I SA/Wr 465/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych argumentując, że z powodu prowadzonego postępowania egzekucyjnego przez Urząd Skarbowy, nie ma żadnych środków pieniężnych na uiszczenie opłaty w związku z wniesioną skargą. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że pozostaje sam w gospodarstwie domowym, posiada budynek biurowo-mieszkalny o powierzchni 87 m2, o wartości około 200.000 zł, obciążony hipoteką. Poza tym nie ma żadnego innego majątku, w tym wierzytelności, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Posiadany biurowiec jest zajęty przez komornika, pozostałe rzeczy zostały już przez niego zlicytowane. Wnioskodawca otrzymuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę na pół etatu w kwocie 773,24 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienił 200 zł na prąd i 40 zł za wodę. Z dokumentów i oświadczeń przedłożonych na wezwanie wynika, że wnioskodawca w 2016 r. uzyskał ze stosunku pracy przychód w wysokości 10.259,09 zł, natomiast w 2015 r. z działalności wykonywanej osobiście oraz z innych źródeł – 19.082,32 zł, natomiast z działalności gospodarczej w 2015 r. odnotował przychody o wartości 629.935,76 zł i stratę kwocie 273.381,95 zł. Obecnie wnioskodawca zatrudniony jest od [...] 2016 r. na pół etatu w firmie A, z najniższym wynagrodzeniem, na stanowisku kierownika robót. Pozostałe dokumenty potwierdzają zajęcia egzekucyjne wynagrodzenia za pracę i rachunków bankowych, licytację ciągnika oraz zadłużenia w bankach. Wnioskodawca wyjaśnił, że wpływy 2.000 zł na rachunek bankowy stanową płatności realizowane przez jego ojca na poczet kredytu, którego zabezpieczeniem jest nieruchomość położona w [...], L.. Wyjaśnił też, że inne kredyty zostały wypowiedziane z powodu niepłacenia rat. Nie korzysta z rachunków bankowych od co najmniej dwunastu miesięcy. Nie posiada żadnych środków transportu. Wnioskodawca zwrócił uwagę, że utrata płynności finansowej nastąpiła z powodu braku płatności ze strony kontrahentów. Dodatkowo nastąpił zastój w kontraktach, przez co firma wnioskodawcy nie generowała żadnych przychodów lub były one zbyt niskie, aby zaspokoić miesięczne zobowiązania. Wszystko to zmusiło go do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Nie udzielono odpowiedzi co do osób wspólnie mieszkających ze skarżącym oraz źródeł i wysokości ich dochodów oraz co do szczegółowego zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków przez skarżącego i źródeł ich finansowania. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, iż wpis od skargi wyznaczony został na kwotę 2.000 zł. Mając na uwadze powyższe, w ocenie referendarza sądowego, wniosek jest nieuzasadniony. Podstawą prawną jego rozpoznania są przepisy art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, przyznaje się osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć trzeba, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Przy czym powyższe przesłanki powinien wykazać sam wnioskodawca w sposób logiczny i wiarygodny, poprzez dokładne wyjaśnienie całokształtu sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej, nie ograniczając się tylko i wyłącznie do tych okoliczności, które miałyby uzasadnić jego żądanie i tylko takich, które są udokumentowane. Tymczasem, zdaniem referendarza, wnioskodawca przedstawił swoją sytuację w sposób wybiórczy. W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż nie została wyjaśniona sytuacja faktycznego stanu rodzinnego. Wnioskodawca oświadczył, że pozostaje sam w gospodarstwie domowym, jednak szereg danych wskazuje, że mieszka wspólnie z rodzicami. Ojciec spłaca kredyt zabezpieczony hipoteką ustanowioną na nieruchomości pod adresem zamieszkania wnioskodawcy ([...]), matka natomiast prowadzi działalność gospodarczą i zatrudnia wnioskodawcę niemal pod tym samym adresem ([...]). Na powyższe wskazuje również oświadczenie