I SA/Wr 461/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Borońska po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. z/s w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia[...]r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowego nabycia oleju opałowego ciężkiego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca spółka, prowadząca działalność w branży paliwowej, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że obecnie nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi – jej rachunki bankowe zostały objęte zajęciem egzekucyjnym. Wobec niej prowadzona jest egzekucja należności w wysokości ponad 5.000.000 zł z tytułu należności publicznoprawnych. Ponadto w wyniku zajęcia przez Urząd Celny towaru o wartości ponad 300.000 zł w 2011 r., Spółka została pozbawiona możliwości uzyskania zapłaty za ten towar od kontrahenta. Zwrócono też uwagę, że strona wniosła do tutejszego Sądu kilkadziesiąt skarg, w związku z czym zobligowana jest do uiszczenia wpisów sądowych w łącznej kwocie około 50.000 zł. Zgodnie z oświadczeniem o majątku i dochodach, wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 400.000 zł, wartość środków trwałych 0 zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy (2012) 72.117,31 zł. Stan kont na trzech rachunkach bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 0 zł. Strona nadto podała wyniki finansowe za lata 2010 i 2011 r., które były dodatnie i wynosiły odpowiednio 195.307,98 zł i 185.573,46 zł, zaś w 2012 r. odnotowana została strata w kwocie 72.117,31 zł. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów, skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), pełnomocnik strony trzykrotnie wniósł o przedłużenie terminu do wykonania tego obowiązku. Pomimo uwzględnienia wspomnianych wniosków pełnomocnika, nie przedłożono: bilansu oraz rachunku zysków i strat za listopad i grudzień 2013 r.; historii z posiadanych przez Spółkę rachunków bankowych za wskazane miesiące (w tym zakresie oświadczono, że nie posiada ona żadnych środków na rachunkach bankowych); deklaracji VAT-7 za wskazane miesiące. Spółka przedłożyła natomiast wystawiony w dniu [...]r. przez Dyrektora Izby Celnej we W. wykaz tytułów wykonawczych, na podstawie których wszczęto wobec Spółki postępowanie egzekucyjne. Z treści pisma wynika ponadto, że część dochodzonych należności została wyegzekwowana w kwocie ok. 29.000 zł, zaś część postępowań egzekucyjnych zostało umorzonych ze względu na bezskuteczność egzekucji. Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie strona wniosła sprzeciw, w którym zawarła polemikę z orzeczeniem referendarskim. Do sprzeciwu załączyła bilans na dzień 31 grudnia 2013 r. Na wezwanie Sądu do przedłożenia dokumentów finansowych, strona ponownie przedłożyła wspomniane pismo Dyrektora Izby Celnej oraz bilans. Przedłożyła także rachunek zysków i strat ze stanem na 31 grudnia 2013 r. oraz za poszczególne miesiące od stycznia do kwietnia 2014 r. Nadesłała również deklaracje VAT-7 za styczeń, luty i marzec 2014 r.. Z dokumentacji tej wynika, że na koniec 2013 r. jej przychód netto wyniósł ponad 2.000.000 zł, a zysk ponad 444.000 zł. W poszczególnych miesiącach roku 2014 spółka odnotowała przychód o wartości ponad 400.000 zł i zysk – ponad 200.000 zł. Wartość sprzedanych towarów i usług od stycznia do marca 2014 r. wyniosła kolejno 512.151 zł, 129.108 zł i 0 zł. Nie nadesłano wydruków rachunków bankowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek strony o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, od którego został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do brzmienia art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Regulacja ta musi być odczytywana w kontekście treści art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Bezspornym jest, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku. Przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą więc być interpretowane rozszerzająco, a zwolnienie strony z ponoszenia kosztów postępowania sądowego winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa. Powinno się więc sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Trzeba wskazać, że ocena możliwości płatniczych w przypadku osób prawnych sprowadza się wyłącznie do ustalenia, czy strona dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi na opłacenie kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Osoba prawna wnioskująca o udzielenie prawa pomocy jest obowiązana wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że ich nie posiada, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Ponadto ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa każdorazowo na wnioskodawcy. Zdaniem Sądu, konieczność opłacenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, nawet przy uwzględnieniu tego obowiązku jednocześnie we wszystkich sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem, nie wpłynie znacząco na działalność strony skarżącej. W spółka co miesiąc osiąga wysokie przychody i jednocześnie odnotowuje znaczny zysk, w wysokości około 200.000 zł. Na wartości te, jak wynika z dokumentacji finansowej, nie miał wpływu spadek kwot sprzedanych towarów i usług w pierwszych miesiącach 2014 r. Co się zaś tyczy prowadzonej egzekucji przez organy podatkowe (w wysokości ponad 5.000.000 zł), należy stwierdzić, że nie wiadomo, jakie środki egzekucyjne zostały zastosowane. Strona wskazała jedynie na zajęcie towaru o wartości powyżej 300.000 zł, które jednak miało miejsce w 2011 r. Natomiast przedstawione wyniki finansowe wskazują jednoznacznie, że okoliczność ta nie miała istotnego wpływu na funkcjonowanie spółki na rynku. Z kolei z przedłożonego pisma Dyrektora Izby Celnej wynika, że przy zajęciu rachunku bankowego nastąpił zbieg egzekucji administracyjnych, a – mimo braku składników majątkowych – egzekucja wobec spółki jest częściowo skuteczna. Zdaniem Sądu, ocena sytuacji skarżącej w powiązaniu z przedłożoną dokumentacją nie daje podstawy do uznania, że skarżąca spółka spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tych okolicznościach, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.