I SA/Wr 429/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 12 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 lipca 2016 r., I SA/Wr 429/16, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia: zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 25 lipca 2016 r., I SA/Wr 429/16, i przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący działający przez doradcę podatkowego, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 29.076 zł, wniósł o zwolnienie go od ponoszenia kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że z powodów finansowych i zdrowotnych pomieszkuje u rodziców, a w okresie letnim na M., podejmując tam prace dorywcze. Od 2013 r. pogorszył się jego stan psychiczny. Ma olbrzymie długi wobec banków, których nie będzie mógł spłacić – kredyt w wysokości 120.000 zł wraz z odsetkami karnymi, karty kredytowe, debety i pożyczki na rachunku bieżącym na kwotę około 35.000 zł oraz odsetki. Zadłużony jest również u operatora sieci komórkowej na kwotę główną w wysokości 15.000 zł. Wszystkie rachunki bankowe są objęte zajęciem egzekucyjnym od 2009 r. Mieszkanie we W., pod adresem wskazanym przez wnioskodawcę jako miejsce zamieszkania, należy do Towarzystwa Budownictwa Społecznego. Wnioskodawcy nie stać na czynsz, ale nie wymeldował się z tego adresu. Wnioskodawca nie jest w stanie określić swoich wydatków. W ostateczności przebywa u rodziców, którzy go wtedy utrzymują. Próbuje pracować dorywczo zwłaszcza w okresie letnim, ale z powodu napadów lękowych zostaje z pracy wyrzucony, często bez zapłaty. Nie posiada żadnego ubezpieczenia zdrowotnego, zaś na prywatną opiekę go nie stać. Pozostaje w separacji z żoną, która wychowuje ich córkę. Wnioskodawca nie łoży na utrzymanie córki. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i córką (ur. w 2006 r.), posiada mieszkanie w TBS o powierzchni 50 m2, poza tym nie dysponuje żadnym majątkiem, w tym zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 5.000 zł. Posiadane wierzytelności zostały przejęte przez UKS. W rubryce dotyczącej stanu majątkowego osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wnioskodawca wpisał "Zajęcia komornicze". Rubryka dotycząca dochodów nie została wypełniona. Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienione zostały kredyty w kwocie około 200.000 zł. Do wniosku załączone zostały: wydruki historii rachunków bankowych należących do ojca skarżącego, za okres od 1 października 2013 r. do 4 lutego 2014 r. oraz skarżącego za okres od 1 kwietnia do 1 września 2013 r., zaświadczenie z [...] sierpnia 2013 r. o zatrudnieniu na umowę o pracę w niemieckiej firmie od 1 października 2010 r. na czas nieokreślony w niepełnym wymiarze, ze średnim miesięcznym wynagrodzeniem 98,77 zł netto. Oprócz tego skarżący przedłożył do akt: wydruki rachunków bankowych należących do skarżącego i jego ojca, zaświadczenie o pobieraniu świadczenia przedemerytalnego przez matkę skarżącego i dowody bieżących opłat wystawione na nazwisko ojca skarżącego oraz zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego w postępowaniu egzekucyjnym w związku z egzekucją kwoty 318,30 zł. W wyniku wezwania przedłożono również postanowienie organu egzekucyjnego z [...] czerwca 2016 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec wnioskodawcy z uwagi na brak składników majątkowych. Pełnomocnik skarżącego oświadczył, że jego mocodawca nie posiada żadnego dokumentu stwierdzającego separację – jedynie zgodnie z jego oświadczeniem nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa i z powodów finansowych nie łoży na utrzymanie rodziny. Pełnomocnik oświadczył, że prowadzenie postępowań podatkowych i sądowych wnioskodawcy nastąpiło jako kontynuacja wcześniejszej umowy na prowadzenie dokumentacji księgowej za okres objęty kontrolą jego zlikwidowanej obecnie firmy. Czynności związane ze składanymi skargami do tutejszego Sądu wykonywane są pro bono. Postanowieniem z dnia 25 lipca 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Referendarz wskazał, że wnioskodawca nie przedstawił wszystkich danych, które umożliwiłyby odtworzenie jego możliwości płatniczych. Referendarz podkreślił, że skarżący przedłożył dokumenty pochodzące głównie z 2013 r. i dotyczące przede wszystkim jego rodziców. Oprócz tego referendarz wskazał, że wnioskodawca kontynuuje swoją działalność gospodarczą, tyle że w innej formie prawnej (sp. z o.o.). Natomiast działalność prowadzona jednoosobowo, która została zakończona, przynosiła bardzo wysokie obroty (9.000.000 zł). Działalność ta z kolei była prowadzona praktycznie w takim samym zakresie, co obecna działalność spółki z o.o. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego pełnomocnik strony wskazał, że w sprawie przedłożono aktualne dokumenty oraz podano, że wydatki i dochody rodziny nie uległy zwiększeniu. Co do dochodów ze sp. z o.o. zaznaczono, że nie były dokonywanie wypłaty jakichkolwiek świadczeń ze strony spółki. Spółka nadal istnieje, gdyż nie posiada środków na przeprowadzenie likwidacji. Do sprzeciwu pełnomocnik załączył pismo skarżącego. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że wnioskodawca jest obecnie stroną w dwóch sprawach o sygn. akt I SA/Wr 429/16 i I SA/Wr 442/16, w których wpisy od skarg zostały wyznaczone na łączną kwotę 67.445 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie zaś do treści art. 260 § 2 p.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd, po ponownym zbadaniu akt sprawy, stwierdził, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy zasługiwał w całości na uwzględnienie. Z przedłożonych dokumentów wynika, że skarżący jest osobą zadłużoną. Posiada bowiem kredyt w wysokości 120.000 zł wraz z odsetkami karnymi, karty kredytowe, debety i pożyczki na rachunku bieżącym na kwotę około 35.000 zł oraz odsetki. Wnioskodawca jest również zadłużony u operatora sieci komórkowej na kwotę główną w wysokości 15.000 zł. Wszystkie rachunki bankowe są objęte zajęciem egzekucyjnym od 2009 r. Należy także zauważyć, że skarżący przebywa u rodziców i podejmuje pracę dorywczą. Pozostaje w separacji z żoną, która wychowuje ich córkę. Wnioskodawca nie łoży na utrzymanie córki. Z postanowienia organu egzekucyjnego z [...] czerwca 2016 r. wynika, że wobec skarżącego zostało umorzone postępowanie egzekucyjne. Organ egzekucyjny wskazał, że w toku postępowania nie dało się ustalić – mimo wielu prób – żadnego składnika majątkowego należącego do zobowiązanego. Powyższe dane, w opinii Sądu, wskazują niewątpliwie, że skarżący nie jest osobą majętną. Oznacza to, że uiszczenie w niniejszej sprawie kosztów sądowych (w tym w szczególności wpisu sądowego) nie jest możliwe. Sąd uznał zatem, że w sprawie skarżący wykazał, że spełnia on przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Co do zaś spółki kapitałowej należy wskazać, że błędnie referendarz sądowy uznał, że ta okoliczność mogłaby mieć wpływ na sytuację majątkową skarżącego. Z zebranego materiału wynika jednoznacznie, że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej. Pewne jest także to, że skarżący nie uzyskuje z tego tytułu żadnego przysporzenia majątkowego. Ponadto należy zauważyć, że spółka kapitałowa stanowi odrębny podmiot prawny, co dostrzegł także referendarz sądowy. W rezultacie sytuacja spółki nie może mieć przełożenia na sytuację wnioskodawcy (osoby fizycznej). W tym stanie rzeczy, Sąd postanowił zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 25 lipca 2016 r. i przyznać stronie prawo pomocy we wnioskowanym zakresie, o czym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.