I SA/Wr 504/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. H. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, że dysponuje bardzo skromnym dochodem w wysokości 1.721,86 zł brutto. Jego żona jest na emeryturze. Środki należące do wnioskodawcy w całości są przeznaczane na bieżące wydatki za czynsz, prąd i zakup żywności. Wnioskodawca nie posiada żadnych oszczędności i nie był w stanie przygotować się na poniesienie wpisu od skargi. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje tylko z żoną, posiada mieszkanie o powierzchni 49 m2, o wartości około 200.000 zł. Jako wierzytelności wymienił nakaz zapłaty z dnia 28 lutego 2012 r. na kwotę 150.390 zł. Emerytura żony wynosi 1.738,92 zł. Miesięczne wydatki obejmują czynsz i media 540 zł oraz leki i ubezpieczenie 200 zł. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i finansowego, wnioskodawca wskazał, że z żoną ponoszą miesięczne wydatki na opłaty 540 zł, żywność 1.000 zł, środki higieny 50 zł, odzież 100 zł, lekarstwa 150 zł, inne, w tym ubezpieczenia 250 zł. Jedynymi źródłami ich pokrycia są emerytury małżonków. Zgodnie z decyzjami ZUS, których kopie zostały przedłożone, emerytury do wypłaty wynoszą 1.006,43 zł i 2.140,72 zł. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada jakichkolwiek kont bankowych, natomiast z powodu nieobecności żony nie może uzyskać żadnych informacji co do jej rachunków. Wnioskodawca podał, że posiada samochód osobowy marki P., rocznik 1995. Zgodnie z zeznaniami podatkowymi małżonków za 2017 r., wnioskodawca uzyskał przychód z tytułu świadczenia emerytalnego w kwocie 20.044,36 zł, a jego żona ze stosunku pracy i z emerytury 30.842,97 zł. Wpis od skargi w niniejszej sprawie został ustalony na kwotę 500 zł. Mając na uwadze powyższe, w ocenie referendarza sądowego, przedmiotowego wniosku nie można było uwzględnić . Podstawą prawną rozpoznania wniosku jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, iż co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jak wynika z przytoczonej wyżej regulacji prawnej, prawo pomocy w zakresie częściowym należy przyznać osobie fizycznej, jeżeli opłacenie kosztów udziału w sprawie sądowej skutkowałoby koniecznością ograniczenia wydatków na podstawowe potrzeby socjalne, to jest na utrzymanie mieszkania, wyżywienie, środki czystości, itp. Jeżeli po pokryciu miesięcznie ponoszonych podstawowych kosztów utrzymania w budżecie domowym pozostają nadwyżki, które są wystarczające na pokrycie kosztów postępowania w danej sprawie, powołane przepisy nie dają podstaw do przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wyjaśnić tutaj wypada, iż zwykle w postępowaniu przed sądami administracyjnymi najwyższym kosztem sądowym jest wpis od skargi, który w niniejszej sprawie został wyznaczony na kwotę 500 zł. Pozostałe koszty sądowe ograniczają się zazwyczaj do opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za sporządzenie uzasadnienia wyroku (jeżeli skarga zostanie oddalona, gdyż w przypadku jej uwzględnienia Sąd sporządza uzasadnienie wyroku z urzędu) oraz do wpisu od skargi kasacyjnej stanowiącego równowartość połowy wpisu od skargi (jeżeli strona zdecyduje wnieść ten środek zaskarżenia). Przenosząc poczynione uwagi na grunt rozpoznawanego wniosku wskazać należy, iż wnioskodawca wraz z żoną uzyskują miesięcznie dochody w łącznej wysokości 3.147,15 zł netto. Z kolei ich wydatki na podstawowe potrzeby socjalne, a także na ubezpieczenie i inne dodatkowe wydatki – zgodnie ze złożonym oświadczeniem – wynoszą w sumie 2.090 zł. Z powyższego jasno zatem wynika, iż wnioskodawca miał możliwość poczynić rezerwy na pokrycie przede wszystkim wpisu od skargi w niniejszej sprawie, ale także pozostałych ww. kosztów. Nie można zgodzić się z argumentacją, że skarżący nie był w stanie przegotować się na dokonanie tej opłaty. Kosztów swego udziału w sprawie należało się spodziewać najpóźniej z dniem wniesienia skargi. Tą zaś wnioskodawca wniósł 25 kwietnia 2018 r. W tym stanie rzeczy wniosku nie można było uznać za uzasadniony i w związku z tym postanowiono jak w sentencji na podstawie powołanych przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.