I SA/Wr 453/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od maja do grudnia 2005 r. postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w części przewyższającej kwotę 500 (słownie: pięćset) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący, po wezwaniu go do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 26.210 zł, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2007 r. organ kontroli skarbowej wszczął postępowanie kontrolne, które nie zostało jeszcze zakończone. 27 marca 2008 r. organy podatkowe dokonały zabezpieczenia na wszystkich rachunkach bankowych na poczet przyszłego zobowiązania podatkowego. Spowodowało to, że A wypowiedział umowę franszyzy i zażądał zapłaty 432.277,30 zł za niezapłacone faktury za dostarczone paliwo i łącznie 600.000 zł z tytułu kary umownej. Bank wypowiedział umowę kredytu i wystawił weksel do wykupu na kwotę 500.000 zł. Obroty firmy wnioskodawcy spadły w 2008 r., co spowodowało, że zmuszony został zaprzestać prowadzenia działalności gospodarczej i jedynym źródłem utrzymania jest dzierżawa nieruchomości, które również zostały zabezpieczone. Poza tym wszczęto postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania bieżących należności podatkowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną i trzema córkami (ur. w 1989, 1991 i 2004 r.). Posiada mieszkanie w Ś. (50 m2) i działkę ze stacją paliw w M. (0,41 ha). Poza tym nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Jako jedyne źródło dochodu skarżący wymienił dzierżawę z dochodem miesięcznym netto 2.000 zł. Z dokumentów i oświadczeń przedłożonych na wezwanie, skierowane podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: p.p.s.a.), wynika, że skarżący w 2011 r. osiągnął przychody z działalności gospodarczej w wysokości 7.387 zł i poniósł stratę w kwocie 23.370,05 zł, natomiast jego żona uzyskała przychód ze stosunku pracy w kwocie 792,30 zł. Na wydrukach z księgi podatkowej za luty, marzec i kwiecień 2012 r. odnotwane są przychody miesięczne z dzierżawy w kwocie 500 zł oraz wydatki na czynsz, telefon i amortyzację środków trwałych. Od 2010 r. prowadzone jest sądowe postępowanie egzekucyjne, w którym zajęto wierzytelności z tytułu należności za dzierżawę stacji paliw w M. i L. G. Firma dzierżawiąca stację paliw w L. G. złożyła oświadczenie, że czynsz wpłacany jest bezpośrednio na rachunek komornika sądowego. Wnioskodawca ponadto podał, że z tytułu dzierżawy stacji w M. nie uzyskuje obecnie przychodu, gdyż dotychczasowy dzierżawca rozlicza się na podstawie rachunków wystawionych w związku z remontem przedmiotu dzierżawy. Od października 2011 r. jest rozwiedziony. Jego najstarsza córka utrzymuje się sama, pozostałe dwie córki nadal się uczą i są na utrzymaniu rodziców. Miesięczne wydatki wynoszą: na opłaty, prąd, inne media – 300 zł, na żywność i środki higieny – 500 zł. Dodatkowo skarżący stara się przekazywać byłej żonie na utrzymanie córek 500 zł. Oświadczył, że nie ma żadnych środków finansowych na spłatę zaległych płatności kredytowych i zobowiązań komorniczych. Od 4 lat wszystkie konta firmowe i osobiste, a także rachunki żony, zostały zajęte w postępowaniach egzekucyjnych. Oświadczył też, że nie korzysta z Pomocy Społecznej ani innych form wsparcia państwowego. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z regulacji tej wynika, że to ubiegający się o przyznanie pomocy zobligowany jest do wykazania okoliczności uzasadniających jego żądanie. Przy czym powinny one być logiczne i wiarygodne. Zdaniem rozpoznającego przedmiotowy wniosek Referendarza sądowego, wnioskodawca po części wykazał, że nie jest w stanie opłacić kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Należy bowiem zwrócić uwagę, że wpis od skargi wyznaczony został na kwotę 26.210 zł, a jest to zwykle najwyższy koszt sądowy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rezultacie, w toku rozpoznania wniosku o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych, wartość wpisu od skargi winna stanowić punkt odniesienia przy dokonywaniu oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Zatem niewątpliwie w przedstawionych okolicznościach skarżący nie jest w stanie opłacić tak znacznej kwoty. Jednakże okoliczności tych nie można uznać w pełni za wiarygodne. Udowodnione zostało, że wobec skarżącego toczą się postępowania egzekucyjne, w wyniku których wszelkie udokumentowane przychody – czynsze dzierżawy dwóch stacji paliw – podlegają zajęciu komorniczemu. Wynikałoby stąd, że wnioskodawca nie posiada jakichkolwiek środków na utrzymanie. Była żona, pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym, również nie posiada żadnych źródeł dochodów. Wprawdzie z jej zeznania podatkowego wynika, że w 2011 r. uzyskiwała przychody ze stosunku pracy, to jednak ich wartość jest znikoma, uwzględniając wydatki 4-osobowej rodziny (jedna córka jest na własnym utrzymaniu). Tymczasem wnioskodawca wskazał, że ponosi miesięcznie wydatki w łącznej wysokości 1.300 zł, w tym 500 zł przekazuje żonie na utrzymanie uczących się córek. Jednocześnie nie podał źródeł finansowania tych wydatków, pomimo wezwania do udzielenia takiej informacji. Powtórzyć w tym miejscu wypada, iż źródłem tym nie może być dzierżawa, skoro czynsze przysługujące z tego tytułu są w całości zajęte przez komornika. Poza tym nie jest wiadome, jakie wydatki ponosi cała rodzina. Bez znaczenia jest, że wnioskodawca jest z żoną rozwiedziony, skoro – zgodnie z jego oświadczeniem – pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. Ponoszą zatem wspólnie koszty utrzymania. Dodatkowo ze stanu faktycznego wynika, iż była żona nie uzyskuje żadnego dochodu. Mając na uwadze tę ostatnią okoliczność, w wątpliwość należy poddać zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków przez całą rodzinę skarżącego. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że wnioskodawca był wezwany do przedłożenia szczegółowego zestawienia wydatków całej rodziny. Tymczasem podane zestawienie jest zbyt lakoniczne, co utrudnia jego ocenę. Jednak nie można dać wiary, aby w kwocie 300 zł mieściły się opłaty związane z mieszkaniem zajmowanym przez pięć osób. Nie jest też możliwe, żeby kwota 500 zł, przy obecnych cenach żywności, była wystarczająca na wyżywienie 4-osobowej rodziny. Zauważyć też trzeba, że wniosek o przyznanie prawa pomocy, a konkretnie jego urzędowy formularz, zawiera oświadczenia złożone przez wnioskodawcę co do jego stanu rodzinnego oraz majątku i dochodów wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Pewne informacje zostały jednak przez skarżącego pominięte, a ujawnione dopiero w wyniku odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Mianowicie, zgodnie z oświadczeniem na urzędowym formularzu, skarżący posiada tylko jedną stację paliw w M. Z dokumentów wynika, że oprócz podanej stacji, jest również właścicielem stacji w L. G. W istocie nie zmienia to faktu, że możliwość rozporządzenia tym majątkiem jest ograniczona, gdyż obie te nieruchomości zostały objęte zajęciem egzekucyjnym. Chodzi tu jednak o pominięcie pewnych faktów, które skarżący był zobligowany oświadczyć już na etapie złożenia wniosku na urzędowym formularzu. To samo się tyczy okoliczności uzyskiwania przez jedną z córek dochodów, zwłaszcza, że ta kwestia ma istotne znaczenie dla oceny możliwości płatniczych skarżącego. Zwrócić należy uwagę na treść art. 255 p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte na urzędowym formularzu okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Wynika zatem z tego przepisu, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być rozpoznany z uwzględnieniem trzech aspektów: nie tylko sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy, ale również jego sytuacji rodzinnej. Dlatego też nie bez przyczyny na urzędowym formularzu wymagane jest wymienienie wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym oraz wskazanie ich majątku i dochodów. Tymczasem skarżący pominął zupełnie ten fakt, a w wyniku wezwania oświadczył jedynie, że najstarsza córka jest na własnym utrzymaniu. Natomiast niezależnie, czy utrzymuje się sama, pozostaje jednak we wspólnym gospodarstwie domowym i uzyskuje dochody, co ma wpływ na wielkość budżetu domowego. Przedstawione wyżej zastrzeżenia i wątpliwości nie dawały zatem szansy na dokonanie oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego, to jest w jakim zakresie jest w stanie opłacić choćby część kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Bez wątpienia, w sytuacji, w jakiej się znajduje, nie ma szans na zgromadzenie środków na opłacenie wpisu od skargi. Natomiast ze stanu faktycznego wynika, że ma możliwość pozyskania środków na utrzymanie siebie i rodziny. Jak sam wskazał, miesięcznie przekazuje żonie na utrzymanie córek 500 zł. Ta kwota też, przy braku innych wskazówek, stała się wyznacznikiem oceny zdolności płatniczych wnioskodawcy. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.