I SA/Wr 44/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Semiczek po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2008 r. oraz za III i IV kwartał 2008 r. odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie . Strona skarżąca, wnosząc skargę, wniosła jednocześnie o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że od 2008 r. prowadzi działalność gospodarczą, a od 2009 r. zaczęły się problemy z inwestorami, którzy uchylali się od płatności. Obecnie kwota wierzytelności wobec nich wynosi około 170.000 zł. Pomimo starań strony, odzyskanie wierzytelności okazało się bezskuteczne, gdyż wierzyciele ogłosili upadłość. Skarżąca wskazała, że ma na utrzymaniu dwoje dzieci w wieku szkolnym. Córka, która ma [...] lat, wymaga stałej kontroli lekarskiej i rehabilitacji ocznej z powodu braku widzenia obuocznego. Rehabilitacja nie jest refundowana i opłaty wynoszą 30 zł za jedno ćwiczenie, wymaganych jest takich dziesięć w miesiącu. Mąż ma zdiagnozowaną cukrzycę i nadciśnienie tętnicze – wymaga stałych leków i kontroli lekarskich. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że cała rodzina mieszka wspólnie. Skarżąca (ur. w [...] r.) nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Jej mąż (ur. w [...] r.) również nie posiada majątku, z którego mógłby dokonać opłaty za skargę czy ustanowić pełnomocnika. Skarżąca uzyskuje dochody z działalności gospodarczej, jej mąż – z tytułu powołania – łącznie miesięcznie 3.300 zł brutto. Rachunki bankowe i udziały w nieruchomości zostały zajęte przez Urząd Skarbowy. Z dodatkowych dokumentów i oświadczeń przedłożonych w wyniku wezwania skierowanego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), wynika, że strona i jej mąż w 2014 r. roku uzyskali przychody z tytułu zatrudnienia w "A" Sp. z o.o.: strona 868 zł, jej mąż 14.280 zł. Nazwisko męża figuruje na informacjach PIT-11 jednocześnie w rubryce dotyczącej płatnika. Z działalności gospodarczej skarżąca odnotowała przychód w wysokości 373.705 zł i stratę – 57.340,16 zł. Przedłożone też zostały wydruki historii rachunku bankowego związanego z działalnością gospodarczą za okres od lutego 2014 r. do stycznia 2015 r. oraz dokumenty dotyczące zajęć komorniczych. Strona oświadczyła, że miesięczne wydatki rodziny wynoszą łącznie 2.672,58 zł, które pokrywane są z wynagrodzeń i prac dorywczych takich jak sprzątanie, wyprowadzanie psów, itp. Oświadczyła też, że mieszkanie, które zajmuje z rodziną, jest własnością jej rodziców i nie posiada żadnych środków transportu. Załączyła kopie paragonów z apteki, i karty informacyjne dotyczące leczenia męża. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, iż wpis od skargi został wyznaczony na kwotę 2.000 zł. Ustalono też na podstawie numeru w KRS spółki "A", że spółka ta istnieje od stycznia 2014 r., a mąż skarżącej pełni w niej funkcję prezesa zarządu. Postanowieniem dnia 24 marca 2015 r. Referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie strona podniosła, że wbrew twierdzeniom referendarza strona przedłożyła wszelkie wymagane dokumenty na potwierdzenie trudnej sytuacji finansowej. Jedyne konto jest zajęte przez komornika. Strona nie posiada innych kont . Również choroby dzieci i męża świadczą ,że skarżąca nie jest w stanie wpłacić kosztów związanych ze skargą bez uszczerbku na zdrowiu swojej rodziny. Zaznaczyła ponadto, że strata wynika z nieściągalnych wierzytelności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., wniesiony terminowo sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego spowodował ten skutek procesowy, że kwestia oceny zasadności złożonego przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega na obecnym etapie ponownemu rozpoznaniu, tym razem przez Sąd. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Ciężar udowodnienia trudnej sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa. To strona ma wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. W szczególności odnotowania wymaga, że zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby fizycznej o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać jej oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, o stanie rodzinnym. Z kolei w myśl art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jest zatem oczywiste, że w celu wykazania zaistnienia przesłanek prawa pomocy, wnioskodawca powinien dążyć do należytego ustosunkowania się do wezwania do uzupełnienia przedstawionych danych. Skoro zmierza ono do usunięcia wątpliwości powstałych podczas oceny zgromadzonego materiału dowodowego sprawy, nieuczynienie tego uniemożliwia, co do zasady, uwzględnienie zgłoszonego żądania. . W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że strona osiągnęła znaczne przychody z działalności gospodarczej w 2014 r. – ponad 300.000 zł. Należy podzielić stanowisko referendarza sądowego, że fakt odnotowania jednocześnie straty pozostaje bez znaczenia dla oceny jej możliwości płatniczych. Zwrócić należy bowiem uwagę, że wartości takie jak dochód, strata czy koszty uzyskania przychodów, których kwota warunkuje wysokość dwóch pierwszych pozycji, są wykazywane w działalności gospodarczej na potrzeby rozliczeń w podatku dochodowym. Zwykle jednak nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Dlatego też dla jej oceny punktem odniesienia jest przede wszystkim wysokość przychodu. Wątpliwości budzą także dochody męża strony jako prezesa zarządu w spółce z o.o. "A", którego miesięczne wynagrodzenie ma wynosić 1.500 zł brutto. Pomimo wezwania, strona nie przedłożyła zaświadczenia w tym przedmiocie. Poza tym z danych wynikających z przedłożonych dokumentów można by wywieść, że ww. spółka z o.o. jest firmą rodzinną – oboje małżonkowie byli w niej zatrudnieni w 2014 r., a jej siedziba znajduje się pod tym samym adresem co firma prowadzona przez skarżącą. Skarżąca nie przedłożyła też wydruków historii rachunków bankowych, należących do niej i męża. Strona posiada własny rachunek– wynika to z wydruków rachunku związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą, gdzie odnotowane są operacje przelewów na prywatny rachunek. W kwietniu 2014r. – dokonane zostały przelewy na rachunek skarżącej o łącznej wartości 8.200 zł. Dokonano też przelewu 10.000 zł na rachunek spółki "A" tytułem zapłaty za fakturę. Jak trafnie zauważył referendarz sądowy, okoliczność ta jest o tyle istotna, że wskazuje po pierwsze na to, iż strona być może nadal posiada własny rachunek (na którym mogą być ulokowane oszczędności), po drugie – po dacie ww. przelewów (8 kwietnia 2014 r.) na rachunku z działalności gospodarczej praktycznie nie były dokonywane żadne operacje. Jednocześnie zaznaczyć trzeba, iż z wydruku z księgi podatkowej wynika, że od maja 2014 r. przychody w działalności gospodarczej wynosiły od kilku do kilkudziesięciu tysięcy złotych. Wskazać też trzeba, iż skarżąca jako jedno ze źródeł dochodów, z których pokrywa bieżące wydatki rodziny, podała prace dorywcze (sprzątanie, wyprowadzanie psów), jednocześnie jednak nie podała, w jakiej wysokości są te dochody. W ocenie Sądu, informacje udzielone przez skarżącą były niewystarczające do wydania korzystnego dla niej rozstrzygnięcia. W rezultacie bowiem przedstawiając swoją sytuację majątkową koncentrowała się jedynie na dobranych fragmentach, akcentując te z nich, które - w jej ocenie - mogłyby świadczyć o trudnej sytuacji finansowej (m.in. zajęcia komornicze, choroba męża i dzieci, utrzymanie z prac dorywczych – bez podania wysokości tych dochodów ). Przedstawiona sytuacja, jest tylko wycinkiem informacji, które nie pozwalają na obiektywną ocenę sytuacji materialnej strony Strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Sąd nie jest bowiem zobowiązany do prowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie sytuacji finansowej skarżącej w sytuacji, gdy dane umożliwiające ocenę tego stanu nie są pełne i budzą wątpliwości, mimo istniejącego po stronie skarżącej ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Przedstawione wyżej wątpliwości uzasadniają tym samym twierdzenie, iż strona nie wykazała istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.