I SA/Wr 471/13

Wrocław, dnia 29 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 12 lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiące: od marca do listopada 2007 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 11 kwietnia 2013 r. pełnomocnik D. P. (dalej wnioskodawczyni) został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 16.072 zł, od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 12 lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiące: od marca do listopada 2007 r. W odpowiedzi wnioskodawczyni wystąpiła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku z dnia 22 kwietnia 2013 r., uzupełnionym wnioskiem z dnia 20 maja 2013 r. podała, że nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi w kwocie 16.072 zł albowiem jest obecnie bezrobotna i ma na utrzymaniu siedemnastoletniego syna. Zaznaczyła, że przed Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym toczą się także inne jej sprawy w przedmiocie podatku akcyzowego w których uiściła koszty sądowe. Obecnie organy podatkowe toczą wobec niej postępowanie egzekucyjne co powoduje, że nie ma ona środków do życia. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała, że nie posiada żadnych nieruchomości, środków pieniężnych ani przedmiotów wartościowych, o wartości przekraczającej 3.000 euro. Jedynymi jej dochodami są alimenty w kwocie 250 zł na rzecz jej syna. Podała także, że w czerwcu 2012 r. zlikwidowała prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą. Do wniosku załączyła szereg tytułów wykonawczych oraz zawiadomień o zajęciu praw majątkowych, na łączną kwotę 2.334.072 zł W odpowiedzi na we wezwanie referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu do przedłożenia dodatkowych dokumentów, z których wynika, że w latach 2011 – 2012 wnioskodawczyni osiągnęła, z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej , dochód brutto odpowiednio w kwocie 21.006,46 zł (przy przychodzie 2.139.419,58 zł) i poniosła stratę w kwocie 69.596,46 zł (przy przychodzie w kwocie 701.782,77 zł). Wnioskodawczyni dokonała także dostawy towarów i usług w okresie od kwietnia do czerwca 2012 r. za łączną kwotę 274.929 zł a sama nabyła towary i usługi za 265.463 zł. Pismem z dnia 20 maja 2013 r. wnioskodawczyni oświadczyła, że korzysta z pomocy rodziny w zakresie utrzymania się. Ciężar utrzymania syna spadł natomiast w pełni na jego ojca. Wnioskodawczyni podała także, że nie jest właścicielem nieruchomości w której mieszka, nie posiada żadnych rachunków bankowych a jej pełnomocnik w sprawie działa pro publico bono. Postanowieniem z dnia 04 czerwca 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy. W obszernym sprzeciwie od tego orzeczenia wnioskodawczyni podkreśliła fakt posiadania statusu osoby bezrobotnej, wobec której okres wypłacania zasiłku zakończył się. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek wnioskodawczyni o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.- dalej: p.p.s.a.) po skutecznym wniesieniu sprzeciwu, postanowienie referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy traci moc, a sprawa zostaje rozpoznana przez sąd. Dalej należy wskazać, że zgodnie z brzmieniem art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak stanowi § 3 art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z kolei art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Z treści art. 246 p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że ciężar udowodnienia istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Rozwiązanie takie jest podyktowane tym, że tylko osoba ubiegająca się o prawo pomocy może znać w pełni swoją sytuację majątkową i faktyczną. Instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem bądź też ich zgromadzenie byłoby związane z uszczerbkiem dla utrzymania własnej rodziny. Jest to zatem wyjątek od ogólnej zasady, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., że strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Należy pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Należy ponadto pamiętać, że koszty sądowe powinny być zaspokajane przed zobowiązaniami cywilnoprawnymi. Prawo pomocy nie może tu stanowić wygodnej formy kredytowania bieżącej działalności stron, które pokrywając inne wydatki, liczą na zaoszczędzenie środków w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Stąd też przed wystąpieniem z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, strona powinna dopełnić wszelkich starań w celu zgromadzenia we własnym zakresie odpowiednich środków na uiszczenie kosztów sądowych, wliczając w to wyzbycie się niektórych składników swojego majątku, czy ograniczenie wydatków. Odnosząc powyższe uwagi do wniosku wnioskodawczyni, stwierdzić należy, że nie przedstawiła ona w pełni swojej aktualnej sytuacji majątkowej. Pomimo wezwania, wystosowanego do niej przez referendarza sądowego, nie wskazała bowiem ani wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych na swoje utrzymanie, ani wysokości pomocy otrzymywanej od rodziny. Okoliczności te mają zaś istotne znaczenie, nie tylko przez wzgląd na to, że powołuje się na nie sama wnioskodawczyni, ale przede wszystkim dlatego, że umożliwiają one dokonanie oceny jej realnych możliwości płatniczych. Skoro bowiem była ona w stanie uiścić wpisy w dwóch innych sprawach toczących się przed tutejszym Sądem, to w świetle doświadczenia życiowego można przyjąć, że i w niniejszej sprawie jest ona w stanie ponieść pewne wydatki związane z toczącym się procesem. Sąd zauważa, że wpis od skargi w wysokości 16.072 zł jest znaczący ale nie zmienia to faktu, że dopiero poznanie w całości możliwości materialnych wnioskodawczyni pozwoli dokonać ocenę czy i w jakim zakresie może ona skorzystać z prawa pomocy. Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.