I SA/Wr 48/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryka Łysikowska po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A S.A. we W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym za styczeń i luty 2009 r. postanawia zawiesić postępowanie. Przedmiotem skargi A S.A. we W. jest wskazana w sentencji postanowienia decyzja Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji tego samego organu. Decyzją z [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego we W. odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu sprzedaży energii elektrycznej dystrybutorom w okresie stycznia i lutego 2009 r. Powyższe rozstrzygnięcie decyzją z [...] r. Dyrektor Izby Celnej we W. utrzymał w mocy. W dniu [...] r. spółka złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w wyniku postępowania odwoławczego. W treści wniosku skarżąca zaakcentowała występującą w okresie od 1 stycznia 2006 r. do 28 lutego 2009 r. niezgodność przepisów ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 29, poz. 257 ze zm., dalej: u.p.a.), z przepisami prawa wspólnotowego regulującymi kwestię opodatkowania podatkiem akcyzowym energii elektrycznej. Z treści art. 21 ust. 5 akapit pierwszy dyrektywy Rady 2003/96/WE z 27 października 2003 r., w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej, Dz. U. UE L z 2003, nr 283, poz. 51 ze zm., dalej: dyrektywa Rady, wynika bowiem, że nie jest podatnikiem podatku akcyzowego producent, który dokonuje sprzedaży energii elektrycznej na rzecz dystrybutora. Z kolei stosownie do przepisów prawa krajowego. tj. art. 4 ust. 1 pkt 1 i 3 u.p.a., obowiązującym we wskazanym okresie, przedmiotem opodatkowania podatkiem akcyzowym była produkcja wyrobów akcyzowych zharmonizowanych i ich sprzedaż na terytorium kraju. Przepisy przewidywały, że obowiązek podatkowy powstawał z dniem wydania energii elektrycznej. Wobec powyższego odmowa zwrotu podatku akcyzowego uiszczonego przez spółkę - jako producenta energii elektrycznej - za miesiące styczeń i luty 2009 r. rażąco narusza art. 6 ust. 5 u.p.a. w zw. z art. 21 ust. 5 powołanej dyrektywy Rady w zw. z art. 5 i 6 Dyrektywy Rady z 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania (92/12/EWG) oraz w zw. z art. 249 Traktatu z 25 marca 1957 r. ustanawiającego Wspólnotę Europejską, w zw. z art. 217 Konstytucji, a ponadto art. 228 w zw. z art. 249 powołanego Traktatu oraz art. 72 § 1 pkt 1, art. 75 § 2 pkt 1 lit. a) i art. 77b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2005, Nr 8, poz. 60 ze zm. dalej: O.p.). Dodatkowo, z uwagi na odmowę organu zwrotu nadpłaty w oparciu o przesłankę "bezpodstawnego wzbogacenia", jakie wystąpiłoby po stronie spółki, akt organu - jak argumentowała dalej spółka - został wydany bez podstawy prawnej. Żaden bowiem przepis prawa podatkowego nie przewiduje takiej podstawy odmowy zwrotu nadpłaty. Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej we W. odmówił stwierdzenia nieważności objętego wnioskiem rozstrzygnięcia. W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez spółkę odwołania, akt ten utrzymano w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. nr [...]. Organ podniósł, iż decyzja, której stwierdzenia nieważności żąda spółka, została wydana w oparciu o przepisy prawa krajowego, tj. art. 6 ust. 5 u.p.a., z uwzględnieniem prawa wspólnotowego i orzecznictwa ETS. Zasadniczą kwestię w sprawie stanowiła ocena czy podatek akcyzowy zapłacony przez spółkę w okresie I i II 2009 r. stanowi podatek uiszczony nienależnie. Organ zauważył, że w okresie tym skarżąca stosowała przepisy prawa krajowego. Odnośnie ich niezgodności z przepisami prawa wspólnotowego, zaznaczył organ, że zgodnie z uzasadnieniem wyroku ETS z 12 lutego 2009 r. w sprawie C-475/07 stwierdzenie niezgodności polskich przepisów dotyczy wyłącznie określenia momentu powstania zobowiązania podatkowego w zakresie podatku od energii elektrycznej, a nie kwestii podmiotu zobowiązanego do jego zapłaty. Ponadto organ odwołał się do celów wydania dyrektyw oraz wskazał, iż warunkiem ich bezpośredniego zastosowania jest precyzyjność, bezwarunkowość oraz bezpośrednie wskazanie praw jednostki w przepisach. Cechom tym nie odpowiada dyrektywa Rady 2003/96/WE. Sformułowanie zarzutu rażącego naruszenia prawa - jak argumentował organ - winno wiązać się z naruszeniem konkretnego przepisu, którego treść nie budzi wątpliwości, a interpretacja nie wymaga sięgania po inne metody wykładni niż językowa. Tymczasem treść art. 21 ust. 5 dyrektywy Rady 2003/96/WE nie może stanowić podstawy do wyłączenia z opodatkowania sprzedaży energii elektrycznej przez jej producentów. Nie można zatem przyjąć oczywistego charakteru naruszenia tego przepisu. Organ zanegował również zarzut wydania zaskarżonego aktu bez podstawy prawnej. Odnośnie naruszenia art. 72 § 1 pkt 1 O.p. powołał się na orzeczenia ETS, w których stwierdzono, że prawo wspólnotowe nie wymaga zwrotu nieuprawnionych odpłat, jeśli oznaczałoby to bezpodstawne wzbogacenie osób nieuprawnionych. Uzasadniając zasadność odmowy stwierdzenia i zwrotu nadpłaty na podstawie art. 72 § 1 pkt 1 O.p. w sytuacji, gdy mogłoby to prowadzić do bezpodstawnego wzbogacenia podmiotu, który nie poniósł ekonomicznego ciężaru tego podatku, organ przywołał również wyrok TK z 6 marca 2002 r., P 7/2000. Na powyższą decyzję spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu żądając jej uchylenia, powtarzając zarzuty sformułowane w odwołaniu, z wyłączeniem naruszeniem art. 247 § 1 pkt 2 O.p. W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że analiza art. 21 ust. 5 dyrektywy Rady 2003/96/WE nie pozostawia żadnych wątpliwości kim jest podatnik podatku akcyzowego od energii elektrycznej. Przepis ten jest jednoznaczny, a jego niezastosowanie odpowiada warunkom rażącego naruszenia prawa. Spółka przytoczyła treść art. 72 § 1 pkt 1 O.p. oraz wskazała, że przepisy ustawy Ordynacja podatkowa nie formułują żadnych dodatkowych - w stosunku do wyrażonych w tym artykule - warunków stwierdzenia i zwrotu nadpłaty. W szczególności żaden z przepisów nie uprawnia do oceny ewentualnego bezpodstawnego wzbogacenia czy zaistnienia szkody w majątku podatnika. Art. 72 § 1 pkt 1 O.p., pomimo jednoznacznej wykładni językowej, został zinterpretowany przez organ podatkowy w sposób wykraczający poza jego treść, co również stanowi rażące naruszenie prawa i uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Postępowanie sądowoadministracyjne podlega zawieszeniu z urzędu. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej: p.p.s.a.), Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest żądanie zwrotu podatku akcyzowego przez skarżącą, przy czym prawidłowe rozstrzygnięcie o zasadności tego żądania wymaga analizy sprawy w dwóch perspektywach. Pierwszą z nich stanowią przepisy regulujące opodatkowanie czynności mających za przedmiot energię elektryczną. Drugie zagadnienie prawne występujące w sprawie obejmuje kwestie ewentualnej dopuszczalności stwierdzenia nadpłaty względem podmiotów, które pomimo uiszczenia podatku, nie poniosły jego rzeczywistego ciężaru, z uwagi na przeniesienie ciężaru ekonomicznego tej zapłaty na inne podmioty. Wyjaśnienie powyższych kwestii stanowi warunek niezbędny dla dokonania oceny czy też ewentualne naruszenie wskazanych przepisów miało charakter rażący i w konsekwencji stanowi podstawę stwierdzenia nieważności decyzji. Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie zachodzi konieczność zawieszenia postępowania z uwagi na postępowanie toczące się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I GSK 262/10 w której postanowieniem z dnia 3 lutego 2011 r. Sąd ten wniósł o podjęcie uchwały wyjaśniającej w składzie całej Izby Gospodarczej NSA. Przedmiotem wniosku jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm., dalej jako "Ordynacja podatkowa") jest nadpłatą kwota podatku akcyzowego uiszczona z tytułu sprzedaży energii elektrycznej w sytuacji, w której ten kto ją uiścił nie poniósł z tego tytułu uszczerbku majątkowego." Podstawę do stwierdzenia nadpłaty stanowi przepis art. 72 § 1 pkt 1 O. p. Zatem nie może budzić wątpliwości, że wynikiem podjęcia uchwały będzie rozstrzygnięcie kwestii prawnej, która ma kluczowe znaczenie dla rozpoznawanej sprawy, albowiem uznanie (bądź też nieuznanie), że nadpłatą jest kwota podatku akcyzowego uiszczona z tytułu sprzedaży energii elektrycznej także, gdy uiszczający nie poniósł z tego tytułu uszczerbku majątkowego w istotnym zakresie wpływać będzie na ocenę wadliwości zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego, Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięcie o legalności zaskarżonej decyzji uzależnione jest od uchwały podjętej w składzie całej Izby Gospodarczej NSA, co czyni zasadnym zawieszenie postępowania sądowego z urzędu na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.