I SA/Wr 433/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 21 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] 2013 r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 400 zł od skargi na oznaczoną w sentencji decyzję, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że nie jest w stanie uiścić opłat sądowych od skarg w jego 17 sprawach zawisłych przed sądem. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał wnioskodawca, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza przyniosła w roku 2012 dochód w kwocie 8.961,8 zł, natomiast w związku z prowadzonym długotrwale przez organy celne postępowaniem administracyjnym był zmuszony zaprzestać wykonywania dotychczasowej działalności. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przesłał dokumenty, z których wynika, że w latach 2011 i 2012 uzyskał dochód w kwocie odpowiednio 3.174,38 zł i 8.961,80 zł (przy przychodzie w kwocie odpowiednio 1.736.648,92 zł i 1.430.361,45 zł), natomiast w lutym, marcu i kwietniu 2012 r. dokonał dostaw towarów i świadczył usługi o łącznej wartości odpowiednio 684.147 zł, 396.418 zł i 305.000 zł oraz nabył towary i usługi za kwotę odpowiednio 383.591 zł, 156.942 zł i 2.326 zł. W treści pisma procesowego z dnia 4 czerwca 2013 r. wnioskodawca oświadczył, że koszty jego miesięcznego utrzymania zamykają się w kwocie około 1.000 zł, dodatkowo wspomaga rodziców kwotą około 500 zł miesięcznie, jego zobowiązanie podatkowe organ celny określił w łącznej kwocie blisko 250.000 zł i od kilku miesięcy, ze względu na egzekucję majątkową prowadzoną przez ten organ nie posiada rachunków bankowych. Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący w ustawowym terminie złożył sprzeciw od powyższego orzeczenia. W piśmie tym przedstawił mechanizm funkcjonowania jego firmy, polegający na kupowaniu dużej ilości aut a następnie ich sprzedaży z kilkuprocentowym zyskiem. Źródłem finansowania powyższych zakupów był kredyt na kwotę 100.000 zł. Obecnie wobec znacznych zobowiązań wobec izby celnej, skarżący spłacił zaciągnięty kredyt i zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej. Zaakcentował, że nie osiąga żadnego dochodu i nie posiada także żadnego majątku, który pozwoliłby mu na uiszczenie wpisu. Skarżący, w odpowiedzi na wezwanie o nadesłanie w trybie art. 255 p.p.s.a. dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego skarżącego, nadesłał wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej, z którego wynika, że z dniem 11 października 2012 r. zawiesił wykonywanie indywidualnej działalności gospodarczej, zaświadczenie o zatrudnieniu z dnia 18 września 2013 r. w wymiarze 1/8 etatu z wynagrodzeniem miesięcznym brutto 200 zł. Ponadto oświadczył, że mieszka z rodzicami i bratem, a jego wydatki są nieregularne, zależne od dochodu i ograniczają się do najistotniejszych potrzeb. Za pomoc innym otrzymuje często świadczenia rzeczowe. Telefon, Internet oraz samochód użycza mu firma. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity:Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem intencją wnioskodawcy w niniejszej sprawie było uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Intencją wnioskodawcy w niniejszej sprawie było uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., tj. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Wedle przekonania Sądu, w świetle przedstawionych przez skarżącego okoliczności oraz przedłożonych dokumentów, nie można przyjąć, że skarżący nie jest w stanie ponieść koniecznych kosztów sądowych. Przedstawienie motywów podjętego rozstrzygnięcia należy z kolei rozpocząć od podkreślenia, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania i z tego powodu jego przyznanie następuje jedynie w wyjątkowej sytuacji, a mianowicie wówczas, kiedy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Przeszkoda ta oczywiście musi być realna. By stwierdzić jej istnienie, trzeba więc poznać sytuację wnioskodawcy. Niezbędne jest przy tym zaakcentowanie, że to na nim spoczywa ciężar przekonania oceniającego do zasadności żądania i to niezależnie od tego, jaki jest zakres przedmiotowy takiego wniosku. Analiza przedstawionego stanu faktycznego nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy. Dotychczas zaprezentowana sytuacja rodzinna i majątkowa jedynie w nieznacznej mierze pozwala na poznanie sytuacji, w jakiej się wnioskodawca znajduje. Liczne wątpliwości potęguje nadto brak spójności oświadczeń. W istocie bowiem zestawienie kwoty wydatkowanej miesięcznie przez skarżącego na swoje utrzymanie i pomoc dla rodziców wynoszącej około 1.500 zł z deklarowanym także na etapie sprzeciwu faktem nieuzyskiwania przez niego żadnych dochodów, obecnie- co wskazano jest to kwota 200 zł miesięcznie resztę stanowią świadczenia rzeczowe, pozwala przyjąć, że wnioskodawca nadal nie wyjaśnił z jakich środków finansowych pokrywa swoje wydatki, w tym najbardziej istotne - egzystencjalne. Na ocenę sytuacji finansowej strony ma bowiem wpływ nie tylko wysokość jej dochodów, czy też generalnie uzyskiwanych przez nią pożytków z określonego tytułu, ale również wysokość i rodzaj ponoszonych przez nią wydatków. Tym bardziej w 2012 r. jego firma odniosła wyraźny przychód w wysokości 1.430 361,45 zł, zaś koszty jego uzyskania wyniosły 1.421 399,65 zł. Uwzględniając proporcje pomiędzy uzyskanym przychodem, a kosztami jego uzyskania, skarżący wykazywał dochód w kwocie 8.961,80 zł, co dawało 746,81 zł miesięcznie. Tymczasem skarżący nadal utrzymuje, że "żył dobrze" i gdyby "nadal prowadził ten biznes, bez problemu byłby w stanie pokryć wszystkie wpisy sądowe". Jak ustalono skarżący zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej 11 października 2012r., nadto nie wykazał, że firma utraciła płynność finansową. W ocenie Sądu, wobec tak postawionych przez stronę tez brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, że to budżet państwa powinien kredytować w tym zakresie wnioskodawcę. Sytuacja bowiem, w której zachodzą rozbieżności pomiędzy poszczególnymi dokumentami lub oświadczeniami, prowadzi do niemożności ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, a w konsekwencji do niewykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., co w następstwie musi prowadzić do odmowy przyznania prawa pomocy. Przedstawione okoliczności mają znaczenie przesądzające dla negatywnej oceny rozpatrywanego wniosku, gdyż ich skutkiem jest brak możliwości odtworzenia pełnego obrazu rzeczywistej sytuacji skarżącego. W ocenie Sądu, postawa strony, która wybiórczo prezentuje informacje mające potwierdzać jej sytuację majątkową i rodzinną uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej (por. postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2008 r., I FZ 287/08). Strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. W przypadku, gdy zachodzą poważne wątpliwości co do wiarygodności złożonych przez stronę oświadczeń, to wnioskującemu powinno zależeć na ich obaleniu. Sąd nie jest zaś zobowiązany do prowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie sytuacji finansowej skarżącej w sytuacji, gdy dane umożliwiające ocenę tego stanu nie są pełne i budzą wątpliwości, mimo istniejącego po stronie skarżącej ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Informacje udzielone przez skarżącego były niewystarczające do wydania korzystnego dla niego rozstrzygnięcia. W rezultacie bowiem skarżący przedstawiając swoją sytuację majątkową koncentrował się jedynie na dobranych wybiórczo fragmentach, akcentując te z nich, które - w jego ocenie - mogłyby świadczyć o jego trudnej sytuacji finansowej. Wskutek powyższego – w ocenie Sądu- fakt, że strona w toku postępowania albo całkowicie pomijała pewne informacje albo przedstawiała je w sposób ogólnikowy i wybiórczy istotnie podważało wiarygodność prezentowanej argumentacji. Nieudzielanie zatem przez skarżącego rzetelnych informacji w tym zakresie spowodowało, iż niewyjaśnione zostały podstawowe okoliczności dotyczące jego sytuacji majątkowej. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.