I SA/Wr 4362/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA - Anna Moskała Sędziowie: Sędzia NSA – Krystyna Anna Stec Asesor WSA - Anetta Chołuj (sprawozdawca) Protokolant: - Monika Mikołajczyk po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi G. D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...]Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Z akt sprawy wynika, iż na rzecz Skarżącego w dniu [...]w Posterunku Celnym w D., wg dowodu odprawy celnej nr [...], dokonano odprawy celnej silnika wysokoprężnego, skrzyni biegów oraz kompletnego zawieszenia tylnego. W tym samym dniu, wg dowodu oprawy nr [...] na nazwisko M. F., dokonano odprawy celnej nadwozia samochodu osobowego marki Volkswagen Golf. W wyniku kontroli postimportowej ustalono, iż z w.w części zmontowano kompletny pojazd samochodowy, który jako tzw. składak został zarejestrowany w Urzędzie Gminy w W. B. Z powyższego faktu wynika, iż towar odprawiony jako podzespoły samochodowe, tworzył w istocie kompletny samochód osobowy marki Volkswagen Golf. Powyższa okoliczność, nieznana organowi celnemu w chwili dokonywania ww. odpraw celnych, stanowiła podstawę dla wznowienia postępowania celnego w sprawie. W wyniku przeprowadzonego postępowania Dyrektor Urzędu Celnego we W. w dniu [...]wydał decyzję nr [...], w której uchylił decyzje zawarte w ww. dowodach odpraw oraz dokonał prawidłowej klasyfikacji taryfowej towaru i wymiaru należności celnych. Przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona Stronom w dniu [...] i z dniem [...] wobec niezłożenia przez Strony odwołań stała się ostateczna. Wprawdzie pismem z dnia [...]M. F. zwrócił się o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, jednak Prezes Głównego Urzędu Ceł odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Następnie pismami z dnia [...] i [...] G. D. złożył wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego we W. z dnia [...]nr [...]. Decyzją z dnia [...]. nr [...]Prezes Głównego Urzędu Ceł odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji, ze względu na upływ określonego prawem terminu do wniesienia wniosku w tej sprawie. Pismem z dnia [...]Strona odwołała się od powyższej decyzji wnosząc o przeprowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego we W. z dnia [...]nr [...], zarzucając zaskarżonej decyzji nieuwzględnienie rozstrzygnięcia Prezesa Głównego Urzędu Ceł, zawartego w decyzji z dnia [...]. nr [...]dotyczącego postępowania w sprawie samochodu Ford Sierra. Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, Dyrektor Izby Celnej we W., decyzją z dnia [...]., Nr [...]utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję powołując przepisy: art. 233 § 1 pkt 1 i art. 248 § 3 Ordynacji podatkowej oraz art. 262, art. 265² Kodeksu celnego i art. 2, art. 4ust. 1 i art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2002r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wywodził, że w związku faktem wniesienia wniosku w dniu [...]pod rządami ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. - Kodeks celny (tekst jednolity: Dz. U. Nr 75 z 2001 r., póz. 802 z późniejszymi zmianami), i zgodnie z przepisami tej ustawy winien być rozpatrzony. Wskazał, że zgodnie z art. 2652 pkt.1 ustawy - Kodeks celny jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Skoro w przedmiotowej sprawie powyższy termin upłynął [...]. wykluczone jest zatem wszczęcie postępowania w sprawie nieważności decyzji. Odnośnie powołanego przez stronę art. 83 ust. 1 nieobowiązującej już ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne ( Dz. U. z 1994 r. Nr 71, póz. 312 z późniejszymi zmianami), Dyrektor Izby Celnej we W. wyjaśnił, iż zgodnie z treścią ww. przepisu nie można było wydać decyzji w sprawie wymiaru należności celnych po upływie 2 lat od dnia, w którym powstał obowiązek ich uiszczenia. Przedmiotowa norma prawna nie mogła więc mieć wpływu na rozstrzygnięcie dotyczące dopuszczalności przeprowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Odnosząc się do powołanej przez stronę decyzji z dnia [...]z dnia [...] oraz uchylającej ją decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł nr [...]z dnia [...] organ celny wyjaśnił, iż sprawy są wydawane w konkretnej sprawie. Decyzja ta nie wiążę organu celnego w innych sprawach. Powoływanie więc się na okoliczność uznania wniosku strony w innej sprawie, zdaniem organu odwoławczego jest niezasadne. Od decyzji tej G. D. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie decyzji i poprzedzającej ja decyzji GUC z dnia [...]oraz decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...], zarzucając naruszenie art. 289 Kodeksu celnego. W uzasadnieniu skarżący podnosi przede wszystkim zarzuty dotyczące decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...], nie zgadzając się ze stanowiskiem tam zaprezentowanym i wskazując, iż w podobnym stanie faktycznym i prawnym dotyczącym samochodu Ford Sierra organ odwoławczy uchylił i umorzył postępowanie z uwagi na wydanie decyzji po upływie 2 lat . Jedyny formułowany zarzut dotyczący decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji to zarzut naruszenia art. 289 Kodeksu celnego zgodnie z którym jedynie postępowanie wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych. Zdaniem skarżącego skoro nie złożył od decyzji z dnia [...]