I SA/Wr 472/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Sędzia WSA Barbara Ciołek, Protokolant: Starszy asystent sędziego Dagmara Stankiewicz-Rajchman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2016 r. sprawy ze skargi A S. A. z/s w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]grudnia 2015 r. (nr [...]) utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza Z. z dnia [...] listopada 2015 r. (nr [...]) pozostawiające bez rozpatrzenia wniosek A S.A. (dalej: strona, spółka, podatnik) z dnia [...] września 2008 r. w sprawie stwierdzania nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2007 r. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] września 2007 r. do organu podatkowego wpłynęła korekta deklaracji na podatek od nieruchomości za 2007 r. złożona przez spółkę wraz z wyjaśnieniem przyczyn zmian wykazanych w tej korekcie. Następnie wnioskiem z dnia [...] września 2007 r. podatnik złożył wniosek o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. W treści tego wniosku strona podała, że w okresie od stycznia do sierpnia 2007 r. powstała nadpłata w podatku od nieruchomości za ten rok w wysokości 60.136 zł, co wynika ze złożonej deklaracji korygującej z [...] września 2007r. Z uwagi na zakwestionowane korekty przez organ podatkowy wszczęto postępowanie w sprawie określenia stronie wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości z 2007 r. Postępowanie to zostało zakończone decyzją Burmistrza Z. z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...], umarzającą postępowanie jako bezprzedmiotowe z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], organ podatkowy odmówił stwierdzenia nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za 2007 r. Od decyzji tej spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, doradcę podatkowego A. L. wniosła odwołanie. W wyniku postępowania odwoławczego decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., uchyliło – ze względów procesowych – zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż wniosek będący przedmiotem rozstrzygnięcia posiada braki formalne w postaci braku pełnomocnictwa dla M. C. do reprezentowania podatnika. W toku ponownego rozpatrywania sprawy organ podatkowy wezwał M. C. – Dyrektora Regionu Zachodniego Pionu Administracji oraz A.L. – Pełnomocnika do przedłożenia oryginału lub urzędowo potwierdzonej kopii pełnomocnictwa upoważniającego M. C. do reprezentowania spółki w sprawie wniosku z dnia [...]września 2007r. o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2007 r. oraz do składania korekty deklaracji na podatek od nieruchomości za 2007 r. z dnia [...]września 2007 r. (data wpływu: [...] września 2007 r.) wraz z pisemnym uzasadnieniem korekty. Gminny organ podatkowy zakreślił siedmiodniowy termin do przedłożenia ww. pełnomocnictwa. Zgodnie ze zwrotnymi potwierdzeniami odbioru wezwanie adresowane do M. C. zostało doręczone [...] września 2015 r., natomiast wezwanie skierowane do pełnomocnika zostało doręczone [...]października 2015 r. W zakreślonym terminie nie wpłynęły wymagane wezwaniami dokumenty. Z tego względu postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. organ podatkowy pozostawił bez rozpatrzenia wniosek spółki z dnia [...] września 2007 r. w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2007 r. W zażaleniu od postanowienia spółka podniosła, że skoro postępowanie organu podatkowego co do określenia wysokości zobowiązania podatkowego zostało umorzone to brak jest zobowiązania podatkowego określonego w poprzedniej decyzji tego organu z [...] listopada 2014 r. W efekcie zasadne jest żądanie zaliczenia nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań powstałych w 2007 r., ewentualnie żądanie zwrotu nadpłaconego podatku od nieruchomości za ten rok. Wezwanie wystosowane przez organ podatkowy strona uznała za bezzasadne. Ponadto spółka zauważyła, że złożony wniosek dotyczył zaliczenia nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych powstałych w 2007 r., nie zaś stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało zarzuty spółki za niezasadne. Kolegium wyjaśniło, że braki podania, o których mowa w art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej: O.p.), należy rozumieć szeroko. Z art. 137 § 3 O.p. wynika jednoznacznie, że dołączenie do akt sprawy oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa jest obowiązkiem pełnomocnika. W postępowaniu podatkowym pełnomocnictwo musi być udzielone wprost i nie może być domniemane. W opinii organu, z treści pełnomocnictwa powinien jasno wynikać jego zakres tj., jakich czynności, w jakim postępowaniu, przed jakim organem może dokonywać pełnomocnik w imieniu swojego mocodawcy. Jeżeli organ podatkowy ma określone wątpliwości dotyczące treści pełnomocnictwa powinien je wyjaśnić z udziałem strony i pełnomocnika. Od mocodawcy zależy bowiem treść udzielonego pełnomocnictwa (w tym jego zakres). Organ odwoławczy podkreślił, że w sprawie doszło do sytuacji, że organ podatkowy dopuścił do udziału w postępowaniu osoby, które nie legitymują się ważnym pełnomocnictwem. Według Kolegium, do wniosku z dnia [...] września 2007 r. oraz do korekty deklaracji oraz wyjaśnień co do przyczyn złożenia tej korekty nie zostało złożone oryginalne pełnomocnictwo, ani też urzędowo potwierdzona kopia pełnomocnictwa upoważniającego M. C. do składania korekt deklaracji na podatek od nieruchomości wraz z ich pisemnym uzasadnienia oraz do występowania w imieniu podatnika do składania wniosków np. w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2007 r. czy zaliczenia nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań. Mimo prawidłowych wezwań do uzupełnienia tegoż braku formalnego nie przedłożono pełnomocnictwa. W sprawie zatem należało zastosować art. 169 § 4 O.p. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu organ odwoławczy stwierdził, że postanowienie organu podatkowego dotyczy w całości nieuzupełnienia przez stronę braków formalnych wniosku. Postanowienie organu pierwszej instancji nie rozstrzygnęło w ogóle sprawy merytorycznie. Co do twierdzeń strony, że w sprawie nie wnoszono o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości, lecz o zaliczenie nadpłaty na poczet zobowiązań podatkowych powstałych w 2007 r., organ odwoławczy zauważył, że przyjęta interpretacja wniosku przez organ pierwszej instancji jest korzystna dla podatnika. Zaliczenie nadpłaty w podatku od nieruchomości jest niejako czynnością techniczną i aby ją wykonać należy najpierw stwierdzić istnienie nadpłaty. Samo złożenie korekty deklaracji nie upoważnia do przyjęcia, iż na koncie podatnika występuje nadpłata. Szczególnie, że do deklaracji tej nie dołączono pełnomocnictwa dla osoby ją składającej upoważniającego ją do dokonania takiej czynności w imieniu podatnika. Aby stwierdzić jej istnienie podatnik wraz ze skorygowaną deklaracją zobowiązany jest złożyć wniosek o jej stwierdzenie. Zaliczyć na poczet przyszłych zobowiązań można nadpłatę, której istnienie stwierdzono. Natomiast czy nadpłata (w przypadku stwierdzenie jej wystąpienia) zostanie zaliczona na poczet przyszłych zobowiązań czy też zostanie podatnikowi zwrócona jest czynnością dalszą i jest jedynie zadysponowaniem czymś czego istnienie zostało stwierdzone. W efekcie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że postanowienie organu pierwszej instancji odpowiadało prawu i z tego powodu zostało przez Kolegium utrzymane w mocy. W skardze do Sądu spółka wniosła o uchylenie postanowień obu instancji, w tym także zwrot kosztów postępowania. Formułując zarzuty skargi strona wskazała na naruszenie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 O.p., a także art. 169 § 1 i § 4 O.p., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu podatkowego w ten sposób, iż uznano, że nieprzedłożenie pełnomocnictwa upoważniającego M. C. do reprezentowania spółki w sprawie wniosku z dnia [...] września 2007 r. stanowi brak formalny implikujący pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi strona powtórzyła argumentację z zażalenia. Podkreśliła, że organ podatkowy powinien z urzędu dokonać zwrotu nadpłaty. Nadpłatę stanowi zaś wpłacony nienależnie podatek, ponad to co wynika ze złożonej deklaracji, czy też korekt deklaracji, gdyż decyzja organu podatkowego została uchylona, a postępowanie umorzone. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Organ odwoławczy wyjaśnił, że brak możliwości przeprowadzenia postępowania podatkowego (z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego) nie czynni bezzasadnym żądania strony o stwierdzenia nadpłaty. Podkreślił przy tym, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty wszczynane jest tylko na żądanie strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga jest bezzasadna. Sąd uznał, iż ustalony przez organ stan faktyczny sprawy ma oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Ustalenia te Sąd przyjął za podstawę dalszych rozważań. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do stwierdzenia czy organ podatkowy prawidłowo orzekł o pozostawieniu wniosku skarżącej o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2007 r. bez rozpatrzenia, na podstawie art. 169 § 1 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.), dalej zwanej: "O.p.". Organ odwoławczy bowiem, stwierdziwszy, że wniosek o stwierdzenie nadpłaty zawiera braki formalne w postaci braku pełnomocnictwa dla M. C. do reprezentowania podatnika, wezwał do nadesłania pełnomocnictwa udzielonego w sprawie stwierdzenia nadpłaty, a następnie, wobec braku nadesłania pełnomocnictwa uznał, że brak formalny wniosku nie został uzupełniony, pozostawił ten wniosek bez rozpatrzenia. Strona zakwestionowała wystosowane do niej w tym zakresie wezwanie, formułując zarzuty merytoryczne wobec wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Według skarżącej organ powinien z urzędu dokonać zwrotu nadpłaty. W pierwszej kolejności wskazać należy, że wniosek o stwierdzenie nadpłaty, jako jedno z podań w rozumieniu art. 168 O.p., aby spowodowało zamierzony skutek prawny, powinno odpowiadać warunkom formalnym określonym w tym przepisie tj. powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych. W sytuacji gdy wniesione odwołanie nie zawiera wskazanych elementów, organ podatkowy zgodnie z art. 169 § 1 O.p., wzywa wnoszącego do usunięcia braków formalnych w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje, że organ odwoławczy wyda postanowienie o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia. W orzecznictwie został wyrażony pogląd, że jednym z braków formalnych - w tym przypadku nie wniosku o stwierdzenie nadpłaty lecz odwołania - jest brak pełnomocnictwa (por. wyrok NSA z 1 października 2001 r., sygn. akt II SA 2177/00, LEX 157803), którego niezłożenie traktuje się jako niespełnienie wymagań formalnych dla pisma procesowego (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2003 r., III CZP 74/03, OSNC 2005, Nr 1, poz. 6). Ocenie organu podlega nie tylko to czy pełnomocnictwo zostało dołączone do odwołania, lecz również jego treść, gdyż z niego musi wynikać umocowanie do działania w imieniu strony. Zgodnie bowiem z art. 136 O.p. strona może działać przez pełnomocnika, chyba, że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Oznacza to, że każdy podmiot, który jest stroną postępowania, może udzielić pełnomocnictwa do działania w jego imieniu. Pełnomocnictwo to powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu (art. 137 § 2 O.p.). Z przepisu art. 137 § 3 O.p. jednoznacznie wynika natomiast obowiązek pełnomocnika dołączenia do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa. W sprawach mniejszej wagi organ podatkowy może nie żądać pełnomocnictwa, jeśli pełnomocnikiem jest członek najbliższej rodziny lub domownik strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu strony (art. 137 § 3a O.p.). Ponieważ, jak już wskazano wcześniej brak pełnomocnictwa stanowi brak formalny wniosku, stosownie do art. 169 O.p. organ prowadzący sprawę ma obowiązek wezwania strony do jego nadesłania, w ustawowym terminie i ze stosownym pouczeniem o skutkach niewykonania wymaganej czynności. Istotnym jest przede wszystkim to, by treść tego wezwania nie nastręczała trudności w jego zrozumieniu, była precyzyjna i w razie potrzeby zawierała także wyjaśnienia i informacje, które zwłaszcza dla osób nie mających wykształcenia prawniczego i w postępowaniu nie korzystających z usług fachowego pełnomocnika, pozwolą na prawidłowe wykonanie wezwania. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należało, że z akt administracyjnych wynika, iż organ w dniu [...] września 2015 r. wezwał dor. pod. A. L. oraz M. C. do złożenia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia – pełnomocnictwa upoważniającego M. C. do reprezentowania skarżącej w sprawie wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2007 r. Wezwania zostały odebrane [...] października 2015 r. oraz [...] września 2015 r. W zakreślonym terminie nie wpłynęły wymagane wezwaniami dokumenty. W ocenie Sądu, skierowane do stron wezwania było prawidłowe, a zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z zarzucanym naruszeniem art. 233 § 1 pkt 1, art. 239 i art. 169 § 1 i § 4 O.p.. Mając powyższe na uwadze, za niezasadne Sąd uznał podnoszone w skardze zarzuty dotyczące braku zwrotu nadpłaty z urzędu. Postanowienie organu pierwszej instancji nie rozstrzygnęło w ogóle sprawy merytorycznie. Co do twierdzeń strony, że w sprawie nie wnoszono o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości, lecz o zaliczenie nadpłaty na poczet zobowiązań podatkowych powstałych w 2007 r., organ odwoławczy prawidłowo zauważył, że zaliczenie nadpłaty w podatku od nieruchomości jest niejako czynnością techniczną i aby ją wykonać należy najpierw stwierdzić istnienie nadpłaty. Samo złożenie korekty deklaracji nie upoważnia do przyjęcia, iż na koncie podatnika występuje nadpłata. Szczególnie, że do deklaracji tej nie dołączono pełnomocnictwa dla osoby ją składającej upoważniającego ją do dokonania takiej czynności w imieniu podatnika. Aby stwierdzić jej istnienie podatnik wraz ze skorygowaną deklaracją zobowiązany jest złożyć wniosek o jej stwierdzenie. Zaliczyć na poczet przyszłych zobowiązań można nadpłatę, której istnienie stwierdzono. Natomiast czy nadpłata (w przypadku stwierdzenie jej wystąpienia) zostanie zaliczona na poczet przyszłych zobowiązań czy też zostanie podatnikowi zwrócona jest czynnością dalszą i jest jedynie zadysponowaniem czymś czego istnienie zostało stwierdzone. W tym miejscu należy wskazać, że powoływana w skardze decyzja Burmistrza Z. z dnia [...] lutego 2015 r. umarzająca z powodu przedawnienia postepowanie podatkowe w sprawie określenia stronie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2007 r. nie przesądziła o zasadności złożonej przez podatnika korekty deklaracji ani zasadności wniosku o stwierdzenie nadpłaty w tym podatku. Brak możliwości przeprowadzenia wymiarowego postepowania nie czyni bezzasadnym żądania strony w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty. Jak wynika z uchwały NSA z dnia 27 stycznia 2014 r. sygn.. akt II FPS 5/13 w przypadku zakwestionowania prawidłowości skorygowanej deklaracji podatkowej złożonej wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty, organ podatkowy nie ma obowiązku przed rozpatrzeniem tego wniosku wszczynać w każdej sprawie postępowania celem określenia wysokości zobowiązania podatkowego. W tych okolicznościach skoro organ prawidłowo uznał, że nie zostało wykonane wezwanie w trybie art. 169 § 1 O.p., bowiem nie nadesłano pełnomocnictwa wskazującego na zastępowanie strony w sprawie wniosku, to zasadne było wydanie postanowienia o pozostawieniu wniosku o stwierdzenie nadpłaty bez rozpatrzenia Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.