I SA/Wr 4363/02
WyrokWSA we Wrocławiu2005-03-22
Skład orzekający: Sędzia NSA Henryka Łysikowska, Sędzia NSA Krystyna Anna Stec, Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ celny może zakwestionować wartość transakcyjną towaru, jeśli przedłożone dokumenty są formalnie poprawne, a jeśli tak, to jakie metody powinny być zastosowane do ustalenia wartości celnej?Ratio decidendi
Organ celny może zakwestionować wartość transakcyjną towaru, nawet jeśli dokumenty są formalnie poprawne, gdy istnieją uzasadnione przyczyny do zakwestionowania wiarygodności podanej ceny. W takim przypadku należy zastosować metody zastępcze, w tym "metodę ostatniej szansy", jednakże przy jej stosowaniu należy uwzględnić indywidualne okoliczności stanu faktycznego, w tym rzeczywiste koszty importu, takie jak podatek akcyzowy, aby wartość celna była jak najbliższa rzeczywistości.Stan faktyczny
Strona skarżąca importowała używany samochód osobowy z Niemiec i zgłosiła jego wartość celną na podstawie rachunku. Organ celny I instancji zakwestionował wiarygodność ceny podanej w rachunku, uznając zgłoszenie za nieprawidłowe i ustalając wartość celną metodami zastępczymi. Dyrektor Izby Celnej utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił organom celnym naruszenie prawa, twierdząc, że nie było podstaw do zakwestionowania wartości transakcyjnej i stosowania metod zastępczych.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryka Łysikowska Sędziowie: Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (sprawozdawca) Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Protokolant : Monika Mikołajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2005r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...]Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Decyzją z dnia [...]Nr [...]Dyrektor Izby Celnej we W. utrzymał w mocy skierowaną do A. G. decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Z. z dnia [...]nr [...], którą uznano zgłoszenie celne za nieprawidłowe.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że [...]strona zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu sprowadzony z Niemiec używany samochód osobowy marki Ford Fiesta, wyprodukowany w 1992r. o pojemności silnika 1118 cm3 ; do zgłoszenia dołączyła rachunek na kwotę 500 Euro, zaświadczenie o badaniu technicznym, opinię techniczną oraz deklarację wartości celnej. Organ celny I instancji przyjął zgłoszenie jako odpowiadające wymogom formalnym (art.64§1 i 2 kodeksu celnego) a następnie przystąpił do jego weryfikacji (art.70 ustawy). W wyniku tej weryfikacji na podstawie art.23§7 Kodeksu celnego zakwestionowano wiarygodność rachunku w części dotyczącej ceny, uznano zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określono wartość celną sprowadzonego towaru na podstawie art.29§1 w związku z art.23§7 ustawy.
Rozpoznając sprawę Dyrektor Izby Celnej we W. - powołując przepisy art.85§1, art.23§1 i 23§7 Kodeksu celnego - wyjaśnił, że należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej z dnia przyjęcia zgłoszenia i wedle stawek celnych w tym dniu obowiązujących, przy czym wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalona, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art.30 i 31 ustawy a wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej (...). Organ celny odwoławczy wywodził, że wiarygodność obejmuje nie tylko autentyczność dokumentu, ale i wiarygodność podanej w nim ceny transakcyjnej, która winna odzwierciedlać rzeczywistą wartość towaru i nie może budzić wątpliwości, co do tego czy nie została zawyżona względnie zaniżona. Dyrektor Izby Celnej wskazał nadto, że w celu ustalenia czy wartość pojazdu zadeklarowana przez zgłaszającego odpowiada rzeczywistej wartości zgłoszonego towaru organ celny powinien porównać cenę transakcyjną z wartością rynkową pojazdu tej samej marki w oparciu o specjalistyczne wydawnictwo a przy ustaleniu znaczącej różnicy cen winien przystąpić do określenia wartości i celnej metodami zastępczymi. Stwierdzono, że taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Organ I instancji skorzystał bowiem z wydawnictwa niemieckiego EurotaxSchwacke i ustalono, że średnia wartość pojazdu taj samej marki i o tych samych parametrach, co pojazd sprowadzony na rynku niemieckim wynosi 1.400 Eur.