o miesięcznie ponoszonych wydatkach, złożone na urzędowym formularzu, na którym wymienione zostały tylko opłaty za prąd i wodę. Wnioskodawca bowiem nie udzielił odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia zestawienia szczegółowego, które obejmowałoby również wydatki na wyżywienie, telefon, środki higieny, itp. Z kolei mając na uwadze kwotę wynagrodzenia, jaka została wskazana na zaświadczeniu, wnioskodawca musi uzyskiwać wsparcie finansowe ze strony rodziny lub jego wynagrodzenie jest wyższe od udokumentowanego. W każdym razie, w takim stanie rzeczy, uzasadnione było żądanie udzielenia wyjaśnień, popartych stosownymi dokumentami, co do osób wspólnie mieszkających z wnioskodawcą oraz o źródłach i wysokości ich dochodów. Zwrócić należy uwagę na brzmienie przepisów regulujących wymogi nałożone na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy, to jest art. 252 § 1 i art. 255 p.p.s.a. Zgodnie z treścią pierwszego z nich, wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Art. 255 stanowi, że w sytuacji, gdy dane wynikające z urzędowego formularza dotyczące stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego są niewystarczające lub budzą wątpliwości, do wnioskodawcy kierowane jest wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Z treści powołanych przepisów wynika zatem, że w przypadku osób fizycznych istotna dla oceny ich możliwości płatniczych jest również sytuacja rodzinna. W przypadku wnioskodawcy, jeżeli mieszka on z rodzicami, ważne jest to, czy i w jakim stopniu rodzice mogą go wesprzeć finansowo. Oceniając pozostałe informacje, które zostały udostępnione przez wnioskodawcę, referendarz nie dał wiary danym wynikającym z zaświadczenia wystawionego przez jego pracodawcę. Po pierwsze, pracodawcą wnioskodawcy jest jego matka (stopień pokrewieństwa wynika z samego zaświadczenia), która prowadzi działalność pod adresem znajdującym się obok miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Wysokość wynagrodzenia stanowi równowartość kwoty wolnej od egzekucji dla osoby zatrudnionej na pół etatu. Skarżący udokumentował, że wynagrodzenie zostało zajęte w postępowaniu egzekucyjnym, jednak trudno dać wiarę, aby matka zatrudniając syna, nadto na stanowisku kierownika robót, zapewniała mu jedynie wynagrodzenie minimalne. Podkreślić przy tym wypada, że na zaświadczeniu brak jest informacji co do zajęcia egzekucyjnego, co świadczy o tym, że jest to wykazana przez pracodawcę wartość wypłaty wynikająca z umowy o pracę, bez potrąceń na rzecz organu egzekucyjnego. Przy czym jeszcze raz podkreślić należy, iż nie oznacza to jednoznacznie, że udokumentowana kwota wynagrodzenia jest zgodna z rzeczywistym stanem rzeczy. Na powstałe wątpliwości co do faktycznej sytuacji finansowej wnioskodawcy wpływa to, że jego pracodawcą jest jego matka, jest zatrudniony tylko na ½ etatu mając 30 lat i nie prowadząc żadnej innej aktywności zawodowej, nadto na stanowisku kierownika robót. Dodatkowo działalność zakończona przez wnioskodawcę była o zbliżonym profilu do tej, która jest prowadzona przez jego matkę. Co do zajęć egzekucyjnych, na które wnioskodawca się powołuje, to w kontekście przedstawionych wyżej uwag, nie mają one znaczenia dla oceny jego możliwości płatniczych. Egzekucja została skierowana do rachunków bankowych, które od ponad 12 miesięcy nie są wykorzystywane przez wnioskodawcę oraz do jego wynagrodzenia, którego kwota faktycznie jest w całości wolna od egzekucji. Natomiast ciągnik, który został zlicytowany, służył – jak wynika z zeznań podatkowych – do pozyskiwania dochodów z jego wynajmu. Mając na uwadze przedstawione wyżej uwagi, wskazujące wyraźnie na wybiórcze udostępnienie danych dotyczących sytuacji finansowej i rodzinnej wnioskodawcy, nie było podstaw do dokonania jego faktycznych możliwości płatniczych. W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.