I SA/Wr 475/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej jako członka zarządu za zaległości podatkowe z tytułu podatku od osób prawnych za 2011 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że jest emerytowaną nauczycielką i ma niewysokie dochody z tytułu emerytury i wynagrodzenia, nadto częściowo zajęte przez komornika. Dodatkowo obecnie jest zmuszona pomagać synowi, który ma problemy zdrowotne i finansowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Ostatnio miał wypadek, w związku z czym potrzeba pomocy wzrosła. W oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach rubryki dotyczące stanu rodzinnego i majątku zostały zakreślone. Strona podała, że łączna kwota dochodów z tytułu emerytury i umowy o pracę wynosi 3.100 zł netto. Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienione zostały: prąd 100 zł, czynsz 360 zł, gaz 80 zł, woda 50 zł, wyżywienie 800 zł, środki czystości 200 zł, komunikacja miejska 60 zł, telefon 60 zł, telewizja 50 zł, lekarstwa 150 zł. Do wniosku załączone zostały potwierdzenia wpływu kwoty wynagrodzenia za marzec, kwiecień i maj 2018 r. Z oświadczeń przedłożonych na wezwanie wynika, że wnioskodawczyni mieszka razem z synem, Ł. S., który również jest stroną postępowań w tutejszym Sądzie, lokal mieszkalny wynajmowany jest od A. Przedłożone dokumenty (decyzja ZUS, informacja PIT-40A oraz wydruk rachunku bankowego) potwierdzają złożone oświadczenia. Strona nie złożyła oświadczenia o źródłach i wysokości dochodów syna. Z ustaleń poczynionych przez referendarza sądowego na podstawie danych Krajowych Rejestru Sądowego wynika, iż strona jest wspólnikiem i członkiem zarządu w spółkach z o.o. B, C i D Sp. z o.o. oraz jest większościowym wspólnikiem w E Sp. z o.o. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że skarżąca jest w tutejszym Sądzie stroną w czterech sprawach, w których wpisy od skarg wyznaczono na łączną kwotę 1.200 zł. Mając na uwadze powyższe, w ocenie referendarza sądowego, wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, przyznaje się osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Jak wynika bowiem z przytoczonej regulacji, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania okoliczności, które uzasadniałyby jego żądanie. Rola Sądu/ referendarza sądowego ogranicza się do wezwania ubiegającego się o przyznanie praw pomocy do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, jeżeli oświadczenie złożone na urzędowym formularzu wniosku okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.). W takich też okolicznościach w niniejszej sprawie strona została wezwana do nadesłania dodatkowych informacji i dokumentów. Jakkolwiek skarżąca wyczerpująco udzieliła odpowiedzi na skierowane do niej wezwanie, to jednak zaznaczyć trzeba, iż wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów zostało sformułowane w oparciu o oświadczenia złożone na urzędowym formularzu. Skarżąca bowiem w pierwszej kolejności miała obowiązek wypełnić powyższy formularz poprzez udzielenie dokładnych, wyczerpujących i zgodnych ze stanem rzeczywistym informacji. Tymczasem całkowicie pominięta została kwestia posiadania udziałów w spółkach z o.o. i pełnienia w nich funkcji członka zarządu – rubryka dotycząca posiadanych papierów wartościowych oraz innych praw majątkowych została zakreślona. Nadto, pomimo wezwania, strona nie udzieliła odpowiedzi co do źródeł i wysokości dochodów jej syna, który z nią mieszka. W istocie syn również jest stroną postępowania w tutejszym Sądzie i również ubiega się o przyznanie prawa pomocy (w sprawach I SA/Wr 469-470/18), jednak na dzień rozpoznania niniejszego wniosku złożył oświadczenie, że uzyskuje dochody z tytułu umowy zlecenia jako instruktor narciarski i – podobnie jak skarżąca – pominął fakt posiadania udziałów w spółkach z o.o. lub pełnienia w nich funkcji prezesa zarządu lub prokurenta. W tym stanie rzeczy nie tylko jest niemożliwe ustalenie faktycznych zdolności finansowych strony, ale nadto pominięcie tak istotnych informacji rzutuje na wiarygodność oświadczeń co do braku środków na pokrycie kosztów swego udziału w sprawie. Końcowo zauważyć należy, iż konieczności ponoszenia kosztów sądowych należy spodziewać się najpóźniej z dniem wniesienia skargi i w związku z tym zmierzać do poczynienia w miarę możliwości rezerw na ich pokrycie. W niniejszej sprawie oraz w sprawie I SA/Wr 475/18 skargi zostały wniesione 4 kwietnia 2018 r. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem, strona ponosi miesięcznie wydatki w łącznej kwocie 1.910 zł, natomiast jej miesięczne dochody wynoszą 3.100 zł netto. Wynika z tego, iż skarżąca była w stanie poczynić oszczędności na opłacenie przede wszystkim wpisu od skargi w niniejszej sprawie, przy uwzględnieniu konieczności uiszczenia łącznie 1.200 zł tytułem wpisów od skarg we wszystkich czterech sprawach, w których jest stroną. Mając zatem na uwadze powyższe, wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony i w związku z tym, na podstawie powołanych przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.