W ocenie Dyrektora Izby Celnej we W. zaistniały zatem przesłanki do zakwestionowania wartości transakcyjnej dla potrzeb ustalania wartości celnej, konsekwencją czego była konieczności ustalania wartości celnej metodami zastępczymi z art.25-29 Kodeksu celnego (art.24§1).
Organ celny II instancji podniósł nadto, że postępowanie w kwestii ustalania wartości używanych pojazdów samochodowych zostało opracowane w formie Studium 1.1 przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO). Wyjaśnienia tego Komitetu do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. zostały opublikowane w formie załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z 15.09.1999r.- "Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej" (załącznik do Dz.U. Nr 80, poz.908). Organ odwoławczy podzielił też stanowisko organu I instancji, iż ustalanie wartości celnej używanych samochodów dokonywane na podstawie art. 25-28 jest problematyczne; trudne jest bowiem znalezienie samochodów o identycznym bądź podobnym stopniu zużycia, nawet samochody podobnie użytkowane, z podobnym przebiegiem maja różny stopień zużycia. Z tego względu nie jest możliwe zastosowanie metod wskazanych w art.25-26. Według organu odwoławczego kolejna metoda - ceny jednostkowej (art.27) - może znaleźć zastosowanie jedynie w przypadku importu dla celów handlowych. Dyrektor Izby Celnej we W. wskazał dalej, że Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej WCO wypowiedział się również przeciwko ustalaniu wartości celnej używanych samochodów w oparciu o metodę wartości kalkulowanej (art.28) - opartej na kosztach produkcji. Nie jest bowiem w sytuacji importu używanych towarów zasadne jej zastosowanie, skoro w takim stanie towary te wytwarzane nie są. Z tych względów wartości celna używanych pojazdów samochodowych winna być i została ustalona według metody "ostatniej szansy"(art.29 Kodeksu celnego). Zgodnie z powołanym przepisem, jak wywodzono, jeżeli wartość celna nie może być ustalana na podstawie art.25-28 ustawy to jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym z zastosowaniem odpowiednich środków, zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami: 1/ art.VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. 2/ Porozumienia w sprawie stosowania art.VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i handlu z 1994r. 3/ przepisów działu III tytułu II Kodeksu celnego - "Wartość celna towarów".
Dyrektor Izby Celnej we W. wyjaśnił, iż zgodnie z postanowieniami Porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. w przypadku ustalania wartości celnej przywożonych używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę ostatniej szansy istnieje możliwość oparcia się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych, w których wydawca zestawia średnie ceny pojazdów samochodowych i na podstawie ogólnopolskich badań rzeczoznawczych, prowadzonych przez specjalistów z dziedziny motoryzacji. Wywodzono, że biorąc za punkt wyjścia podaną w katalogu cenę samochodu tej samej marki, posiadającego te same parametry i ten sam rok produkcji dokonuje się szczegółowej kalkulacji, polegającej na odliczeniu procentowego udziału od wartości "uśrednionej" podatku VAT i podatku akcyzowego. Organ odwoławczy za prawidłowe uznał obliczenie przez organ I instancji wartości celnej z przyjęciem przy ustaleniu tej wartości kwoty 7.600 zł na podstawie katalogu "Info-Ekspert" 7/2002 (przy braku notowań w katalogu Eurotax"). W ocenie organu odwoławczego organ celny I instancji prawidłowo ustalił wartość celną pojazdu odliczając od uśrednionej wartości rynkowej pojazdu podatek Vat (22%) oraz podatek akcyzowy według stawki 3,1% (jak dla pojazdu o pojemności silnika poniżej 2000 cm3).
Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił ponadto, że przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z 27.09.2001r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U.Nr 112,poz.1206) wprowadzono celem wyeliminowania importu samochodów znacznie uszkodzonych i nadmiernie zużytych. W świetle tej regulacji - w ocenie organu celnego - nie ma obecnie wskazania przy zastosowaniu metody ostatniej szansy wskazania do odliczania od "uśrednionej" wartości rynkowej z katalogu określonego w procencie stopnia uszkodzenia. Powołano też § 234.1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7.09.2001r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz.U.Nr 117,poz.1250 ze zm.) przewidujący m.in. wymóg posiadania przez importera używanego pojazdu samochodowego zaświadczenia o przeprowadzonym z pozytywnym wynikiem badaniu technicznym, co potwierdza - zdaniem Dyrektora Izby Celnej - brak podstaw do uwzględniania przy ustalaniu wartości celnej korekt z tytułu jego stanu technicznego.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem A. G. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę. Domagając się w niej uchylenia decyzji Dyrektora Izby Celnej twierdziła, że dokumentom, które przedłożyła nie przedstawiono żadnych zarzutów formalno-prawnych, organ celny - w jej ocenie - nie miał zatem prawa zastosować art.23§7 oraz art.24 Kodeksu celnego i nie powinien ustalać wartości celnej metodami zastępczymi, w szczególności metodą z art.29 ustawy. Strona powołała nadto Opinię 2.1 Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej. Zdaniem skarżącej błędnie ustalanej wartości celnej nie pomniejszono o zwyczajową prowizję i o stawkę celną 35%. Skarżąca przedstawiła też ogłoszenie prasowe dotyczące zakupionego przez nią samochodu jak i inne ogłoszenia, twierdząc, że ceny pojazdów o podobnych parametrach kształtowały się w granicach 350-500 Eur.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art.97§1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako rzeczowo i miejscowo właściwy.
Po myśli art.3§1 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą, oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona jedynie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art.145-150 ustawy).
W ocenie Sądu skarga zasługiwała na uwzględnienie, mimo iż nie wszystkie z podniesionych zarzutów były trafne.
Jak wynika z akt sprawy organy celne obu instancji uznały, w oparciu o przepis art.23§7 ustawy z dnia 9.01.1997r. Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz.117 ze zm.), że wartość transakcyjna (art.23§1) towaru nie mogła być przyjęta za wartość celną - stąd wartość tą ustalono na podstawie art.29 ustawy, przyjmując, iż nie było podstaw do zastosowania metod wskazanych w art.25-28 powołanej ustawy.
W świetle zarzutów skargi istota sporu sprowadzała się przede wszystkim do tego, czy i w jakim przypadku organy celne mogą skutecznie zakwestionować wynikającą z faktury sprzedaży wartość transakcyjną, w szczególności czy w okolicznościach niniejszej sprawy zachodziły uzasadnione ku temu przyczyny. Kontrolując zaskarżoną decyzje Sąd wziął się przy tym pod uwagę przepis art. 134§1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi.
Rozważając zakwestionowanie w sprawie wartości transakcyjnej jako wartości celnej uwzględniono, iż zgodnie z przepisem art.2§2 ustawy Kodeks celny wprowadzenie towaru na polski obszar celny lub jego wyprowadzenie z polskiego obszaru celnego powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeżeli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej.
Zasady określania wartości celnej towaru zawarte w przepisach tytułu II działu III Kodeksu celnego (art. 21-34) są powtórzeniem unormowania przyjętego w poprzedniej ustawie Prawo celne z 1989r., które to w omawianym zakresie było w pełni zsynchronizowane z odnośną regulacją przewidzianą przepisami umów międzynarodowych.
