakichkolwiek dochodów z dzierżawionych gruntów z powodu poniesionych w latach 1996, 1997, 2000 i 2001 strat w uprawach na łączną kwotę [...], a także na fakt wypowiedzenia mu umowy dzierżawionych gruntów. Podniósł również, że ma na utrzymaniu córkę chorą na astmę przewlekłą o ciężkim przebiegu, na którą otrzymuje jedynie zasiłek pielęgnacyjny. Dodatkowo wskazał, że w ostatnich trzech latach nie korzystał z pomocy finansowej państwa oraz regulował na bieżąco zobowiązania podatkowe. Burmistrz Miasta i Gminy Ś. odmówił rozłożenia na raty zaległości podatkowej, uznając, iż brak jest podstaw do zastosowania indywidualnej ulgi podatkowej. Rozstrzygnięcie w tym zakresie zostało utrzymane przez organ odwoławczy. W skardze z dnia [...] skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 48 § 1, art. 122, art. 123 § 1, art. 139§ 1, art.140 § 1, art. 187 § 1, art. 200§ 1, art. 216, art. 229 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm. - zwanej dalej Ordynacją podatkową) i wniósł o uchylenie w całości decyzji I i II instancji. W uzasadnieniu podniósł, że organ odwoławczy nie wyznaczył trzydniowego terminu do zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie. Zdaniem skarżącego, uniemożliwiono mu w ten sposób przedłożenie innych dowodów i materiałów wskazujących na ważny interes podatnika. Poza tym wskazał na duże zaległości (w kwocie [...]) w czynszu dzierżawnym oraz na fakt, iż wynagrodzenie małżonki jest objęte tytułem egzekucyjnym, podobnie, jak jego dochody ze spółki cywilnej oraz diety radnego. Również, zdaniem skarżącego, posiadanie sprzętu rolnego, ze względu na jego niską wartość, nie może stanowić przesłanki do odmowy zastosowania ulgi podatkowej. Za nie trafne, uznał skarżący, wskazanie przez organy podatkowe na fakt nie dotrzymanie terminów spłaty podatku rozłożonego na raty, a także porównanie jego sytuacji do sytuacji podatników utrzymujących się wyłącznie z pracy w gospodarstwie rolnym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę z dnia [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Oceniając sytuacje finansową skarżącego, organ odwoławczy wskazał, że wielkość areału, jak i rodzaj wyposażenia gospodarstwa rolnego w sprzęt rolniczy nie odbiega od przeciętnego. Skarżący w roku 2002 posiał na obszarze [...] ha owies i zamierzał posiać na pozostałym obszarze grykę. W związku z poniesionymi szkodami skarżący otrzymał odszkodowanie w wysokości [...]. Poza tym posiada stałe źródło dochodu (wynagrodzenie żony, diety radnego i dochód z działalności gospodarczej). Organ odwoławczy wskazał również, że skarżący wraz z rodziną zamieszkuje w mieszkaniu rodziców. Odnośnie naruszenia art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy stwierdził, iż postępowanie odwoławcze było prowadzone w oparciu o materiał zgromadzony przez organ I instancji, co nie wymagało zastosowania wskazanego przepisu. Odnosząc się do kolejnego zarzutu – nie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] - organ odwoławczy stwierdził, iż nie wchodzi on w zakres niniejszej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( DZ. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 - zwanej dalej p.s.a.). Skarga jest zasadna. Organ podatkowy wydając zaskarżoną decyzję naruszył prawo procesowe w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego istotny wydaje się zarzut skarżącego naruszenia prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu podatkowym. Art. 200 § 1 w zw. z art. 123 Ordynacji podatkowej dotyczy jednego z bardzo ważnych uprawnień podatnika - prawa do zajęcia stanowiska w postępowaniu dowodowym i podjęcia próby obrony swoich racji w ostatniej fazie postępowania podatkowego, tuż przed wydaniem decyzji przez organ podatkowy. Dlatego też ograniczenie prawa podatnika może wynikać jedynie z przepisu prawa. Wbrew poglądowi przedstawionemu w odpowiedzi na skargę przepis ten ma zastosowanie nawet w sytuacji niezebrania nowych dowodów w postępowaniu odwoławczym. Zastosowanie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej daje bowiem stronie możliwość wypowiedzenia się nie tylko co do zebranego materiału dowodowego, ale także, co do zupełności postępowania dowodowego. Ponadto zastosowanie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej daje stronie ostatnią możliwość zapoznania się z argumentacją organu odwoławczego i zajęcia wobec niej stanowiska. Niezastosowanie się przez organ odwoławczy do dyspozycji art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej jest więc istotnym uchybieniem proceduralnym i pociąga za sobą konieczność uchylenia, chociażby z tego względu, przez sąd zaskarżonej decyzji. Brak wykonania tego obowiązku przez organ podatkowy w tym odwoławczy stanowi podstawę do wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Ta przesłanka wznowienia odnosi się bowiem do ogólnej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym. Tak więc rozpatrując ponownie sprawę organ odwoławczy powinien, przed wydaniem decyzji wyznaczyć stronie, w trybie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Mając powyższe na uwadze Sąd odstąpił od oceny zaskarżonej decyzji w pozostałym zakresie. Podsumowując, Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Ś. została wydana z naruszeniem przepisów prawa. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł na podstawie art. 200 p.s.a. zwrot kosztów postępowania. Wstrzymanie wykonania decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.s.a.