I SA/Wr 44/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. P.-S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2008 r. oraz za III i IV kwartał 2008 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona skarżąca, wnosząc skargę, wniosła jednocześnie o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że od 2008 r. prowadzi działalność gospodarczą, a od 2009 r. zaczęły się problemy z inwestorami, którzy uchylali się od płatności. Obecnie kwota wierzytelności wobec nich wynosi około 170.000 zł. Pomimo starań strony, odzyskanie wierzytelności okazało się bezskuteczne, gdyż wierzyciele ogłosili upadłość. Skarżąca wskazała, że ma na utrzymaniu dwoje dzieci w wieku szkolnym. Córka, która ma 8 lat, wymaga stałej kontroli lekarskiej i rehabilitacji ocznej z powodu braku widzenia obuocznego. Rehabilitacja nie jest refundowana i opłaty wynoszą 30 zł za jedno ćwiczenie, wymaganych jest takich dziesięć w miesiącu. Mąż ma zdiagnozowaną cukrzycę i nadciśnienie tętnicze – wymaga stałych leków i kontroli lekarskich. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że cała rodzina mieszka wspólnie. Skarżąca (ur. w 1981 r.) nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Jej mąż (ur. w 1972 r.) również nie posiada majątku, z którego mógłby dokonać opłaty za skargę czy ustanowić pełnomocnika. Skarżąca uzyskuje dochody z działalności gospodarczej, jej mąż – z tytułu powołania – łącznie miesięcznie 3.300 zł brutto. Rachunki bankowe i udziały w nieruchomości zostały zajęte przez Urząd Skarbowy. Z dodatkowych dokumentów i oświadczeń przedłożonych w wyniku wezwania skierowanego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), wynika, że strona i jej mąż w 2014 r. roku uzyskali przychody z tytułu zatrudnienia w WPN Sp. z o.o.: strona 868 zł, jej mąż 14.280 zł. Nazwisko męża figuruje na informacjach PIT-11 jednocześnie w rubryce dotyczącej płatnika. Z działalności gospodarczej skarżąca odnotowała przychód w wysokości 373.705 zł i stratę – 57.340,16 zł. Przedłożone też zostały wydruki historii rachunku bankowego związanego z działalnością gospodarczą za okres od lutego 2014 r. do stycznia 2015 r. oraz dokumenty dotyczące zajęć komorniczych. Strona oświadczyła, że miesięczne wydatki rodziny wynoszą łącznie 2.672,58 zł, które pokrywane są z wynagrodzeń i prac dorywczych takich jak sprzątanie, wyprowadzanie psów, itp. Oświadczyła też, że mieszkanie, które zajmuje z rodziną, jest własnością jej rodziców i nie posiada żadnych środków transportu. Załączyła kopie paragonów z apteki, i karty informacyjne dotyczące leczenia męża. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, iż wpis od skargi został wyznaczony na kwotę 2.000 zł. Ustalono też na podstawie numeru w KRS spółki WPN, że spółka ta istnieje od stycznia 2014 r., a mąż skarżącej pełni w niej funkcję prezesa zarządu. Powyższe dane nie dają podstaw do uwzględnienia żądania wniosku. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć trzeba, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Wszelkie wyjaśnienia powinny być przy tym logiczne i wiarygodne. Rola Sądu/ referendarza sądowego w procesie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy ogranicza się do wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, gdy oświadczenia złożone na urzędowym formularzu okażą się niewystarczające dla oceny sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy lub budzą wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.). W takich też warunkach skierowane zostało wezwanie do strony skarżącej. Jednakże dane wynikające z nadesłanych oświadczeń i dokumentów wzbudziły jeszcze większe wątpliwości co do możliwości płatniczych strony. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że strona osiągnęła znaczne przychody z działalności gospodarczej w 2014 r. – ponad 300.000 zł. Fakt odnotowania jednocześnie straty pozostaje bez znaczenia dla oceny jej możliwości płatniczych. Zwrócić należy bowiem uwagę, że wartości takie jak dochód, strata czy koszty uzyskania przychodów, których kwota warunkuje wysokość dwóch pierwszych pozycji, są wykazywane w działalności gospodarczej na potrzeby rozliczeń w podatku dochodowym. Zwykle jednak nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Dlatego też dla jej oceny punktem odniesienia jest przede wszystkim wysokość przychodu. Następnie wskazać trzeba, iż wątpliwości budzić mogą dochody męża strony jako prezesa zarządu w spółce z o.o. WPN, którego miesięczne wynagrodzenie ma wynosić 1.500 zł brutto. Pomimo wezwania, strona nie przedłożyła zaświadczenia w tym przedmiocie. Poza tym z danych wynikających z przedłożonych dokumentów można by wywieść, że ww. spółka z o.o. jest firmą rodzinną – oboje małżonkowie byli w niej zatrudnieni w 2014 r., a jej siedziba znajduje się pod tym samym adresem co firma prowadzona przez skarżącą. Skarżąca nie przedłożyła też wydruków historii rachunków bankowych, należących do niej i męża. Strona natomiast posiada własny rachunek– wynika to z wydruków rachunku związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą, gdzie odnotowane są operacje przelewów na prywatny rachunek. Zwłaszcza w kwietniu 2014r. – dokonane zostały wtedy przelewy na rachunek skarżącej o łącznej wartości 8.200 zł. Dokonano też przelewu 10.000 zł na rachunek spółki WPN tytułem zapłaty za fakturę. Okoliczność ta jest o tyle istotna, że wskazuje po pierwsze na to, iż strona być może nadal posiada własny rachunek (na którym mogą być ulokowane oszczędności), po drugie – po dacie ww. przelewów (8 kwietnia 2014 r.) na rachunku z działalności gospodarczej praktycznie nie były dokonywane żadne operacje. Jednocześnie zauważyć trzeba, iż z wydruku z księgi podatkowej wynika, że od maja 2014 r. przychody w działalności gospodarczej wynosiły od kilku do kilkudziesięciu tysięcy złotych. Strona zatem musiała prowadzić działalność z pominięciem tego rachunku, a co za tym idzie, ujemne saldo nie może dowodzić o braku środków pieniężnych. W istocie nie odnotowano żadnego przychodu w listopadzie i grudniu 2014 r., jednak zauważyć trzeba, że działalność skarżącej prowadzona jest w branży budowlanej (firma ogólnobudowlana "A"), zatem zastój w tym okresie nie powinien dziwić. Jednocześnie – mając na uwadze zakres działalności – budzić może wątpliwości oświadczenie skarżącej, że nie posiada żadnych środków transportowych. Jakkolwiek bezpośrednio ta okoliczność nie ma wpływu na ocenę możliwości płatniczych, co jest celem w toku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, to jednak rzutuje na ogólną ocenę oświadczeń złożonych przez stronę ubiegającą się o zwolnienie od kosztów sądowych. Końcowo wskazać też trzeba, iż skarżąca jako jedno ze źródeł dochodów, z których pokrywa bieżące wydatki rodziny, podała prace dorywcze (sprzątanie, wyprowadzanie psów), jednocześnie jednak nie podała, w jakiej wysokości są te dochody. Reasumując, w ocenie referendarza sądowego skarżąca, zmierzając do wykazania zasadności przedmiotowego wniosku, faktycznie ograniczyła się tylko do tych danych, który potwierdzałyby złą kondycję finansową jej rodziny. Dane te nie odzwierciedlają jednak obiektywnie postrzeganej rzeczywistości dotyczącej jej możliwości płatniczych. Przedstawione wyżej wątpliwości uzasadniają tym samym twierdzenie, iż strona nie wykazała istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.