Z tych względów, skoro przepisy umów międzynarodowych nie stanowią inaczej, nie budzi wątpliwości, że określenie wartości celnej nastąpić winno zgodnie z powołanymi wyżej przepisami Kodeksu celnego i aktów wykonawczych do tej ustawy. Zgodzić należy się z poglądem, że sposoby wyliczania wartości celnej wskazane w art.23-29 Kodeksu celnego są ujęte sekwencyjnie i wymagają eliminacji poszczególnych sposobów, aż do dojścia do "metody ostatniej szansy". Pierwsza z metod, sformułowana w przepisie art.23§1 wskazuje, że wartością celną jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalona, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art.30 i art. 31. Wskazać w tym miejscu należy, iż metoda ta jest w pełni zgodna z treścią art.1 części I ("Zasady ustalania wartości celnej") Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu 1994, stanowiącego załącznik 1A Porozumienia ustanawiającego Światową Organizację Handlu (WTO) sporządzonego w Marakeszu 15.04.1994r. (Dz.U. z 1995r. Nr 98, poz.483). Wprawdzie w art.17 w/w Porozumienia w sprawie stosowania art.VII GATT 1994 zastrzeżono, że "Nic w niniejszym porozumieniu nie będzie interpretowane jako ograniczenie lub poddawanie w wątpliwość praw administracji celnych do satysfakcjonującego je upewnienia się o prawdziwości i dokładności jakiegokolwiek oświadczenia, dokumentu czy deklaracji, przedłożonych dla celów wartości celnej". Stwierdzić jednakże trzeba, iż w ocenie Sądu zastrzeżenie to znalazło uregulowanie w treści przepisu art.23§7 Kodeksu celnego, po myśli którego "Wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, o której mowa w §1, w wypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego". Z brzemienia powyższego przepisu wywieść należy, jak zasadnie wskazały organy celne, że wiarygodność obejmuje nie tylko autentyczność (nie chodzi zatem tylko o wiarygodność formalną, której w tym przypadku nie podważano) ale i materialną wiarygodność rachunku w zakresie uwidocznionej na nim ceny transakcyjnej. Cytowany przepis stwierdza zatem wyraźnie, że muszą zachodzić uzasadnione przyczyny zakwestionowania wiarygodności danych zamieszczonych w dokumentach. Tym samym powołany przepis uzależnia dopuszczalność nieprzyjęcia wartości transakcyjnej za wartość celną od łącznego zaistnienia dwóch przesłanek: 1/braku dokumentów czy braku ich wiarygodności, 2/uzasadnienia przyczyn zakwestionowania tej wiarygodności.
Przy braku ustawowego sprecyzowania pojęcia "uzasadnionych przyczyn" oczywiste jest, że o tym czy przyczyny takie zachodzą świadczyć mogą zindywidualizowane okoliczności konkretnej spawy. W ocenie Sądu zakwestionowanie wiarygodności ceny transakcyjnej jako wartości celnej w świetle omawianej regulacji nie wymaga dowodu, wystarczające jest uprawdopodobnienie.
Mając powyższe na uwadze powstaje kwestia, w jakiej formie i jakimi środkami organy winny wykazać "uzasadnione przyczyny" zakwestionowania wartości transakcyjnej. Nie budzi wątpliwości, że ocena organów w tym zakresie nie może być dowolna. O niewiarygodności faktury, co do ceny, można mówić, gdy z uzasadnionych przyczyn cena transakcyjna jest rażąco niska; najczęściej stwierdzenie takie następuje przez porównanie z innymi cenami. Zgodzić przy tym należy się z poglądem, że ustalenie zaniżenia ceny transakcyjnej wydaje się najwłaściwsze przez jej porównanie z innymi cenami transakcyjnymi na obszarze, z którego przedmiotowy towar pochodzi - w tym w oparciu o specjalistyczne katalogi zawierające uśrednione ceny pojazdów (jak w niniejszej sprawie - EurotaxSchwacke). takie uzasadnienie przyczyn - z uwagi na które wartość celna towaru nie mogła zostać w sprawie ustalona w oparciu o cenę transakcyjną – uznać należy za prawidłowe, dające zatem podstawę do zastosowanie, zgodnie z treścią art.24 Kodeksu celnego metod zastępczych, określonych w art.25-28 powołanej ustawy. Uznać przy tym należy, iż w niniejszej sprawie prawidłowo orany celne wskazały na brak podstaw do ustalenia spornej wartości towaru (używanego samochodu) metodami z powołanych artykułów. Wywody organów celnych w tym przedmiocie znajdują w pełni oparcie w opracowaniu w formie Studium 1.1 dokonanym przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO). Zasadnie wskazano powyższe uregulowania jako wiążący i mający zastosowanie w sprawie akt prawny. Wyjaśnienia tego Komitetu do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. zostały bowiem opublikowane w formie załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z 15.09.1999r.-Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (załącznik do Dz.U. Nr 80, poz.908).
Odnośnie zaś sposobu wyliczenia wartości celnej metodą "ostatniej szansy" wskazać należy, że zgodnie z pkt.23 Studium 1.1 "Można oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych, jeśli takie istnieją. W takim przypadku należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość (na przykład, nadzwyczajne zużycie, naprawy, remonty, akcesoria) w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia (...)".
W ocenie Sądu nie można przyjąć, aby powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z 27.09.2001r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U.Nr 112,poz.1206), wskazujące jako odpady m.in. zużyte i nienadające się do użytkowania pojazdy, zmieniały - zawartą w "Wyjaśnień dotyczących wartości celnej" w Studium 1.1 ("Postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych") w jego pkt 23 - zasadę uwzględniania przy wyliczaniu wartości celnej metodą "ostatniej szansy" stanu pojazdu, w szczególności jego nadzwyczajnego zużycia.
Zdaniem składu orzekającego pojęcie "nadzwyczajne zużycie" w rozumieniu powołanej normy oznacza zużycie ponadprzeciętne dla danego typu i marki pojazdu, o konkretnych parametrach technicznych i roku produkcji. Powyższe nie oznacza jednakże automatycznie, że w każdym przypadku stwierdzenia ponadprzeciętnego, tak pojmowanego zużycia, pojazd taki będzie można uznać za całkowicie zużyty i nienadający się do użytkowania, za odpad w rozumieniu powołanego aktu wykonawczego, wykluczony z możliwości objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym.
Wskazać jednak należy, iż w okolicznościach niniejszej sprawy, skoro organy ( w zakresie ceny) oparły się na katalogu "Info-Ekspert" (7/2002) , który to wskazuje uśrednione ceny z danego okresu, uwzględniające zatem przeciętne zużycie, a poza tym importer przedłożył zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu, organ celny - oceniając to zaświadczenie - uprawniony był do przyjęcia, że sporny pojazd nie należał do nadzwyczajnie zużytych. Ustalenia takie nie uchybiają, w okolicznościach sprawy, zasadzie swobodnej oceny dowodów (art.191 Ordynacji podatkowej w zw. z art.262 Kodeksu celnego). Gdyby - w ocenie strony - zachodziły podstawy do przyjęcia, że sprowadzony samochód jest zużyty ponadprzeciętnie w stosunku do pojazdów samochodowych tej marki i tego roku produkcji, a zatem że zasadne byłoby pomniejszenie wartości wynikającej ze specjalistycznego katalogu - to strona winna wnioskować na te okoliczności stosowne wnioski dowodowe.
Mimo że niewątpliwie, po myśli art. 122 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 ze zm.) statuującego zasadę prawdy obiektywnej i art. 187 tej ustawy konkretyzującego i rozwijającego tę zasadę na organach (...) spoczywa obowiązek podjęcia niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, to jednak powyższe nie oznacza obciążenia organów nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów mających znaczenie dla sprawy, szczególnie, jeżeli podatnik nie sygnalizował istnienia innych dowodów.
Kierując się dodatkowo wskazaniem w pkt.23 powołanego Studium 1.1, że "Nie należy też zapominać, że orientacyjne ceny katalogowe mogą obejmować opłaty i podatki importowe" organy celne zasadnie pomniejszyły wartość pojazdu wynikającą z katalogu o podatek VAT (22%).
Brak natomiast uzasadnienia zastosowania w sprawie, dla pomniejszenia ceny katalogowej, stawki podatku akcyzowego w wysokości 3,1%. Zgodnie bowiem z rozporządzeniem Ministra Finansów z 22.03.2002r w sprawie podatku akcyzowego (Dz.U. Nr 27,poz.269) w stanie obowiązującym w dniu przedmiotowego zgłoszenia celnego w myśl § 7.2 w przypadku importu pojazdu samochodowego, dokonywanego po upływie 2 lat od jego produkcji, stosuje się procentowe stawki według wzoru wskazanego w tym przepisie ; poza sporem w przypadku przedmiotowego samochodu podatek ten wynosił 65% i w tej wysokości - co potwierdza "zawiadomienie o powstaniu obowiązku podatkowego" - został on w stosunku do strony obliczony.
Wprawdzie załącznik nr 3 do wskazanego aktu wykonawczego ("Tabela stawek podatku akcyzowego dla niektórych importowanych towarów") w poz. 25 wskazuje, że dla pojazdów samochodowych (...) o pojemności silnika 2.000 stawka akcyzy wynosi 13,6% a dla samochodów pozostałych (jak w niniejszej sprawie) - 3,1%. W okolicznościach niniejszej sprawy (z uwagi na rocznik samochodu) nie jednak można zgodzić się ze stanowiskiem, że stawka 3,1% była zasadna. Taka praktyka stosowania stawki 3,1% - dla ujednolicenia stawek podatku akcyzowego przy ustalaniu wartości celnej metodą "ostatniej szansy" nie znajduje oparcia w prawie.
