I SA/Wr 428/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Semiczek, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Protokolant Katarzyna Motyl, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 września 2011 r. sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia uchyla zaskarżone postanowienie. Przedmiotem skargi T. K. jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...], nr [...], stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Oddziału Ubezpieczeń Społecznych w W., datowanego na dzień [...], w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy wynika, że Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. Inspektorat w Ś., prowadząc egzekucję administracyjną do majątku zobowiązanej T. K., w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia [...] o numerach: od [...]do [...], obejmujące należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za grudzień 2009 r. i styczeń 2010 r., dokonał w dniu 26 kwietnia 2010 r. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w A. CRB Biuro w K. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu doręczono zobowiązanej w dniu 22 kwietnia 2010 r. Pismem z dnia 29 kwietnia 2010 r. zobowiązana zakwestionowała działania organu egzekucyjnego, powołując się na art. 20 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 05 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2001 r. Nr 80, poz. 872 ze zm), wskazując, że organ egzekucyjny winien odstąpić od czynności egzekucyjnych, jeśli zobowiązany okazał dowody stwierdzające wykonanie, odroczenie terminu bądź umorzenie. Jednocześnie w piśmie tym wniosła zarzuty w sprawie prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego, podnosząc, że złożyła "na przesłane upomnienia bądź wcześniej przed wymagalnością opłacenia składki w dniu 15-12-2009 podanie gdzie nie spełniono wymogów określonych w art. 27 ustawy 05-06-1998 o administracji rządowej". Wskazane powyżej pismo z dnia 29 kwietnia 2010 r., w części dotyczącej zarzutów w sprawie, prowadzenia egzekucji administracyjnej, Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W.Inspektorat w Ś. rozpatrzył, wydając w dniu [...] postanowienie znak [...], w którym uznał wzniesione zarzuty za nieuzasadnione. W pozostałym natomiast zakresie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W., Inspektorat w Ś. pismem z dnia 11 maja 2010 r. znak [...], kwalifikując pismo zobowiązanej z dnia 29 kwietnia 2010 r. jako skargę na czynności egzekucyjne wraz z wnioskiem o wstrzymanie egzekucji, przekazał je do Dyrektora Izby Skarbowej we W. Z uwagi na wątpliwości, co do treści pisma zobowiązanej z dnia 29 kwietnia 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej we W. w dniu 6 lipca 201 Or. znak [...], wezwał zobowiązaną do sprecyzowania żądania. W odpowiedzi zobowiązana, w piśmie z dnia 14 lipca 2010 r., powołując się na treść pisma z dnia 6 lipca 201 Or. (w nagłówku pisma), wskazała, że wnosi tak jak w piśmie z dnia 8 lipca 2010 r, o zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 u.p.e.a., do czasu rozpatrzenia przez-Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniosku o umorzenie zaległości. Wobec powyższego Dyrektor Izby Skarbowej we W. zwrócił wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego Dyrektorowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. Inspektorat w Ś. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. postanowieniem opatrzonym datą "[...]." znak [...]odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...]do [...], wskazując że w piśmie z dnia 29 kwietnia 2010 r. oraz z dnia 14 lipca 2010 r. (stanowiącym sprecyzowanie pierwotnego pisma) zobowiązana nie wskazuje na zaistnienie którejkolwiek z przesłanek wskazanych w treści art. 56 § 1 u.p.e.a. Organ egzekucyjny zajął ponadto stanowisko, że wskazane przez zobowiązaną okoliczności, tj. długotrwałe zwolnienie lekarskie oraz konieczność spełnienia wymogów formalnych, umożliwiających rozpatrzenie wniosku o udzielenie ulgi w spłacie należności, nie stanowią podstaw do zawieszenia prowadzonego wobec niej postępowania. Pismem z dnia 1 września 2010 r. (data wpływu do Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. - 2 września 2010 r.) zobowiązana wniosła zażalenie na ww. postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości. W piśmie tym wniosła o uzupełnienie pisma z dnia 31 sierpnia 2010 r. wyjaśniając, że w tym dniu nie była w stanie sporządzić zażalenia "na przesłane postanowienie z błędami" oraz ponowiła wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...]do [...]