I SA/Wr 449/25
WyrokWSA we Wrocławiu2026-01-08
Skład orzekający: Tadeusz Haberka, Jarosław Horobiowski, Łukasz Cieślak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o nałożeniu podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na wspólnotę mieszkaniową jest prawidłowa, jeśli brak jest dowodu na doręczenie właścicielowi nieruchomości pisemnego powiadomienia o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o nałożeniu podwyższonej opłaty jest nieważna z powodu braku spełnienia formalnej przesłanki wszczęcia postępowania, jaką jest doręczenie właścicielowi nieruchomości pisemnego powiadomienia o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów. Powiadomienie w formie naklejki na pojemniku lub pozostawione w nieokreślonym miejscu nie spełnia wymogów formalnych i nie może stanowić podstawy do wszczęcia postępowania podatkowego.Stan faktyczny
Wspólnota Mieszkaniowa "T." w B. została obciążona decyzją organu podatkowego i Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu podwyższoną opłatą za gospodarowanie odpadami komunalnymi za sierpień i wrzesień 2024 r. z powodu stwierdzonego niewłaściwego segregowania odpadów. Powiadomienie o tym fakcie miało być dokonane przez podmiot odbierający odpady, jednak Wspólnota kwestionowała skuteczność doręczenia takiego powiadomienia, wskazując, że jedyną formą było umieszczenie naklejek na pojemnikach.Rozstrzygnięcie
Uchylił w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławia z dnia 20 lutego 2025 r. oraz decyzję Wójta Gminy K. z dnia 29 października 2024 r. i zasądził od organu odwoławczego na rzecz Wspólnoty zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 2179 zł.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Haberka, Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Horobiowski (sprawozdawca), Asesor WSA Łukasz Cieślak, , Protokolant Starszy specjalista Magdalena Rogalewicz, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej "T." przy ul.[...], [...] w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 20 lutego 2025 r. nr SKO 4016.51.2024 w przedmiocie opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi za sierpień i wrzesień 2024 r.: I. uchyla w całości zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją Wójta Gminy K. z dnia 29 października 2024 r. nr ROŚ.3139.2.5.2024-4; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 2179 (dwa tysiące sto siedemdziesiąt dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
1. Postępowanie podatkowe przed organami podatkowymi.
1.1. Przedmiotem skargi Wspólnoty Mieszkaniowej "T." w B. przy ul. [...] i ul. [...] (dalej: Strona, Wspólnota, Skarżąca) jest – wydana na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r., poz. 111 ze zm.; dalej Ordynacja podatkowa lub O.p.) w związku z art. 6q ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2024 r., poz. 399 ze zm.: dalej u.c.p.g. lub ustawa o czystości i porządku w gminach) – decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy) z dnia 20 lutego 2025 r., nr SKO 4016.51.2024, utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy K. (dalej: Wójt, organ I instancji, organ podatkowy) z dnia 29 października 2024 r. nr ROŚ.3139.2.5.2024-4, którą organ I instancji określił Wspólnocie opłatę podwyższoną za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości po 4.510,00 zł za miesiące sierpień oraz wrzesień 2024 r.
1.2. Jak wynika z akt sprawy, w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że w dniu 19 czerwca 2024 r. Strona, działająca poprzez zarządcę nieruchomości, złożyła deklarację, o której mowa w art. 6m ust. 1 u.c.p.g., to jest deklarację z której wynika wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami powstającymi na danej nieruchomości. Z danych zawartych w części I powyższego dokumentu wynika, iż nieruchomość, której dotyczy przedmiotowa deklaracja jest zamieszkiwana przez 55 osób w łącznie 30 mieszkaniach. Wysokość miesięcznej opłaty wynosi 2.255,00 zł i w takiej kwocie była ona przez Stronę uiszczana zarówno za sierpień, jak i za wrzesień 2024 r.
W dniu 5 sierpnia 2024 r. pracownik podmiotu odbierającego odpady komunalnej stwierdził, iż w pojemnikach, przypisanych do posesji Strony, odpady gromadzone są w sposób niewłaściwy. Fakt ten utrwalono w postaci dokumentacji zdjęciowej oraz stosownych protokołów. W dniach 12 oraz 26 września 2024 r. ponownie stwierdzono niewłaściwe zbieranie odpadów komunalnych, co udokumentowano tak jak powyżej. Za pierwszym razem na pojemniku na odpady umieszczono żółtą naklejkę, za drugim i trzecim zaś naklejkę czerwoną, co również uwidoczniono na materiale zdjęciowym. Z udostępnionej dokumentacji wynika ponadto, że odpady zostały w opisanym powyżej stanie odebrane.
Postanowieniem z dnia 18 września 2024 r. (doręczonym w dniu 23 września 2024 r.) Wójt wszczął wobec Strony z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstającymi w B. przy ul. [...] i ul. [...]. W postanowieniu tym zawarto informację, że w dniach 5 sierpnia 2024 r. oraz 12 września 2024 r. podmiot odbierający od Strony odpady komunalne stwierdził ich niewłaściwe gromadzenie.
Postanowieniem z dnia 24 września 2024 r. (doręczonym w dniu 26 września 2024 r.) organ podatkowy poinformował Wspólnotę o prawie i terminie, w jakim może ona zapoznać się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Z uprawnienia tego Strona skorzystała poprzez przesłanie w dniu 30 września 2024 r. wniosku o udostępnienie jej w formie elektronicznej zgromadzonej w sprawie dokumentacji. Nowych dowodów ani wniosków dowodowych nie składano.
Ww. decyzją z dnia 29 października 2024 r. organ I instancji określił Wspólnocie opłatę podwyższoną za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości po 4.510,00 zł za miesiące sierpień oraz wrzesień 2024 r.
1.3. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Wspólnota (reprezentowana przez zarząd na mocy pojętej przez nią uchwały nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r., dołączonej do odwołania) zaskarżyła je w całości, wskazując w odwołaniu, że decyzja nie jest prawidłowa, albowiem Wójt – wydając ją – naruszył zarówno przepisy ustawy o czystości i porządku w gminach, Ordynacji podatkowej, jak i aktów prawa miejscowego. W ocenie Strony naruszenie to przejawia się w niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy oraz w błędnym przyjęciu, że to wszyscy mieszkańcy Wspólnoty winni ponieść odpowiedzialność (zbiorową) za niewłaściwe zbieranie odpadów komunalnych. Uzasadniając odwołanie, Wspólnota oceniła, że obowiązujące przepisy ustawy o czystości i porządku w gminach w zakresie, w jakim przewidują obowiązek poniesienia zbiorowej odpowiedzialności za nieselektywne zbieranie odpadów komunalnych, są sprzeczne z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej Konstytucja RP) i wynikającą z niej zasadą równości wobec prawa.
1.4. Rozpoznając ww. odwołanie Strony, SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, uznając jej zarzuty za nieuzasadnione.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Kolegium wskazało, że nie budzi wątpliwości zarówno organu I instancji, jak i Strony, liczba mieszkańców Wspólnoty, od której naliczona została opłata podwyższona. W ocenie organu odwoławczego poza sporem jest również okoliczność, że w przypisanych do jej nieruchomości pojemnikach, które służą do selektywnego zbierania odpadów papierowych, podmiot odbierający odpady stwierdził w sierpniu oraz wrześniu 2024 r. brak ich należytej segregacji, czego dowodem jest wykonana wówczas dokumentacja zdjęciowa. Nadto, zdaniem Kolegium, właściciel nieruchomości również został o tym fakcie zawiadomiony.
Powołując się na przepis art. 6ka ust. 1 i ust. 2 u.c.p.g., SKO wyjaśniło, że wydanie decyzji w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest możliwe w razie niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnej zbiórki odpadów komunalnych i odbioru tych odpadów jako niesegregowanych (zmieszanych). Podmiot odbierający odpady komunalne powiadamia wówczas o przyjęciu tych odpadów jako niesegregowanych (zmieszanych) wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości.
Zgromadzone w sprawie dowody, w ocenie organu odwoławczego, potwierdzają, że warunki, o których mowa w ww. przepisie, zostały spełnione. SKO zaznaczyło przy tym, że powyższy przepis nie określa ani formy, ani treści zawiadomienia właściciela nieruchomości przez podmiot odbierający odpady komunalne o fakcie odbioru odpadów jako niesegregowanych. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2022 r. o sygn. akt III FSK 807/2022 (dostępny pod adresem: https://orzeczenie.nsa.gov.pl; dalej CBOSA), Kolegium uznało za wystarczające, jeśli z takiego zawiadomienia będzie wynikać, że doszło do nieselektywnej zbiórki odpadów oraz jeśli zostanie ono sporządzone niezwłocznie po tym jak podmiot odbierający odpady stwierdzi powyższy fakt. Organ odwoławczy rozstrzygnął przy tym, że zarówno od samego zawiadomienia, o którym mowa w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., jak i od sposobu udokumentowania jego doręczenia, nie można wymagać spełnienia wymogów, jakie przepisy Ordynacji podatkowej przewidują dla pism procesowych. Zważywszy, że do opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, a uprawnienia organu podatkowego przysługują organowi wykonawczemu gminy, nie można zatem wymagać, aby podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości (w powyższym znaczeniu) przesyłał im zawiadomienie, o którym mowa w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., z zachowaniem reguł procesowych dla doręczeń, pod rygorem nieskuteczności takiego doręczenia w przypadku ich naruszenia. Jak wywodziło Kolegium, podmiot odbierający odpady komunalne nie dysponuje bowiem danymi adresowymi osób, od których odbiera odpady komunalne. Dane te są w posiadaniu organu gminy, który w postępowaniu w sprawie określenia podwyższonej opłaty ma obowiązek dokonać wyczerpujących ustaleń co do wywiązywania się właścicieli nieruchomości z obowiązku selektywnego zbierania odpadów. Postępowania takiego nie prowadzi natomiast podmiot odbierający odpady komunalne. Z kolei sam przepis art. 6ka ust. 1 i 2 u.c.p.g. nie wskazuje, aby warunkiem koniecznym wszczęcia postępowania w sprawie określenia opłaty podwyższonej było udokumentowane zawiadomienie o fakcie naruszenia obowiązku ustawowego. Wskazuje on bowiem jedynie, że wszczęcie postępowania następuje na podstawie zawiadomienia podmiotu odbierającego odpady komunalne, które jest kierowane do organu gminy.
Odnosząc się natomiast do kwestii odpowiedzialności za właściwe zbieranie odpadów powstających na jej nieruchomościach, SKO zaznaczyło, że jest to obowiązek wynikający wprost z przepisów ustawy o czystości i porządku w gminach, który obciąża właściciela nieruchomości (art. 5 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 2 ust. 3 u.c.p.g.). Z przepisów tej ustawy nie wynika ponadto, aby wydanie decyzji, o której mowa w art. 6ka ust. 3 u.c.p.g., było uzależnione od ustalenia przyczyn niewłaściwego zgromadzenia odpadów w danym miesiącu. Wystarczającym jest bowiem wykazanie przez podmiot odbierający odpady chociaż jednego przypadku niewłaściwego zbierania odpadów oraz skierowanie przezeń zawiadomień, o których mowa w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. W świetle brzmienia przepisów tej ustawy odpowiedzialność za właściwe gromadzenie odpadów, w tym za odpowiednie zabezpieczenie zbiorników na odpady, spoczywa wyłącznie na właścicielu nieruchomości, pod którym to pojęciem rozumie się również wspólnotę mieszkaniową. Nie ma zatem znaczenia to, czy za nieselektywną zbiórkę odpadów odpowiadają wszyscy mieszkańcy wspólnoty, czy tylko jej część. Odpowiedzialność za ten stan rzeczy ponosi wspólnota, a finalnie wszyscy jej członkowie, albowiem to oni ostatecznie poniosą koszty związane z nieselektywną zbiórką odpadów komunalnych.
SKO podkreśliło, że z przepisu art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. wynika obowiązek organu wykonawczego gminy wydania decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przy użyciu stawki podwyższonej w przypadku ich nieselektywnej zbiórki. Odnosząc się z kolei do sposobu wyliczenia wysokości opłaty podwyższonej przez Wójta, Kolegium uznało, że jest ono prawidłowe. Wskazano bowiem, że z § 2 ust. 1 uchwały Rady Gminy K. nr [...] z dnia [...] października 2022 r. w sprawie zmiany uchwały nr [...] Rady Gminy K. z dnia [...] listopada 2020 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości tej opłaty (Dz.Urz. Woj. Doln. z dnia 16 listopada 2022 r., poz. [...], która obowiązywała do dnia 31 grudnia 2024 r.; dalej uchwała) wynika stawka opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zbieranymi nieselektywnie w kwocie 82,00 zł od osoby. Przy 55 osobach zamieszkujących dana nieruchomość daje to zatem określoną przez organ I instancji kwotę 4.510,00 zł miesięcznie (82,00 zł x 55 osób = 4.510,00 zł).
SKO podkreśliło ponadto, że w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta.
Końcowo Kolegium pouczyło również, że Strona ma możliwość ubiegania się o ulgę w spłacie spornego zobowiązania w myśl art. 67a O.p.
2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.
2.1. W skardze do tutejszego Sądu, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie od organu odwoławczego zwrotu kosztów postępowania, Strona zarzuciła naruszenie:
- art. 210 § 1 O.p., poprzez brak precyzyjnego wskazania podstawy faktycznej i prawnej w zakresie przyjęcia zbiorowej odpowiedzialności mieszkańców Wspólnoty;
- art. 187 O.p., poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i oparcie zaskarżonej decyzji na niepełnych ustaleniach faktycznych, w wyniku których ustalono, że zaistniały przesłanki do nałożenia na właścicieli nieruchomości wyższych opłat, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby to mieszkańcy nie segregowali właściwie odpadów;
- art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p., poprzez błędną ocenę stanu faktycznego na skutek niewystarczającej weryfikacji faktów i błędne uznanie za udowodnione, że to Wspólnota odpowiada za naruszenie zasad selektywnej zbiórki odpadów;
- art. 121 O.p., gdyż przyjęta w decyzji zbiorowa odpowiedzialność mieszkańców Wspólnoty podważa zaufanie obywateli do organów podatkowych;
- art. 6ka ust. 3 w związku z ust. 1 u.c.p.g. oraz wymienionych w skardze przepisów aktów prawa miejscowego, poprzez ich bezpodstawne zastosowanie wskutek braku spełnienia i udowodnienia (ku temu) przesłanek;
- art. 6ka ust. 2 u.c.p.g., poprzez jego bezpodstawne zastosowanie i wszczęcie postępowania w sytuacji braku udowodnienia Wspólnocie spełnienia przesłanek z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g.;
- art. 2 w związku z art. 86 oraz art. 31 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że właściciele nieruchomości winni uiszczać podwyższoną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w przypadku przyjęcia odpowiedzialności zbiorowej, co z kolei jest sprzeczne z art. 217 i art. 84 Konstytucji RP oraz wywiedzionymi z tego aktu zasadami ochrony praw majątkowych i równości wobec prawa, wobec czego obowiązek daniny publicznej musi zostać dookreślony, zaś argumentacja funkcjonalna nie może służyć zwiększeniu powinności obarczających jednostkę.
Stawiając powyższe zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obydwu instancji, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, według norm przepisanych.
2.2. W odpowiedzi Kolegium podtrzymało stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
3.1. Skarga jest zasadna.
3.2. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Przy tym w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
3.3. Kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny zasadności określenia Skarżącej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z zastosowaniem stawek w podwyższonej wysokości, ze względu na niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
Zdaniem organów obu instancji, ze względu na stwierdzony przez podmiot zbierający odpady przypadek braku segregacji odpadów zbieranych selektywnie, Skarżąca jako właściciel nieruchomości zobowiązana jest na podstawie art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi według stawki podwyższonej. Natomiast zdaniem Skarżącej, organy nie wyjaśniły w sposób należyty stanu faktycznego sprawy. Nieprawidłowo oceniły zarzuty odwołania dotyczące braku prawidłowego przeprowadzenia postępowania oraz wadliwego zastosowania przepisów prawa materialnego, co w szczególności skutkowało niekonstytucyjną odpowiedzialnością zbiorową członków Wspólnoty przy braku udowodnienia, że dopuścili się oni niedopełnienia obowiązku należytej segregacji odpadów.
3.4. Wskazując ramy prawne sprawy, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 6c ust. 1 u.c.p.g. gminy są obowiązane odbierać odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Właściciele nieruchomości zaś zapewniają utrzymanie czystości i porządku m. in. poprzez selektywną zbiórkę odpadów (art. 5 ust. 1 pkt 3 u.c.p.g.). Obowiązanymi do ponoszenia ww. opłat są właściciele ww. nieruchomości (art. 6h u.c.p.g.), a datą powstania powyższego obowiązku jest data zamieszkania pierwszego mieszkańca (art. 6i ust. 1 pkt 1, w zw. z art. 6m ust. 1 pkt 1 u.c.p.g.). W przypadku gdy nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym, w którym ustanowiono odrębna własność lokalu, obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniowa albo spółdzielnie mieszkaniową (art. 2 ust. 3 u.c.p.g.). Stosowną deklarację w powyższym zakresie należy złożyć w ciągu 14 dni od daty zaistnienia jednego z ww. zdarzeń (art. 6m ust. 11 pkt 1 u.c.p.g.). Metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz stawki tych opłat określa stosowana uchwała rady gminy (art. 6k ust. 1 u.c.p.g.). Powyższy organ określa stawki opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jeżeli właściciel nieruchomości nie wypełnia obowiązku zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny, wysokości nie niższej niż dwukrotna wysokość i nie wyższej niż czterokrotna wysokość stawki ustalonej przez radę gminy za odbiór odpadów gromadzonych selektywnie (art. 6k ust. 3 u.c.p.g.). W przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości (art. 6ka ust. 1 u.c.p.g.). Na podstawie tej informacji organ wykonawczy gminy z urzędu wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w miesiącu (miesiącach), w których nie dopełniono obowiązku ich selektywnej zbiórki (art. 6ka ust. 2 i ust. 3 u.c.p.g.). Należy ponadto wskazać, iż zgodnie z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego.
Zgodnie z art. 121 § 1 O.p. postępowanie należy prowadzić w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, zaś z art. 122 przedmiotowej ustawy wynika, iż toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Z art. 187 § 1 i art. 191 O.p. wynika obowiązek organu do tego aby wyczerpująco zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy i dopiero na tej podstawie ustalił czy dana okoliczność może być uznana za udowodnioną.
Według art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2021 r., poz. 1048 ze zm.) ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową, która może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana.
Zgodnie z § 1 ust. 1 i ust. 2 uchwały na terenie gminy K. wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zbieranymi selektywnie wynosi 41,00 zł od mieszkańca, zaś zbieranymi nieselektywnie – 82,00 zł od mieszkańca.
Zgodnie z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (ust. 2). Wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3 (ust. 3).
Powołany art. 6ka u.c.p.g. określa zatem konsekwencje niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Obowiązek powyższy wynika z art. 5 ust. 1 pkt 3 u.c.p.g., zgodnie z którym właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1 u.c.p.g. (a zgodnie z art. 4a ust. 3 u.c.p.g. rada gminy jest obowiązana dostosować regulamin do przepisów wydanych na podstawie ust. 1).
Zgodnie z przepisem § 1 pkt 1-6 Rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z 10 maja 2021 r. w sprawie sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów (Dz.U. z 2021 r., poz. 906) selektywnie zbiera się: papier, szkło, metale, tworzywa sztuczne, odpady opakowaniowe wielomateriałowe oraz bioodpady. W myśl § 3 rozporządzenia, frakcje odpadów, o których mowa w § 1, zbiera się w pojemnikach lub workach, o których mowa w § 2, w sposób zapewniający zabezpieczenie odpadów przed pogorszeniem ich jakości.
3.5. Kluczowe w niniejszej sprawie jest, że w ww. art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. sprecyzowano przesłanki formalne i materialne, warunkujące wydanie przez organ decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres, w którym nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej.
Pierwszą z przesłanek jest przesłanka formalna – powiadomienie przez przedsiębiorstwo o zaistniałym zdarzeniu zarówno wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jak i właściciela nieruchomości. Drugą przesłanką – materialną, jest stwierdzenie przez organ w przeprowadzonym postępowaniu braku dopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
Nieprawidłowe jest w tym zakresie stanowisko SKO, że: "ze sposobu sformułowania przywołanego wyżej art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. nie wynika, by powiadomienie właściciela nieruchomości przez przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stanowiło przesłankę wszczęcia postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi". Powiadomienie takie bowiem musi zostać dokonane zarówno wobec organu, jak i wobec właściciela nieruchomości. Wynika to z przepisu, którego fragmentu także w tym zakresie nie można ignorować, a braku jego przestrzegania – pozostawiać bez sankcji.
Warunkiem wszczęcia przez organ (wójta, burmistrza lub prezydenta miasta) postępowania na podstawie art. 6ka ust. 2 u.c.p.g., a następnie wydania decyzji, o której mowa w art. 6ka ust. 3 u.c.p.g., jest – między innymi – powiadomienie przez podmiot dokonujący odbioru odpadów komunalnych właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Brak takiego powiadomienia uniemożliwia podjęcie działań określonych w tych przepisach (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2022 r. o sygn. akt III FSK 805/22, CBOSA).
Powiadomienie takie musi zostać dokonane, a nadto musi zostać dokonane w formie pisemnej, o czym niżej.
3.6. Sąd stwierdził, że w sprawie nie została spełniona formalna przesłanka wszczęcia wobec Skarżącej postępowania mającego na celu określenie jej wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w podwyższonej wysokości. Z materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, aby Strona została powiadomiona o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów. Skarżąca przy tym konsekwentnie – w odwołaniu i skardze – podnosi, że takiego powiadomienia nie otrzymała. Rację też trzeba jej przyznać, że naklejka na pojemniku nie może być uznana za powiadomienie w rozumieniu ustawy.
Obowiązek i forma zawiadomienia zobowiązanego o dostrzeżonych nieprawidłowościach w podobnych stanach faktycznych, była już wielokrotnie oceniana przez sądy administracyjne, których stanowisko w tym zakresie jest ogólnie jednolite, a Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stanowisko to podziela. Trudno przyjąć, że osoba prowadząca sprawy osoby prawnej / jednostki organizacyjnej, otrzymała powiadomienie, które nie zostało doręczone (w sprawie przykładowo zarządcy Wspólnoty lub pod wskazanym przez nią adresem dla doręczeń), lecz umieszczone na pojemniku lub nawet pozostawione w bliżej nieokreślonym miejscu na nieruchomości.
W orzecznictwie trafnie wskazuje się, że art. 6ka u.c.p.g. nie reguluje, w jaki sposób przedsiębiorca ma dokonać powiadomienia właściciela nieruchomości. Jednak uznać należy, że skoro ustawowym obowiązkiem przedsiębiorstwa jako podmiotu odbierającego odpady komunalne jest powiadomienie właściciela nieruchomości i organu podatkowego, a organ ten na podstawie powiadomienia może wszcząć postępowanie podatkowe, to powiadomienie kierowane przez podmiot odbierający odpady komunalne winno co do formy odpowiadać wymogom wynikającym z obowiązującej w postępowaniu podatkowym zasady pisemności (art. 126 O.p. w związku z art. 6q ust. 1 u.c.p.g.). Skoro bowiem powiadomienie może być faktyczną podstawą prowadzenia postępowania podatkowego, to winno spełniać przynajmniej minimalne standardy formalne wynikające z procedury podatkowej. Jednocześnie, skoro ustawodawca narzuca na przedsiębiorstwo obowiązek powiadomienia organu podatkowego i właściciela nieruchomości, to brak jest podstaw dla rozróżniania formy tego powiadomienia w zależności od tego, do kogo jest kierowane. Zachowanie formy pisemnej powiadomienia kierowanego do właściciela nieruchomości służy przy tym jednocześnie zapewnieniu, wynikającego z art. 123 § 1 O.p., prawa strony do udziału w każdej fazie postępowania podatkowego (tu jeszcze w fazie bezpośrednio poprzedzającej jego wszczęcie), a także umożliwia stwierdzenie czy doszło do skutecznego doręczenia rzeczonego powiadomienia.
Zdaniem Sądu, inne formy powiadomienia (np. poprzez umieszczenie naklejki na pojemniku na odpady) nie zapewniają zachowania przywołanych standardów proceduralnych. W tym zakresie nie można bez zastrzeżeń zaakceptować poglądu, że dopuszczalne jest przekazanie informacji o przejęciu odpadów jako niesegregowanych w każdej formie, która zapewnia zapoznanie się z tą informacją (tak: WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 19 września 2023 r., I SA/Gd 640/23; wszystkie powołane orzeczenia dostępne w CBOSA, na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). W szczególności bowiem w przypadku właściciela nieruchomości niebędącego osobą fizyczną, stosowanie powiadomienia w formie naklejek zamiast formy pisemnej powiadomienia może skutkować powstaniem problemu, czy w ogóle i z jaką chwilą doszło do powiadomienia organu właściwego do zapoznania się z treścią rzeczonego powiadomienia. Stosowanie formy pisemnej eliminuje tego rodzaju kontrowersje i przyczynia się do zachowania uprawnień strony do wzięcia udziału w dalszych czynnościach organu podatkowego, zwiastowanych przez powiadomienie otrzymane od podmiotu odbierającego odpady.
W konsekwencji należy stwierdzić, że w sytuacji gdy w aktach sprawy brak jest dowodu na doręczenie Stronie powiadomienia przez przedsiębiorstwo, to co najmniej przedwczesne było wszczęcie postępowania administracyjnego na podstawie art. 165 § 1 O.p. w związku z art. 6q ust. 1 oraz art. 6ka ust. 3 u.c.p.g., albowiem orzekające w sprawie organy zaniechały dokonania ustaleń stanu faktycznego w tym zakresie (tak w tożsamym stanie faktycznym adekwatny w omawianej kwestii wywód wyroku tutejszego Sądu z dnia 31 stycznia 2024 r. o sygn. akt I SA/Wr 327/23; por także wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 września 2024 r. o sygn. akt III SA/Wa 990/2 i oceniający go pozytywnie wyrok NSA z dnia 10 lipca 2025 r. o sygn. akt III FSK 59/25).
3.7. W opinii Sądu, nie stanowi także takiego powiadomienia pozostawienie w nieokreślonym miejscu na nieruchomości wymaganego zawiadomienia dla właściciela nieruchomości lub jej zarządcy, czyli zamiast do skrzynki pocztowej w "inne miejsce" (por. protokoły stwierdzające niedopełnienie obowiązku selektywnej zbiórki odpadów komunalnych (por. k. 4 i 7 akt administracyjnych). Zobowiązany w sprawie musi mieć zapewnioną możliwość zapoznania się z takim dokumentem. Nie można tej kwestii pozostawić przypadkowi, czy członek Wspólnoty/osoba trzecia odnajdzie na nieruchomości i wręczy adresatowi (członkowi zarządu Wspólnoty lub zarządcy nieruchomości wspólnej) zawiadomienie. Kwestia zawiadomienia powinna być udokumentowana tak, aby nie było wątpliwości co do dokonania tej czynności.
3.8. Skoro brak było w sprawie formalnych podstaw do wszczęcia postępowania, w którym wydano zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję, ocena przesłanki materialnej nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Na marginesie jedynie zatem można zarzucić organom, że przyjęcie zaistnienia tej przesłanki oparły wyłącznie na lakonicznym stwierdzeniu, zawartym w protokole sporządzonym przez pracownika firmy trudniącej się odbiorem odpadów, że: "w pojemniku na odpady zmieszane gromadzone są m.in. surowce" oraz niewyraźnym niekolorowym zdjęciu. Organy nie wskazały konkretnie, jakie przedmioty zostały przez nie dostrzeżone na zdjęciach i nie odniosły tych spostrzeżeń do przepisów.
Ustawa, rozporządzenie ani też regulamin samorządu pojęciem "surowce" się nie posługują. Organ nie wyjaśnił więc konkretnie, na czym faktycznie miała polegać wadliwość segregacji. W ww. przez Sąd przepisach wyraźnie wyszczególniono, jakie frakcje powinny być gromadzone odrębnie. Z kolei organy nie opisały, które z nich dostrzegły na zdjęciach, jak również nie wynika to z protokołów przedsiębiorcy odbierającego odpady. Organy nie uznały za stosowne ocenić dokumentacji zdjęciowej, przypisując, jak się wydaje, domniemanie prawdziwości oraz kompetencję oceny prawnej stanu faktycznego przedsiębiorstwu lub domniemanie prawdziwości protokołu sporządzonego przez przedsiębiorcę, że nieprawidłowości wystąpiły. Tymczasem postępowanie podatkowe, wszczynane na skutek zawiadomienia, nie może być formalnością i opierać się na lakonicznych stwierdzeniach przedsiębiorcy, któremu zlecono odbiór odpadów. Twierdzenia te muszą być zweryfikowane przy pomocy materiału dowodowego, omówionego choćby skrótowo w decyzji, z kolei ustalone okoliczności powinny być odniesione do przepisów, które szczegółowo wskazują, jakie przedmioty powinny być gromadzone odrębnie. Z dokumentacji zdjęciowej, znajdującej się w aktach administracyjnych, nieomówionej przy tym odpowiednio przez organy, nie wynika, co było zgromadzone w pojemnikach zobrazowanych na fotografiach. O ile bowiem na fotografiach dołączonych do protokołu z dnia 13 września 2024 r. (k. 5-6 akt administracyjnych) widać kartony, o tyle trudno na nich dostrzec przedmioty z tworzyw sztucznych, a przy tym inne niż worki zawierające inne odpady, które mogły być wypełnione odpadami zmieszanymi. Z pewnością jednak nie widać na nich żadnych odpadów metalowych. Dokumentacja fotograficzna nie potwierdza zatem w sposób miarodajny tego, co wskazano w protokole. Za miarodajne dla treści protokołu z dnia 8 sierpnia 2024 r. trudno uznać również fotografie na k. 3 akt administracyjnych. Widać bowiem na nich przede wszystkim styropian (segregowany przecież do odpadów zmieszanych), plastykowe worki w kolorze zielonym, które mogą zawierać prawidłowo segregowane odpady zmieszane, karton (nie wiadomo z jaką zawartością; przy czym jeśli byłby w nim przykładowo zepsuty napój, wówczas trudno uznać umieszczenie go w odpadach zmieszanych za nieprawidłowe) oraz trochę folii przeźroczystej, w której znajdują się niewyraźnie zarysowane przedmioty.
3.9. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku, uchylając decyzje wydane w obu instancjach, jako dotknięte tymi samymi wadami w postaci naruszenia norm prawa procesowego o potencjalnie istotnym wpływie na wynik sprawy oraz na omówionej wyżej niewłaściwej wykładni przepisów prawa materialnego, która miała wpływ na wynik sprawy.
Jednocześnie zauważyć trzeba, że z uwagi na brak sporu między stronami, że przedmiotowe zawiadomienie o domniemanych w badanym okresie nieprawidłowościach nie zostało Skarżącej doręczone w sposób uznany przez Sąd za zgodny z przepisem, organ nie jest w tym stanie rzeczy uprawniony do kontynuowania postępowania w celu wydania decyzji określającej Wspólnocie opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi za badany okres.
Końcowo wskazać także należy, że argumenty skargi o niekonstytucyjności przepisów ustawy o czystości i porządku w gminach z uwagi na wprowadzoną przez nie – rzekomo nieuzasadnioną – zbiorową odpowiedzialność członków Wspólnoty, nie przekonały Sądu. To wyłącznie wspólnota mieszkaniowa i jej członkowie lub zarządca mają realną możliwość ustalenia czy i kto spośród jej członków ewentualnie segreguje śmieci w sposób nieprawidłowy oraz odpowiedniego zabezpieczenia dostępu do jej pojemników przed osobami trzecimi. Z kolei dla podmiotu odbierającego odpady, mimo że ma on na to pewien wpływ (na przykład poprzez zamykanie pomieszczeń, w których znajdują się pojemniki, aby nie pozostawały one dostępne dla osób trzecich), jest to jednak znacznie trudniejsze. Przyjęcie za trafne argumentów i sposobu rozumowania, jaki w tej kwestii przedstawiła Skarżąca, w praktyce oznaczałoby brak skutecznego instrumentu dyscyplinowania właścicieli lub zarządców nieruchomości, z których są odbierane odpady komunalne, w sytuacji gdy osoby, za których działania właściciele ci odpowiedzialność, nie wywiązują się należycie z zadeklarowanego obowiązku segregacji odpadów.
3.10. W pkt II sentencji wyroku orzeczono natomiast o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącej zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, obejmujący zwrot uiszczonego wpisu sądowego w wysokości 362,00 zł, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa dla radcy prawnego reprezentującego Stronę na rozprawie w wysokości 17,00 zł oraz wynagrodzenie tego pełnomocnika, ustalone – stosownie do oznaczonej w skardze i niezakwestionowanej wartości przedmiotu zaskarżenia (9.020,00 zł) oraz dyspozycji § 2 pkt 4 w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.) – w wysokości 1.800,00 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło