I SA/Wr 4532/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Asesor WSA Anetta Chołuj Protokolant Katarzyna Dziok po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2005r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora izby Celnej we W. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. uchyla postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...]odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; III. orzeka, że zaskarżone postanowienie oraz postanowienie wymienione w pkt II wyroku nie mogą być wykonane. Postanowieniem z dnia [...]. nr [...]Dyrektor Izby Celnej we W. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez J. K. od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego we W. nr [...]z dnia [...]. uznającej za nieprawidłowe zgłoszenie celne dokonane w dniu [...]. nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ drugiej instancji wskazał, że pismem z dnia [...]strona skierowała do Dyrektora Urzędu Celnego we W. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od wymienionej decyzji, którą odebrała osobiście dnia [...]. Dyrektor Izby Celnej we W., po przeanalizowaniu tegoż wniosku wydał postanowienie nr [...]z dnia [...], którym odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji, ponieważ strona nie dopełniła wymogu wynikającego z art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej nakładającego na stronę obowiązek złożenia odwołania od przedmiotowej decyzji jednocześnie z wniesieniem podania o przywrócenie terminu do złożenia tego odwołania. Odwołanie od wymienionej decyzji wpłynęło do Urzędu Celnego we W. dopiero w dniu [...], a zatem w 22 dni po złożeniu podania o przywrócenie terminu do jego złożenia. Jak dalej zauważył organ odwoławczy - każde przekroczenie obowiązującego w tym zakresie terminu stanowi jego uchybienie i obliguje organ odwoławczy do wydania postanowienia stwierdzającego to uchybienie. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej w tej materii. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem J. K. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu – domagając się uchylenia wydanego postanowienia. W treści skargi zarzucił, iż rzeczona decyzja nie została doręczona skarżącemu, a o jej wydaniu dowiedział się dopiero podczas czynności egzekucyjnych, wobec czego 14 dniowy termin do wniesienia odwołania winien jego zdaniem biec od daty okazania mu decyzji przez komornika. Utrzymując dalej, że zachował wymagany termin, skarżący podniósł, iż odwołanie z dnia [...]złożył w terminie zaś w piśmie z dnia [...]. Dyrektor Izby Celnej nie wypowiedział się co do uchybienia terminu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie twierdząc między innymi, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona skarżącemu w trybie doręczenia zastępczego w dniu [...]co potwierdza pismo Urzędu Miejskiego W. Nadto w protokole zaznajomienia strony z dnia [...]skarżący złożył własnoręczny podpis kwitując odbiór tej decyzji w tym dniu, a także we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania przyznał, że decyzję otrzymał w dacie [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako rzeczowo i miejscowo właściwy. Po myśli art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą, co oznacza, że skarga może zostać uwzględniona jedynie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art.145-150 ustawy). Stosownie zaś do brzmienia art.134 § 1 sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną postawą prawną. Wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu zaskarżone postanowienie oraz pozostające w granicach sprawy poprzedzające je postanowienie z dnia [...] nr [...]odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania naruszają normy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z akt decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] nr [...] – uznająca zgłoszenie celne dokonane w dniu [...]za nieprawidłowe – została przesłana do Urzędu Miejskiego W. celem zastępczego jej doręczenia skarżącemu w trybie art. 150 § 1 ust. 1 pkt 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm. ) w związku z art. 262 Kodeksu celnego ( tekst jedn. Dz. U. z 2001r. Nr 75 poz. 802 ze zm. ) ze względu na, jak sformułowano, bezskuteczne próby doręczenia przesyłki stronie skarżącej. Z upływem w dniu [...]siedmiodniowego terminu, na jaki decyzja została złożona w Urzędzie Miejskim W. i nie została w tym czasie podjęta, organy celne przyjęły, że została ona skutecznie doręczona stronie skarżącej. Godzi się wszakże wskazać, iż tryb doręczenia, o którym mowa, został wadliwie zastosowany. Przede wszystkim wprost z brzmienia art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, że przesłanką doręczenia na podstawie powołanego przepisu – według pkt 1 przez tzw. awizo lub jak miało to miejsce w niniejszej sprawie według pkt 2 (w piśmie Urzędu Celnego przytoczono błędnie pkt 1) - poprzez złożenie pisma na okres 7 dni w urzędzie miasta - jest uprzednie stwierdzenie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub w art. 149. A zatem wyłącznie w przypadku niemożliwości doręczenia pisma osobie fizycznej w jej mieszkaniu lub miejscu pracy osobiście lub w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu do rąk osób innych niż adresat pod warunkami wymienionymi ściśle w art. 149 , zastosowanie znajduje tryb określony w art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej, przy czym fakt niemożności doręczenia w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub w art. 149 winien wynikać bezsprzecznie z akt sprawy i dotyczyć musi danego pisma w sprawie. Okoliczność niemożności doręczenia pisma nie może być domniemywana przez organ na tej podstawie, iż inne, dotychczasowe pisma w toku postępowania nie mogły zostać doręczone w trybach określonych w art. 148 § 1 lub w art. 149. Tymczasem w przedłożonych aktach sprawy brak udokumentowania, iż co do wymienionej decyzji organu pierwszej instancji podjęte zostały najpierw działania zmierzające do jej doręczenia skarżącemu w sposób przewidziany w zwykłym, właściwym trybie, przeciwnie zaś, w tej samej dacie w jakiej wydano przedmiotową decyzję wystosowano zarazem wymienione wyżej pismo do Urzędu Miejskiego W. celem podjęcia czynności określonych w art. 150 § 1 pkt 2 i § 2 – bez uprzedniego wyczerpania trybu doręczenia z art. 148 § 1 lub 149 Ordynacji podatkowej. W przedstawionym świetle, wbrew przekonaniu organów celnych nie można zatem uznać, iż złożenie decyzji w Urzędzie Miejskim W. na siedem dni wraz z upływem ostatniego dnia tego terminu, tzn. w dniu [...]wywołało skutek procesowy w postaci przyjęcia fikcji doręczenia decyzji w tej dacie, a skoro tak, to należy stwierdzić, iż skuteczne doręczenie przedmiotowego rozstrzygnięcia nastąpiło dopiero w dniu [...]., kiedy to strona skarżąca otrzymała decyzję w siedzibie organu, zgodnie z art. 148 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, co znalazło odzwierciedlenie w spisanym na tę między innymi okoliczność protokole. Stąd też początek biegu 14 dniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji powinien być liczony od [...]. Uwzględniając powyższe, faktycznie w ustawowym terminie przewidzianym do wniesienia odwołania, pozostając w błędzie co do biegu terminu w tym zakresie, w dniu [...], skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania cyt. " od orzeczenia Referatu Egzekucyjnego przy Urzędzie Celnym we W. (...) z dnia [...]w sprawie decyzji nr [...] do [...]argumentując, iż " niezachowanie ustawowego terminu do wniesienia odwołania nie zostało zawinione, ani też nie wynika z niedbalstwa". Jakkolwiek organ odwoławczy prawidłowo postąpił wzywając w piśmie z dnia [...]skarżącego do sprecyzowania wniosku, pod rygorem pozostawienia go bez rozpatrzenia - czy chodzi o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od wydanych przez organ pierwszej instancji orzeczeń w formie decyzji, czy też o przywrócenie terminu do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, jednakże pouczając zarazem stronę o treści art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej w przedmiocie skutków prawnych nieusunięcia braku formalnego podania, który w niniejszej sprawie organ ten upatrywał w niedookreślonym żądaniu strony – organ ten pominął fakt, iż w przypadku wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności procesowej brakiem formalnym jest także niedopełnienie tej czynności jednocześnie wraz z wnioskiem. Stosownie bowiem do treści art. 169 § 1 jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. W świetle zaś art. 162 § 2 zdanie drugie Ordynacji podatkowej jednym z warunków skutecznego złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest jednoczesne dopełnienie czynności, dla której określony był termin. Wskutek użycia przez ustawodawcę w art. 169 § 1 trybu imperatywnego (nakazującego – " organ wzywa...") na organie ciąży bowiem powinność zastosowania omawianej instytucji procesowej w razie stwierdzenia braku formalnego podania. Organ odwoławczy powinien był wobec tego wezwać również skarżącego do usunięcia kolejnego braku formalnego przedmiotowego wniosku – w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia - poprzez dokonanie omawianej czynności procesowej tzn. przedłożenie odwołania w sprawie. Brak stosownego pouczenia i wezwania w tym względzie narusza nie tylko normę art. 169 §1 w związku z art. 162 § 2 zdanie drugie, lecz i normę ogólną postępowania wyrażającą się w zasadzie pogłębiania zaufania do organów skonstruowaną w art. 121 Ordynacji podatkowej, zwłaszcza jeśli zważyć, że w postanowieniu z dnia [...]nr [...]odmawiającym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od powołanej decyzji jako jedyny powód takiego rozstrzygnięcia przywołano okoliczność właśnie niedopełnienia jednocześnie czynności złożenia odwołania, pomimo że cyt. "wskazana przez Stronę przyczyna uchybienia terminowi ustała z dniem [...], kiedy to Strona zapoznała się z przedmiotowymi decyzjami i osobiście je odebrała." Analogicznie w uzasadnieniu zaskarżonego do Sądu postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu odniesiono się do tej okoliczności sprawy twierdząc, że odwołanie strona skarżąca złożyła dopiero po wniesieniu podania o przywrócenie terminu. W tym stanie rzeczy – z racji istotnych uchybień wskazanych wyżej norm procesowych w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) u.p.s.a. zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu jak w pkt I wyroku . W ujęciu art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Wobec niewątpliwego związku ze sobą rozstrzygnięć w obu wydanych postanowieniach, co wynika bezpośrednio z ich treści oraz omówionych naruszeń prawa, Sąd korzystając z regulacji zawartej w art. 135 u.p.s.a. na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit.c) u.p.s.a. uchylił w pkt II wyroku także postanowienie z dnia [...]nr [...]odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Orzeczenie w pkt III wyroku znajduje natomiast wsparcie w art. 152 u.p.s.a.