. odwołania i skargi do NSA to sprawa nie została zakończona i powinna toczyć się na podstawie przepisów Prawa Celnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Ze względu na dokonaną reformę sądownictwa administracyjnego wymaga wyjaśnienia, że od dnia 1 stycznia 2004 r. skarga podlegała już rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako miejscowo i rzeczowo właściwy. Uwzględniając dyspozycję art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), Sąd zobowiązany był stosować przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), powoływanej w dalszych rozważaniach – w skrócie – jako p.s.a. Po myśli art.3 § 1 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą, oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art.145-150 ustawy). Kontrolowana decyzja nie uchybia prawu, stąd zawarty w skardze wniosek o jej uchylenie nie zasługiwał na uwzględnienie. Ocenie Sądu podlegała decyzja odmawiająca wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego we W. z uwagi na upływ 3 letniego terminu od dnia powstania długu celnego. Należy zauważyć, iż jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji ostatecznych. Nie ma ona charakteru bezwzględnego, doznaje pewnych ograniczeń z uwagi na fakt , iż przepisy prawa dopuszczają wzruszenie decyzji ostatecznych. Możliwość taką stwarzają tryby nadzwyczajne jak np. stwierdzenie nieważności albo uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej. Są to szczególne środki wzruszenia decyzji ostatecznych, zaś ich granice wyznaczają przepisy prawa, które stanowią o przesłankach i warunkach dopuszczalności uruchomienia takiego trybu. Jednak strona chcąc skutecznie dochodzić swoich praw powinna zadbać , aby podejmowane przez nią czynności były dokonywane z zachowaniem terminu przewidzianego dla danej czynności. Termin występuje zarówno w przepisach prawa celnego materialnego , jak i proceduralnego , zaś od jego spełnienia uzależniona jest możliwość realizacji przez podmiot określonego prawa lub podjęcie skutecznej obrony swojego interesu prawnego. Zatem warunkiem koniecznym skuteczności czynności procesowej jest zachowanie ustawowego terminu. Wniesienie przez Stronę przedmiotowego wniosku o jego rozpatrzenie w trybie art. 2652 Kodeksu celnego , nałożyło na organ celny obowiązek zbadania , czy ww. wniosek jest złożony w terminie określonym w obowiązujących w tym zakresie przepisach. I tak w myśl art. 262 Kodeksu celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926; Nr 160, poz. 1083) z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów Kodeksu celnego. Zgodnie z art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej organ celny obowiązany jest odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie roku od doręczenia decyzji. Przepis ten miałby zastosowanie gdyby nie przepis art. 2652 , który jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisu Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego Jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Datą powstania długu celnego w świetle art. 209 § 1 Kodeksu celnego jest chwila przyjęcia zgłoszenia celnego. W rozpoznawanej sprawie, której dotyczy żądanie strony z dnia [...], dług celny powstał [...]a zatem termin 3 letni upłynął 25 września 1999r. Natomiast wniosek strona złożyła pismem z dnia [...], co oznacza że termin 3 letni nie został zachowany. Zakreślony omawianym przepisem art. 2652 Kodeksu celnego termin jest terminem zawitym i jego przekroczenie ma ten skutek, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Wbrew zarzutom skargi organ celny postąpił właściwie nie ustosunkowując się do zarzutów wniosku i odwołania, bowiem z mocy art. 2652 Kodeksu celnego był obowiązany wobec stwierdzenia upływu przewidzianego tym przepisem terminu do wydania decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i nie był uprawniony do merytorycznego rozpoznania sprawy. Upływ omawianych wyżej terminów miał ten skutek, że wniosek strony z dn. [...]nie podlegał merytorycznemu rozpatrzeniu. Odnośnie powołanego przez Stronę art. 83 ust. 1 nieobowiązującej już ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne ( Dz. U. z 1994 r. Nr 71, póz. 312 z późniejszymi zmianami), zgodzić się należy ze stanowiskiem Dyrektora Izby Celnej we W., iż zgodnie z treścią ww. przepisu nie można było wydać decyzji w sprawie wymiaru należności celnych po upływie 2 lat od dnia, w którym powstał obowiązek ich uiszczenia, tym samym przedmiotowa norma prawna nie mogła więc mieć wpływu na rozstrzygnięcie dotyczące dopuszczalności przeprowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Za nietrafny skład orzekający uznał zarzut strony skarżącej dotyczący naruszenia przez organy celne art. 289 Kodeksu celnego. W myśl tego przepisu postępowania wszczęte i nie zakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych, z wyjątkiem postępowań dotyczących wydawania koncesji na prowadzenie agencji celnych i pozwoleń na prowadzenie składów. Wprowadzając do Kodeksu celnego art. 289 ustawodawca wyraźnie zrezygnował z przyjętej w polskim prawodawstwie zasady bezpośredniego stosowania nowej ustawy do spraw rozpoczętych pod rządami dawnej ustawy i niezakończonych w chwili wejścia w życie nowych przepisów prawnych. Jak wynika z materiałów zawartych w aktach sprawy decyzja organu I instancji z dnia [...] zakończyła postępowanie celne. Od decyzji tej nie zostało skutecznie złożone odwołanie i stała się ona ostateczna. W dniu [...]. G. D. wystąpił do Prezesa Głównego Urzędu Ceł z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego we W. z dnia [...]. Skuteczne złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wszczyna postępowanie nadzwyczajne, prowadzące do ewentualnej eliminacji z obrotu prawnego decyzji ostatecznej, która zakończyła już postępowanie. Należy zatem przyjąć, że przy ocenie dopuszczalności wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie ma w rozstrzyganej sprawie zastosowanie art. 289Kodeksu Celnego, gdyż wniosek ten otworzył nowe postępowanie, które rozpoczęło się już pod rządami Kodeksu celnego. Biorąc powyższe pod uwagę należało uznać, że zaskarżone decyzje nie naruszają prawa i w związku z tym skargę na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalić jako nieuzasadnioną.