I SA/Wr 472/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Dagmara Dominik-Ogińska (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia NSA - Lidia Błystak, Sędzia WSA - Ewa Kamieniecka, Protokolant: Katarzyna Motyl, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 lipca 2012 r. przy udziale - sprawy ze skargi L. B. i J. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie: uznania za niezasadny zarzutu nieistnienia obowiązków objętych tytułami wykonawczymi oddala skargę. Starosta S. (dalej wierzyciel) wystawił w dniu [...] marca 2010 r. wobec L.B. oraz J.B. tytuły wykonawcze o nr: od [...] do [...], obejmujące zobowiązania tego małżeństwa za lata 2006-2009 r., z tytułu opłat rocznych za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej. Jako podstawę nałożenia tego zobowiązania wierzyciel wskazał decyzję tego organu z dnia [...] stycznia 1995 r., nr [...]. Tytuł wykonawczy nr [...] został doręczony skarżącemu w dniu 6 lipca 2010 r., natomiast pozostałe w dniu 28 grudnia 2010 r. W piśmie z dnia 14 lipca 2010 r. skarżący wezwał wierzyciela do wyjaśnienia podstawy prawnej wystawienia tytułu wykonawczego nr [...]. Następnie w piśmie z dnia 30 sierpnia 2010 r. zakwestionował podstawę prawną tego tytułu. Kolejnym pismem, skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. (dalej jako organ egzekucyjny) z dnia 3 stycznia 2011 r., uzupełnionym pismami z dnia 17 oraz 28 stycznia 2011 r., skarżący rozszerzył podnoszone przez siebie zarzuty na wszystkie wystawione wobec niego tytuły wykonawcze, podkreślając, że dochodzony wobec jego osoby obowiązek nie istnieje. Wbrew bowiem treści art. 12 ust. 4 ustawy o dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jedn. z 2004 r., Dz. U. Nr 121, poz. 1266 ze zm., dalej jako "u.o.g.r.l.") nie został on uprzedzony, przez zbywcę nieruchomości wyłączonej spod produkcji rolnej, o przejściu na niego obowiązku uiszczania opłat rocznych z tytułu tego wyłączenia. Ponadto przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez niego w drodze licytacji, a nie zwykłej umowy o skutkach zobowiązująco-rozporządzających. Zdaniem skarżącego, przepis art. 12 ust. 4 u.o.g.r.l. nie będzie miał tym samym zastosowania w sprawie, zwłaszcza, że w przypadku licytacji trudno jest nawet wyodrębnić podmiot pełniący rolę zbywającego. Tym samym nawet nie wiadomo na kim spoczywa obowiązek pouczenia nabywcy o przejściu na niego obciążenia z tytułu opłaty rocznej. Dalej skarżący zakwestionował podstawę prawną wskazaną w wystawionych przeciwko niemu tytułach wykonawczych, uznając, że jest ona niezupełna. Wskazanie bowiem samego art. 30 u.o.g.r.l. nie można było uznać za wystarczające by obciążyć go obowiązkiem ponoszenia opłaty rocznej. W tym zakresie konieczne było przywołanie jeszcze art. 12 ust. 4 u.o.g.r.l., którego jednak zastosowanie w sprawie było wykluczone, ze wskazanych wcześniej powodów. Powyższe pisma zostały zakwalifikowane przez organ egzekucyjny jako zgłoszenie zarzutu nieistnienia dochodzonego obowiązku, o którym mowa w art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. z 2005 r., Dz. U. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej "u.p.e.a"). Rozpoznając w tym zakresie sprawę, organ egzekucyjny, postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], uznał zarzuty skarżącego za wniesione po terminie i pozostawił je bez rozpatrzenia. Na skutek wniesionego zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej we W., postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie w części, dotyczącej pozostawienia bez rozpatrzenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] oraz uchylił postanowienie organu pierwszej instancji, w części dotyczącej pozostawienia bez rozpatrzenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...], [...] oraz [...]. W tym też zakresie organ odwoławczy przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Skarżący wniósł na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zaskarżając je w części utrzymującej postanowienie organu pierwszej instancji w mocy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. uchylił swoje postanowienie w zaskarżonym przez skarżącego zakresie oraz uchylił postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w sprawie została ujawniona nowa okoliczność faktyczna – wniesienie przez skarżącego pisma z dnia 6 lipca 2010 r., które należało potraktować za zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Po przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia Naczelnik Urzędu Skarbowego w W., przeprowadził postępowanie w sprawie zgłoszonych przez skarżącego zarzutów i uwzględniając stanowisko wierzyciela (postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...]), zakwalifikował pisma skarżącego jako zgłoszenie zarzutu braku wymagalności obowiązku, o którym mowa w art. 33 pkt 2 u.p.e.a., oraz zarzutu nieistnienia obowiązku, o którym mowa w art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Następnie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...], uznał te zarzuty za niezasadne, wskazując, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela w kwestii zarzutów jest wiążące dla organów egzekucyjnych. Wierzyciel uznał zaś te zarzuty za bezzasadne. Podkreślił, że stałe opłaty roczne przez okres dwudziestu lat z tytułu wyłączenia z produkcji rolniczej gruntów położonych w granicach działki nr [...], w obrębie S. - gmina S., ustalone decyzją Wójta Gminy S. z dnia [...] stycznia 1995 r., nr [...], zostały przeniesione na skarżącego jako kolejnego właściciela nieruchomości wyłączonej spod produkcji rolnej. Obowiązek taki przechodzi na każdego kolejnego nabywcę z mocy prawa. Skoro zaś skarżący został właścicielem nieruchomości na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] maja 2006 r., sygn. akt I CO [...]/05, to miał obowiązek uiszczania tych opłat. Po wniesieniu zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej we W., postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], uchylił postanowienie organu pierwszej instancji, w części dotyczącej uznania za niezasadny zarzutu braku wymagalności obowiązków objętych tytułami wykonawczymi o numerach od [...] do [...], umarzając postępowanie organu pierwszej instancji w tej części. Ponadto utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w części dotyczącej uznania za niezasadny zarzutu nieistnienia obowiązków, objętych tymi tytułami wykonawczymi. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest zarzut nieistnienia obowiązku, o którym mowa w art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Z akt sprawy nie wynika bowiem, by skarżący podnosił zarzut braku wymagalności dochodzonego obowiązku w toku postępowania egzekucyjnego. Tym samym kwalifikacja pism skarżącego dokonana przez organ pierwszej instancji była, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej we W. błędna, a postępowanie w ich przedmiocie umorzone jako bezprzedmiotowe. Odnosząc się natomiast do zarzutu nieistnienia dochodzonych obowiązków, organ odwoławczy wskazał, że zarzuty te, w oparciu o art. 34 u.p.e.a., organy egzekucyjne rozpoznają po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, którego wypowiedź w tym zakresie jest wiążąca. Związanie zaś organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela, oznacza według Dyrektora Izby Skarbowej we W., że organ ten, rozpoznając zarzuty na postępowanie egzekucyjne, nie jest uprawniony do prowadzenia w tym zakresie odrębnego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutów bądź ich nieuwzględnienia i obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela. Zasada ta dotyczy również organu odwoławczego. Dalej organ odwoławczy podniósł, że w niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. wystąpił do wierzyciela z wnioskiem o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów. Jednakże wobec negatywnego brzmienia tej odpowiedzi, organy egzekucyjne nie mogły podjąć innego rozstrzygnięcia jak odmowę uwzględnienia wniosku skarżącego. Powyższe postanowienie L.B. i J. B. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w części dotyczącej utrzymania w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, w przedmiocie uznania za niezasadny zarzutu nieistnienia dochodzonych obowiązków i wniósł o wyznaczenie do orzekania w przedmiotowej sprawie składu sędziowskiego, który orzekał w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 729/11. Zażądano także dołączenia do akt sprawy przez Dyrektora Izby Skarbowej we W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Wr 729/11, pisma małżeństwa B. z dnia 07 lutego 2012 r. oraz pisma Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Wr 729/11, lub alternatywnie, wezwanie skarżącego do przedłożenia ich kserokopii tych dokumentów. W uzasadnieniu skargi wywiedziono nieistnienie obowiązku z tytułu opłat rocznych z faktu nabycia nieruchomości wyłączonej w drodze licytacji sądowej. Podkreślono w związku z tym bezpodstawność działań Starosty S., jak i Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. oraz Dyrektora Izby Skarbowej we W.. Wszystkie te organy zdaniem stron pominęły fakt, że przepisy u.o.g.r.l. nie dotyczą nabycia nieruchomości w drodze licytacji. Ponadto podniesiono, że do tej pory nie uzyskano odpowiedzi na pytanie kto z podmiotów biorących udział w licytacji pełnił rolę zbywcy nieruchomości, a zatem na kim ciążył ustawowy obowiązek poinformowania stron o obciążeniach nabywanej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Uzupełniająco jedynie stwierdził, że kwestia sposobu nabycia przez skarżącego nieruchomości wyłączonej, nie była poddana odrębnemu badaniu i ocenie przez organy egzekucyjne obu instancji. Stało się tak, z uwagi na podnoszoną już w toku postępowania kwestię braku podstaw prawnych do takiego działania. Ocena tego zagadnienia oznaczałaby bowiem ingerencję w stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów, a tym samym naruszenie art. 34 § 1 u.p.e.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Przedmiotem skargi w przedmiotowej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. w części dotyczącej uznania za niezasadny zarzutu nieistnienia obowiązków, objętych tytułami wykonawczymi o nr [...] do [...]. Słusznie zauważył organ odwoławczy, że przewidziana w przepisach art. 33 i art. 34 u.p.e.a. instytucja zarzutów jest podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Możliwość zastosowania tego środka jest jednak uzależniona od spełnienia określonych przesłanek, a mianowicie prawo wniesienia zarzutów może zostać zrealizowane tylko w ściśle określonym terminie i w oparciu o przesłanki enumeratywnie wymienione w ustawie. Zgodnie z art. 33 u.p.e.a. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Ponadto stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Należy podkreślić, że organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem wierzyciela, nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów i merytorycznego badania stanowiska wierzyciela ( por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2006r. sygn. akt II FSK 1480/05 czy wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012r. sygn. akt II GSK 1490/10, opubl. CBOSA). W przedmiotowej sprawie skarżący podnieśli zarzut nieistnienia obowiązku w oparciu o art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wałbrzychu wystąpił do wierzyciela (Starosty S.) z wnioskiem o zajęcie stanowiska w sprawie zarzutów zgłoszonych przez L.B. . Wierzyciel zajął stanowisko w sprawie zarzutów uznając ich bezzasadność: w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2011r. nr [...] co się tyczy tytułów wykonawczych o nr: [...]; [...], [...] oraz w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2011r. nr [...] w odniesieniu do tytułu wykonawczego nr [...]. Wyjaśniono w nich, że stałe opłaty roczne przez okres 20 lat z tytułu wyłączenia produkcji rolniczej gruntów położonych w granicach działki nr [...] położonej w obrębie S. gmina S., ustalone decyzją Wójta Gminy S. z dnia [...] stycznia 1995r. nr [...] zostały przeniesione na L.B. jako kolejnego właściciela nieruchomości. Obowiązek taki przechodzi na każdego kolejnego nabywcę z mocy prawa. Skoro L.B. stał się właścicielem nieruchomości na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] maja 2006r. sygn. akt I CO [...]/05, to obowiązek uiszczania ww. opłat istnieje. Powyższe rozstrzygnięcia zaskarżono do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., który utrzymał je w mocy postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011r. nr [...] oraz postanowieniem z dnia [...] listopada 2011r. nr [...]. Ponadto WSA we Wrocławiu wyrokiem z dnia 24 listopada 2011r. sygn. akt II SA/Wr 729/11 oddalił skargę na postanowienie SKO w W. z dnia [...] czerwca 2011r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela co się tyczy tytułów wykonawczych o nr: [...]; [...], [...]. Trudno tym samym jest przypisać organowi odwoławczemu naruszenia prawa skoro będąc związanym stanowiskiem wierzyciela nie mógł rozstrzygając o zasadności podnoszonych przez strony zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym pominąć wypowiedzi wierzyciela, z której wynika wyraźnie ich bezzasadność. Organ egzekucyjny nie jest bowiem uprawnionym do prowadzenia w tym zakresie odrębnego postępowania wyjaśniającego. Dodatkowo wszelkie podnoszone przez skarżących argumenty co do bezprawnego działania Starosty S. nie mogły być przez ten organ brane pod uwagę. Tym bardziej, że Dyrektor Izby Skarbowej nie ma kompetencji do oceny rozstrzygnięć podjętych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze czy Starostę S.. Z tych też względów skargę oddalono w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 270).