. Wskazała także, że sprawa jest "we W. u Dyrektora Izby Skarbowej, w Sądzie Administracyjnym". Podniosła zatem, że będzie dążyć do "wstrzymania egzekucji", z uwagi na brak składników majątku, z których można by prowadzić skuteczną egzekucję, co wynika z treści postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ś. z dnia 15 maja 2009 r. [...]. Skoro zatem komornik sądowy umorzył prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne, to o to samo wnosi w tej sprawie. Podniosła także, że jest bezradna wobec działań ZUS, gdyż złożona skarga na pracownika organu nic nie wniosła do sprawy. Kolejno postanowieniami z dnia [...]znak [...]oraz z dnia [...]znak [...] Dyrektor Izby Skarbowej we W. zawiadamiał stronę przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy, z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie daty doręczenia postanowienia organu I instancji. Pismem z dnia 2 listopada 2010 r., reagując na postanowienie z dnia [...]znak [...] ( zawiadamiające o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy), zobowiązana wniosła o uwzględnienie okoliczności związanych ze złym stanem zdrowia jej oraz jej męża. Wskazała, że okoliczności te mają wpływ na toczące się postępowanie i ograniczają jej czynności procesowe i dowodowe w sprawie. Wskazała także, że "o ile zajdzie potrzeba składam i wnoszę o przywrócenie terminu do złożenia pisma", gdyż nie była w stanie tego uczynić w zakreślonym terminie, stąd wniosła o przedłużenie terminu do złożenia odpowiedzi do dnia 10 listopada 2010r.. Postanowieniem z dnia [...]znak [...]Dyrektor Izby Skarbowej we W. po raz kolejny przedłużył termin załatwienia sprawy, tj. do dnia 31 grudnia 2010 r., z uwagi na konieczność ustalenia daty doręczenia zobowiązanej zaskarżonego postanowienia. Reagując na ww. postanowienie, zobowiązana, pismem z dnia 3 grudnia 2010 r., wskazała, że od dnia 3 października 2010 r. do dnia 24 października 2010 r. poddana była leczeniu sanatoryjnemu, natomiast od dnia 27 października 2010 r. do dnia 10 listopada 2010 r., a także od dnia 11 listopada 2010 r. do dnia 30 listopada 2010 r. była na zwolnieniu lekarskim. Zauważyła również, że na zwolnieniu tym przebywała także w trakcie sporządzania pisma z dnia 3 grudnia 2010 r., tj. w okresie od 1 grudnia 2010 r. do dnia 5 grudnia 2010 r. Poinformowała także, że od dnia 6 grudnia 2010 r. będzie przebywać w szpitalu, w związku z planowaną operacją. Wraz z pismem z dnia 8 grudnia 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. ektorat w Ś. przekazał pismo Poczty Polskiej Centrum Poczty Urząd Pocztowy S. z dnia udnia 2010 r., z którego wynika, że przesyłkę nr [...] T. K. odebrała osobiście w dniu 24 sierpnia 2010r. Wobec powyższego postanowieniem z dnia [...]znak [...]Dyrektor Skarbowej we W. uznał, że zażalenie zobowiązanej z dnia 1 września 2010 r. zostało wniesione uchybieniem terminu do jego wniesienia, bowiem termin do jego wniesienia upływał 31 sierpnia 2010 r. Kwestionując treść powyższego rozstrzygnięcia, pismem z dnia 26 stycznia 2011 r., T. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, żądając uchylenia postanowienia Dyrektora Skarbowej we W. z dnia [...]. W skardze podniosła, że bez jej winy doszło do uchybienia terminu, gdyż od stycznia 2009 r 1 stycznia 2011 r. przebywała nieprzerwanie na zwolnieniu lekarskim. Jednocześnie w piśmie tym skarżąca znała, że wniosła zażalenie jeden dzień po ustawowym terminie do jego wniesienia. Podniosła jednak, że postanowienie z dnia "[...]" zostało jej doręczone w dniu 24 sierpnia 2010 r., tj. w czasie, przebywała na zwolnieniu lekarskim, na dowód czego przedłożyła zwolnienie lekarskie. Ponadto skarżąca podniosła, że na wezwanie z dnia 6 lipca 2010 r., udzieliła odpowiedzi w dniu 14 lipca 2010 r., żądając umorzenia postępowania oraz wstrzymania egzekucji, z uwagi na okoliczność swojej choroby i podjęcia starań o rentę. Skoro więc na zwolnieniu lekarskim przebywa po operacji od dnia 6 grudnia 2010 r. i przebywać będzie do dnia 31 stycznia 2011 r., to przyczyna uchybienia terminowi trwa nadal i stąd tak organ pierwszej, jak drugiej instancji nie mają racji, twierdząc inaczej. Na dowód swych twierdzeń, powołała się także na postanowienie z dnia [...] znak [...]doręczone jej w dniu 20 kwietnia 2010 r., o przedłużeniu terminu do załatwiania sprawy z dnia 14 maja 2010 r., z uwagi na fakt, że w aktach sprawy brak było potwierdzenia odbioru pisma z dnia 30 marca 2010 r. znak [...], wzywającego skarżącą do uzupełnienia braków pisma. W świetle tych okoliczności skarżąca wskazała, że jest zbulwersowana działaniem instytucji podatkowych, które nie brały i nie biorą pod uwagę stanu jej zdrowia. Wskazała także, że od 2004 r. trwa postępowanie, zainicjowane złożonym przez skarżącą odwołaniem decyzji ZUS w W., którą to "odebrano" jej rentę. Dyrektor Izby Skarbowej we W. wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że z analizy akt podatkowych wynikało bezsprzecznie, że postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. o odmowie zawieszenia postępowania skarżąca otrzymała dnia 24 sierpnia 2010 r. , wobec czego termin do wniesienia zażalenia upływał dnia 31 sierpnia 2010 r. (wtorek). Zażalenie nadano natomiast w urzędzie pocztowym w S. dnia 1 września 2010 r., a więc po upływie tego terminu. Skarżąca nie złożyła jednocześnie, wraz z zażaleniem, wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia zażalenia – co uzasadniało podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie art. 134 Kodeksu postepowania administracyjnego. Jednocześnie organ zauważył, że fakt przebywania skarżącej na długotrwałym zwolnieniu lekarskim nie stał na przeszkodzie temu, by odbierała korespondencję, a ponadto historia postępowania wskazuje, że nie stanowiło ono też przeszkody w aktywnym uczestnictwie skarżącej w postępowaniu, gdyż podejmowała ona od 2009 r. wiele czynności procesowych, jakkolwiek w dowolnych terminach. Fakt wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. postanowienia z dnia [...]o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy, Dyrektor Izby Skarbowej we W. uznał za bez znaczenia w przedmiotowej sprawie, jako dotyczący postepowania toczącego się przed innym organem. Także pozostałe zarzuty podniesione w skardze Dyrektor Izby Skarbowej we W. uznał za pozostające bez związku z rozpoznawaną sprawą. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym, stosownie do § 2 powołanego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. zarówno prawem materialnym jak i procesowym. W myśl przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.: dalej – u.p.s.a.) przeprowadzana w oparciu o powołane kryteria sądowa kontrola administracji publicznej dokonywana jest "w granicach danej sprawy", co oznacza, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. W tak ustalonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa procesowego, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Postępowanie zainicjowane wnioskiem strony o zawieszenie postępowania egzekucyjnego regulowały przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 23 listopada 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm. – dalej: u.p.e.a.), natomiast z art. 18 u.p.e.a. w zakresie nieuregulowanym tą ustawą do postępowania egzekucyjnego stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r ., nr 98, poz. 1071 ze zm.). Wniosek zobowiązanej o zawieszenie postępowania organ egzekucyjny - Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W., rozstrzygnął odmownie w oparciu o art. 56 § 3 w związku z art. 56 § 1 u.p.e.a. Na postanowienie wydane w tym przedmiocie służyło zobowiązanej zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej we W., które, stosownie do regulacji art. 141 § 2 k.p.a. należało wnieść w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanej skarżonego postanowienia. Stąd też pierwszą istotna okolicznością, warunkującą rozstrzygnięcie o terminowym wniesieniu zażalenia, jest ustalenie terminu doręczenia skarżonego postanowienia. W niniejszej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej we W. prowadził postępowanie wyjaśniające co do daty doręczenia skarżącej w/w postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W., zważywszy na oczywistą sprzeczność pomiędzy datą, jaką opatrzone było postanowienie (17 października 2009 r.) a datą złożenia wniosku, który to postanowienie rozstrzygało (wniosek z dnia 29 kwietnia 2010 r., uzupełniony 7 maja 2010 r.) oraz brakiem podpisu zobowiązanej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Z pisma Poczty Polskiej - Centrum Poczty w W. z dnia 6 grudnia 2010 r., na które powołuje się Dyrektor Izby Skarbowej we W., wynika, że przesyłkę zobowiązana odebrała osobiście w dniu 24 sierpnia 2010 r. W przekonaniu tutejszego Sądu dla możliwości uznania przesyłki za doręczoną w tym dniu zasadnicze znaczenie ma tym niemniej fakt, że w zażaleniu z dnia 1 września 2010 r. skarżąca sama wskazuje ten dzień jako datę odbioru pisma. W tej sytuacji organ miał podstawy przyjąć, że istotnie doręczenie postanowienia datowanego (najwyraźniej omyłkowo) na 17 października 2009 r., o odmowie zawieszenia postępowania, miało miejsce w dniu 24 sierpnia 2010 r. Tym samym prawidłowo organ przyjął, że termin do wniesienia zażalenia upływał w dniu 31 sierpnia 2010 r. Tym samym nie ma wątpliwości również co do tego, że powyższe pismo, zatytułowane "zażalenie" zostało sporządzone i wniesione po upływie tego terminu. W przypadku wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu organ wydaje postanowienie o uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia ( art. 134 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a.), co oznacza, że zażalenie nie jest rozpoznawane , a organ nie odnosi się on merytorycznie do jego treści. Uchybiony termin może zostać przywrócony na podstawie art. 58 k.p.a., na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1 ). Warunkiem przywrócenia terminu jest jednak wniesienia prośby o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2 ), przy czym przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). W przypadku zatem, gdy zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu, ale strona złożyła wniosek o przywrócenie tego terminu, postanowienie, o jakim mowa w art. 134 k.p.a. organ może wydać dopiero po negatywnym rozpoznaniu wniosku o przywróceni terminu. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu, że strona wraz z powyższym pismem z dnia 1 września 2010 r. nie złożyła wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Nie jest natomiast jasna, a w każdym razie nie została wystarczająco wyjaśniona przez Dyrektora Izby Skarbowej we W. w zaskarżonym postanowieniu z dnia 21 grudnia 2010 r., kwestia, czy powyższe pismo skarżącej nie zostało poprzedzone innym pismem, wniesionym przed upływem terminu do złożenia zażalenia, które w świetle całości zgromadzonego materiały dowodowego spełniałoby warunki zażalenia. Źródłem powyższej wątpliwości Sądu jest wyraźne wskazanie przez skarżącą w zażaleniu z dnia 1 września 2010 r., że stanowi ono uzupełnienie pisma przesłanego 31 sierpnia 2010 r. nr przesyłki [...], z momentu gdy nie była zdolna do napisania zażalenia. Pośród załączników do zażalenia skarżącej z dnia 1 września 2010 r. znajduje się kopia potwierdzenia nadania na poczcie w S. przesyłki adresowanej do "ZUS w Ś." (organem wydającym postanowienie w I instancji był Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W., działający w postepowaniu przez Inspektorat w Ś.) oraz m.in. kopia zaskarżonego postanowienia z adnotacja skarżącej , kwestionującą skierowanie do niej tego postanowienia oraz zaznaczonymi datami "24.08.10" i "31.08.10". Na podstawie treści samego zażalenia z dnia 1 września 2010 r. oraz dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie sposób wywnioskować, czy istotnie wniesione zostało do organu I instancji w dniu 31 sierpnia 2010 r. (data nadania) pismo, z którego wynikałoby, że strona kwestionuje postanowienie otrzymane w dniu 24 sierpnia 2010 r. o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego i jak ewentualnie zostało ocenione przez organ. Zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. , stwierdzające wniesienie zażalenia z uchybieniem terminu, w żaden sposób się do powyższej kwestii nie odnosi. Biorąc w tej sytuacji pod uwagę, że skarżąca niewątpliwie wskazywała w zażaleniu z dnia 1 września 2010 r. na okoliczność, która zdaniem Sądu może mieć zasadnicze znaczenie dla przesądzenia terminowości wniesienia zażalenia ( tj. na wniesienie pisma jeszcze w dniu 31 sierpnia 2010 r., którego uzupełnienie stanowi zażalenie z dnia 1 września 2010 r.), Dyrektor Izby Skarbowej powinien był tę kwestię wyjaśnić przed wydaniem postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia, przy czym powinno powyższe powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Staranne wyjaśnienie okoliczności wniesienia zażalenia w niniejszej sprawie, tego czy i jakie pisma zostały istotnie przez stronę przesłane organowi I instancji w dniu 31 sierpnia 2010 r. oraz czy dawały ewentualnie podstawy do przyjęcia, że zażalenie strona wniosła jeszcze z zachowaniem terminu, jakkolwiek uzupełniała je dopiero w terminie późniejszym, umożliwi dopiero ocenę ze strony Sądu, czy istotnie zachodziły warunki do wydania postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. Organ powinien mieć przy tym na uwadze – co dotyczy zarówno kwestii starannego wyjaśnienia okoliczności wniesienia pisma, jak i oceny tych okoliczności, że, wspomniane odesłanie do przepisów k.p.a., zawarte w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji , nakazuje z jednej strony "odpowiednie" stosowanie tych przepisów, rozumiane jako dostawanie do potrzeb postepowania egzekucyjnego, z drugiej odsyła do całości regulacji k.p.a., co oznacza, że organ powinien brać pod uwagę także określone w tej ustawie zasady ogólne, w tym zawarte w przepisach 7- 11 k.p.a. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem przepisów postepowania, które to naruszenia mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Z tego względu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.s.a. Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. Strona skarżąca, będąc zwolniona od wpisu od skargi nie poniosła kosztów sądowych.