I SA/Wr 492/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Ciołek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska, Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 października 2017 r. sprawy ze skargi A na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi A (dalej: strona, spółka, skarżąca, zobowiązana) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. (dalej: DIAS, organ odwoławczy, organ II instancji) z dnia [...] nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika D. Urzędu Skarbowego we W. (dalej: NDUS, organ I instancji) z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...], obejmującego należność z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2009 r. Z akt sprawy wynika, że NDUS na podstawie ww. tytułu wykonawczego, podejmował czynności egzekucyjne zmierzające do wyegzekwowania należności. W latach 2013-2014 organ stosował wiele zajęć rachunków bankowych i wierzytelności. W dniu [...] wierzyciel - w związku z postanowieniem NDUS z dnia [...] nr [...] wstrzymującym wykonanie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. nr [...] z dnia [...] w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych za 2009 r. (zobowiązanie w wysokości 5.021.438,00 zł) do kwoty 1.913.000 zł - złożył wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego wobec strony do ww. kwoty 1.913.000,00 zł. NDUS postanowieniem z dnia [...] zawiesił postepowanie egzekucyjne zgodnie z wnioskiem wierzyciela. Wyrokiem z dnia 27 czerwca 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 261/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) we Wrocławiu uchylił ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...], która była podstawą wystawienia tytułu wykonawczego i orzekł, że decyzja nie podlega wykonaniu. NDUS na podstawie art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej: upea) postanowieniem z dnia [...] zawiesił postępowanie egzekucyjne wobec strony. Dalej pismem z dnia [...] wierzyciel zwrócił się do organu egzekucyjnego z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak wymagalności obowiązku. NDUS postanowieniem z dnia [...] umorzył postępowanie egzekucyjne. Strona pismem z dnia [...] zakwestionowała ww. postanowienie, wskazując że postępowanie egzekucyjne winno podlegać umorzeniu z uwagi na brak istnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a w sprawie organ wskazał na umorzenie obowiązku podatkowego. DIAS zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia DIAS omówił przepis art. 59 § 1 upea. Wskazał organ II instancji, że podstawę prawną postanowienia NDUS stanowił art. 59 § 1 pkt 2 upea, zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Wskazał DIAS, że w treści postanowienia NDUS zawarte zostało sformułowanie "jeżeli obowiązek między innymi został umorzony", jednak stanowi ono tylko wyszczególnienie jednej z możliwości umorzenia postępowania zawartej w art. 59 § 1 pkt 2 upea. Natomiast w sprawie umorzenie postępowania egzekucyjnego nie nastąpiło w związku z umorzeniem zobowiązania, ale było następstwem braku wymagalności zobowiązania podatkowego spowodowanej wyrokiem WSA we Wrocławiu sygn. akt I SA/Wr 261/14, który uchylił decyzję organu II instancji i wstrzymał wykonanie decyzji. Odnośnie argumentacji strony, że podstawą umorzenia powinno być nieistnienie obowiązku, DIAS wyjaśnił, że WSA ww. wyrokiem uchylił jedynie decyzję organu II instancji, nie została natomiast uchylona decyzja organu I instancji. W związku z tym decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. określająca stronie zobowiązanie w podatku dochodowym za 2009 r. pozostała w obrocie prawnym, stąd też obowiązek podatkowy istnieje, a jedynie nie jest wymagalny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) we Wrocławiu, strona wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania, zarzuciła: 1) naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 18 upea przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w szczególności brak wzięcia pod uwagę decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] uchylającej decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W z dnia [...] i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania, co DIAS winien uwzględnić z urzędu i co oznacza, że obowiązek podatkowy nie istniał; 2) naruszenie art. 77 § 4 kpa w zw. z art. 18 upea przez brak wzięcia pod uwagę decyzji z [...] jako faktu znanego organowi II instancji z urzędu, co w konsekwencji spowodowało, że organ ten wadliwie uznał postępowanie egzekucyjne winno podlegać umorzeniu z uwagi na brak wymagalności; 3) naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 upea przez wskazanie w treści postanowienia, że postępowanie egzekucyjne winno podlegać umorzeniu z uwagi na brak wymagalności obowiązku, a powinno podlegać umorzeniu z uwagi na nieistnienie obowiązku; 4) naruszenie art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 126 kpa przez wadliwe sporządzenie uzasadnienia postanowienia. W uzasadnieniu skargi strona podtrzymała argumentację o wadliwym wskazaniu przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W replice na odpowiedź na skargę strona powieliła argumentację o wadliwości postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd dokonując kontroli legalności według ww. kryteriów stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa w stopniu skutkującym koniecznością jego uchylenia. Spór dotyczy prawidłowości umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec strony. Zdaniem spółki winno być ono umorzone z uwagi na brak istnienia obowiązku podatkowego, natomiast organ dokonał umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazując na brak wymagalności obowiązku podatkowego. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 upea postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu lub jeżeli obowiązek nie istniał. W sprawie pomiędzy stronami nie ma ani sporu ani wątpliwości, co do konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec strony na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 upea. Wątpliwości takich nie powziął również Sąd kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia. Strony nie zgadzają się natomiast, co do konkretnej przyczyny umorzenia przewidzianej w ww. przepisie, jaka winna być wskazania w uzasadnieniu postanowienia. W pierwszej kolejności, mając na uwadze argumentację prezentowaną w toku postepowania przed organami przez stronę, Sąd wskazuje, że podziela stanowisko organu II instancji, że postanowienie NDUS z dnia [...] (utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem) zasadnie nie wskazywało na nieistnienie obowiązku podatkowego jako przyczynę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy wynika, że decyzja ostateczna (stanowiąca podstawę wystawienia tytułu wykonawczego) - decyzja Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] - została uchylona wyrokiem WSA we Wrocławiu z dnia 27 czerwca 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 261/14. Skutkiem uchylenia przez Sąd decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego jest niewątpliwie konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 upea. Przy czym w stanie faktycznym sprawy, jak słusznie wskazał DIAS, WSA we Wrocławiu uchylił jedynie decyzję organu II instancji, natomiast w obrocie prawnym pozostała decyzja organu I instancji określająca zobowiązania podatkowe strony w podatku dochodowym od osób prawnych za 2009 r. Decyzja ta nie podlegała wykonaniu, jednakże nie została ona wyeliminowana z obrotu prawnego, a zatem w sprawie nie było podstaw do stwierdzenia, że postępowanie egzekucyjne winno być umorzone z uwagi na to, że obowiązek nie istniał. Sąd zgadza się ze stanowiskiem DIAS, że postępowanie egzekucyjne winno być w sprawie umorzone z uwagi na brak wymagalności obowiązku. Słusznie również DIAS wyjaśnił, że treść uzasadnienia postanowienia organu I instancji wskazuje jedynie na możliwe przyczyny umorzenia, nie stwierdza natomiast, że przyczyną umorzenia w sprawie był fakt, że obowiązek został umorzony. Z treści postanowienia wprost wynika, że NDUS powołał się na zawiadomienie (pismo z dnia [...]) wierzyciela o konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na "brak wymagalności obowiązku" i wskazał na tę okoliczność jako przyczynę umorzenia. Tym samym, wbrew twierdzeniu strony postanowienie NDUS z dnia [...] było prawidłowe. Nie znajduje Sąd również podstaw, aby uznać zarzuty skargi względem postanowienia DIAS z dnia [...] za uzasadniające jego uchylenie. Przede wszystkim podkreślić trzeba, że organ II instancji utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji umarzające postępowanie egzekucyjne. A zatem co do sposobu rozstrzygnięcia, jest to postanowienie prawidłowe i nie kwestionowane przez stronę. Zwraca również Sąd uwagę, że nie jest podważana podstawa prawna umorzenia postępowania egzekucyjnego, tj. art. 59 § 1 pkt 2 upea. Odnośnie natomiast okoliczności, że decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, to wydana ona została już po wydaniu przez NDUS postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Natomiast sam fakt, że organ II instancji rozpatrując zażalenie strony nie uwzględnił i nie powołał tej okoliczności w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, to nie ma on wpływu na wynik sprawy i nie zmienia samego rozstrzygnięcia – umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nadal też podstawą prawną umorzenia postępowania egzekucyjnego pozostaje art. 59 § 1 pkt 2 upea. Jednocześnie, mając na uwadze stan faktyczny sprawy, Sąd zgadza się ze stroną, że w uzasadnieniu postanowienia organ II instancji winien był wskazać jako powód umorzenia brak istnienia obowiązku, o jakim mowa w art. 59 § 1 pkt 2 upea, skoro na moment wydawania postanowienia decyzja wymiarowa organu I instancji była już uchylona. Słuszna jest argumentacja strony, że organ rozpatrujący zażalenie nie może poprzestać na ustaleniach stanu faktycznego na dzień wydawania postanowienia przez organ I instancji, ale jego obowiązkiem jest wydanie rozstrzygnięcia uwzględniającego pełne ustalenia stanu faktycznego, tj. uwzględniającego zdarzenia zaistniałe później. Stwierdzona wadliwość uzasadnienia postanowienia, nie uzasadnia jednak, co już Sąd wskazał, uchylenia zaskarżonego postanowienia. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy wydane zostałoby bowiem postanowienie tożsame, co do rozstrzygnięcia, tj. umarzające postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 upea. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił w całości.