W ocenie Sądu - skoro powołane wyżej regulacje dotyczące kwestii ustalania wartości celnej używanych pojazdów samochodowych metodą "ostatniej szansy" wskazują na możliwość oparcia się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu, nakazują uwzględniać różne elementy wpływające na jego wartość a nadto opłaty i podatki importowe - to metodzie tej przypisać należy charakter swoistego szacowania. Nie może to jednakże oznaczać całkowitej dowolności, organ winien wynik wyliczania wartości celnej jak najbardziej zbliżać do rzeczywistości. Skoro w niniejszej sprawie organy celne oparły się, jako na punkcie odniesienia, na cenie pojazdów tego samego typu, tego samego rocznika produkcji (po uprzednim ustaleniu, że przedmiotem importu był samochód z 1992r. i podatek akcyzowy od importu pojazdu obliczono stosownie do rocznika produkcji samochodu to uznać należy, iż przyjęcie przy wyliczaniu wartości celnej akcyzy w innej wysokości odbiega od ustalenia tej wartości w sposób jak najbardziej rzeczywisty. Zdaniem składu orzekającego metoda "ostatniej szansy", choć opiera się na jednolitych wobec wszystkich importerów zasadach to jednak w przypadku dokonywania odliczeń uwzględniać winna indywidualne okoliczności stanu faktycznego. W niniejszej sprawie doszło zatem do uchybienia rzutującego na prawidłowość ustalonej wartości celnej sprowadzonego towaru - co uzasadnia zawarty w skardze wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego.
Chybiony jest natomiast zarzut konieczności dokonania dalszych odliczeń, w szczególności co do prowizji czy cła. Jak słusznie wskazano w uzasadnieniu decyzji do spornego towaru, z uwagi na jego pochodzenie z Unii Europejskiej, zastosowanie znajduje zerowa stawka celna. Uzasadnione zatem było przyjęcie, że cło nie było elementem cenotwórczym i że ceny wskazane w specjalistycznym katalogu nie uwzględniają cła, bark zatem podstaw do jego odliczania.
Z tych wszystkich względów decyzja jako wadliwa podlegała wyeliminowaniu z obrotu.
Wskazać należy, że przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ celny odwoławczy winien odnieść się także do dowodów zaoferowanych przez stronę, w szczególności do ogłoszeń prasowych - wnioskowanych na okoliczność cen transakcyjnych na terenie Niemiec. Jak wyżej wskazano prawidłowa jest praktyka ustalenia zaniżenia ceny transakcyjnej przez jej porównanie z innymi cenami transakcyjnymi na rynku kraju eksportu - w szczególności w oparciu o specjalistyczne katalogi zawierające uśrednione ceny pojazdów (jak w niniejszej sprawie - EurotaxSchwacke). Takie uzasadnienie przyczyn dla których wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, co do zasady, szczególnie przy braku innych dowodów, odpowiada treści art.23§7 Kodeksu celnego. Wskazać jednak należy, że o ile przy metodzie ostatniej szansy norma prawna wprost wskazuje, iż można oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych (pkt 23 powoływanego Studium 1.1) o tyle brak takich regulacji odnośnie "uzasadnionych przyczyn", o których mowa w art.23§7 Kodeksu celnego. A zatem przyjąć należy, że ceny transakcyjne (z obszaru, z którego przedmiotowy towar pochodzi), z którymi porównywana jest deklarowana wartość transakcyjna mogą być ustalane także na podstawie innych - aniżeli specjalistyczne katalogi - materiałów. W niniejszej sprawie wobec zasadniczej rozbieżności między cenami "uśrednionymi", wskazanymi w EurotaxSchacke, a zawartymi w ofertach sprzedaży (według ogłoszeń prasowych) winna być przy ponownym rozpoznaniu sprawy przedmiotem rozważań i wnikliwej oceny, celem prawidłowej kontroli.
Mając na uwadze poczynione wyżej uwagi - na podstawie art. 145§1 pkt 1a oraz art.152 i 210§1 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło