I SA/Wr 45/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Z. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wyrażenia stanowiska wierzyciela co do zarzutów zgłoszonych do administracyjnego postępowania egzekucyjnego postanawia 1. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego; 2. umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W sprawie postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 marca 2014 r. przyznano Z.Z. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 30 lipca 2014 r. Sąd oddalił skargę Z.Z. na wyżej oznaczone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. W dniu 30 lipca 2014 r. strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W jego uzasadnieniu skarżący wskazał, że utracił prawo do zasiłku z Ośrodka Pomocy Społecznej, podjął pracę, ale od dnia 2 stycznia 2014 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim z uwagi na wymagającą operacji dolegliwość kręgosłupa, która utrudnia poruszanie się i jest przewlekle chory. Jego sytuacja finansowa nie pozwala ponieść kosztów w sprawie bez uszczerbku dla bytu rodziny. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał wnioskodawca, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i dwoma pełnoletnimi, niepracującymi synami, jest właścicielem mieszkania o powierzchni 45,54 m² (w 1/6 części) oraz zajętych przez komornika sądowego nieruchomości gruntowej o powierzchni 3.500 m² i samochodu Renault Laguna (rocznik 2002). Źródłem utrzymania gospodarstwa domowego skarżącego jest jego zasiłek rehabilitacyjny w kwocie 1.090 zł i emerytura jego żony w kwocie 1.412 zł. Do wydatków tego gospodarstwa skarżący zaliczył czynsz w kwocie 350 zł, opłatę za energię w kwocie 200 zł i wskazał, że koszty leczenia ponosi w zależności od posiadanych środków. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy procesowej), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 tej samej ustawy). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2) cyt. wyżej przepisu). Natomiast zgodnie z art. 239 pkt 4) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznano zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Wskazać trzeba, że prawo pomocy przyznane w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zostało w sprawie przyznane Z. Z. prawomocnym postanowieniem Sądu z dnia 24 marca 2014 r. w zakresie maksymalnym, jaki przewiduje uregulowanie wynikające z Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie stwierdzić należy, że w sprawie prawo pomocy przyznane zostało stronie skarżącej w zakresie tożsamym z zakresem wniosku złożonego przez nią w dniu 30 lipca 2014 r. w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych. Dalej winno się odnotować, że strona skarżąca w obecnie toczącym się, w następstwie wydania przez sąd pierwszej instancji wyroku w jej sprawie, postępowaniu korzysta z prawa pomocy przyznanego jej na wcześniejszym etapie tego postępowania. Aktualnie toczące się postępowanie jest bowiem procesową kontynuacją postępowania wcześniejszego, zainicjowanego skargą strony na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Podsumowując stwierdzić trzeba, że w niniejszej sprawie skarżący korzysta już z przyznanego mu zwolnienia od kosztów sądowych. Zostały zatem zachowane, przysługujące stronie skarżącej w jej sytuacji materialnej, gwarancje realizacji prawa do sądu. Istotny przy badaniu aktualnego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest fakt, iż prawo pomocy we wnioskowanym zakresie zwolnienia od kosztów zostało już stronie przyznane prawomocnym postanowieniem Sądu z dnia 24 marca 2014 r. i uprawnienie to jest nadal aktualne, również w zakresie kosztów sądowych należnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym po wydaniu wyroku Sądu kończącego postępowanie w pierwszej instancji. W konsekwencji, postępowanie dotyczące powtórnego wniosku Z. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, złożonego na urzędowym formularzu, uznać należało za bezprzedmiotowe. Dla tej przyczyny, na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3) w zw. z art. 258 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym, referendarz sądowy postanowił to postępowanie umorzyć. Rozstrzygnięcie w tym zakresie znalazło wyraz w punkcie 2. sentencji postanowienia. Rozpoznaniu podlegał zatem wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Z regulacji prawnych dotyczących zastępstwa procesowego wykonywanego na zasadach prawa pomocy można wysnuć wniosek, że istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu radcy prawnego jest nieodpłatne korzystanie strony z profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez budżet Państwa ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona skarżąca - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że w przypadku strony skarżącej zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, określona w art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść kosztów opłacenia usług profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie oraz swojej rodziny. W ocenie referendarza sądowego sytuacja życiowa skarżącego, tj. prowadzenie czteroosobowego gospodarstwa domowego, oraz jej sytuacja materialna, wynikająca z wysokości uzyskiwanego przez skarżącego i jego żonę miesięcznego dochodu w łącznej kwocie 2.502 zł oraz braku majątku podlegającego spieniężeniu świadczą o wystąpieniu w sprawie obiektywnego braku możliwości ponoszenia kosztów postępowania sądowego (zastępstwa procesowego) i przemawiają za uwzględnieniem rozpoznawanego wniosku. Istotne znaczenie w sprawie ma fakt, iż stan majątkowy i rodzinny skarżącego nie uległ zmianie w porównaniu ze stanem ustalonym w postanowieniu z dnia 24 marca 2014 r., uzasadniającym, w ocenie Sądu, przyznanie Z.Z. prawa pomocy w zakresie częściowym. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w punkcie 1. sentencji.