I SA/Wr 510/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. z/s w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie rozliczeń w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2007 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca spółka, prowadząca działalność w zakresie pośrednictwa w sprzedaży miejsc na cele reklamowe, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że na skutek działań organu kontroli skarbowej jej rachunek bankowy został zajęty do kwoty ponad 300.000 zł. W związku z tym nie dysponuje żadną gotówką, która pozwoliłaby na pokrycie kosztów postępowania sądowego. W oświadczeniu o majątku i dochodach strona podała, że jej kapitał zakładowy wynosi 846.760 zł, wartość środków trwałych – 72.200 zł, a strata według bilansu za ostatni rok wyniosła 178.984,97 zł. Saldo rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło 150,66 zł. Na wezwanie skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), strona wskazała, że dokumentami księgowymi dysponuje biuro rachunkowe, z którym została rozwiązana umowa i do tej pory dokumentacji nie odebrano. W związku z tym spółka przedłożyła dokumenty, które posiadała, to jest bilans oraz rachunek zysków i strat za 2010 r., wydruk z rachunku bankowego wykazujący brak jakichkolwiek operacji bankowych od września 2013 r., a także dokumenty potwierdzające zajęcie egzekucyjne w związku z zaległymi zobowiązaniami podatkowymi. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od powyższego orzeczenia spółka wskazała, że nie wnosiła o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, ale w zakresie częściowym, to jest ponad kwotę 500 zł, gdyż ze względu na zajęcie dokonane przez Urząd Skarbowy nie dysponuje praktycznie żadną gotówką. Strona zwróciła uwagę na argumentację postanowienia referendarza sądowego, że złożone w sprawie dokumenty wskazują, iż organ egzekucyjny nie był w stanie wyegzekwować kwoty ponad 300.000 zł. W jej ocenie, jest to wystarczający dowód na to, że środki te zostały przekazane przez bank organowi, a rachunek bankowy nadal jest zablokowany. Strona podniosła, iż bilans oraz rachunek zysków i strat, których nie przedłożyła, w żaden sposób nie wpływają na lepszą ocenę sytuacji spółki – dokumenty te bowiem obrazują stan hipotetyczny, a więc również te zdarzenia gospodarcze, gdzie przychód wynikający z faktury został zaksięgowany, ale niezapłacony. Dlatego też zdaniem strony wydruki rachunków bankowych są najbardziej miarodajnym dokumentem wykazującym środki, którymi przedsiębiorca faktycznie dysponuje. Spółka zwróciła też uwagę, że dokumenty finansowe za poprzednie lata, które złożyła do akt sprawy, wykazują stratę i świadczą o tym, że do spółki nie wróciły środki należne od dłużników. Dodała, iż do prokuratury zostały zgłoszone osoby działające na szkodę spółki, której płynność została radykalnie zachwiana. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek strony o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, od którego został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Podstawą prawną rozpoznania przedmiotowego wniosku są przepisy art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do ich brzmienia, w przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie Sądu, skarżąca spółka tych okoliczności nie wykazała. Wprawdzie postanowienie referendarza sądowego utraciło moc na podstawie powołanego art. 260 p.p.s.a., jednak w okolicznościach sprawy z wniosku spółki argumentacja tego orzeczenia nie straciła na aktualności. Powtórzyć zatem należy, iż przywołana wyżej regulacja art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia, ale wręcz formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego. Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne, leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Co za tym idzie, rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Rola Sądu ogranicza się do wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, gdy informacje udzielone na urzędowym formularzu wniosku, dotyczące stanu finansowego i majątkowego wnioskodawcy okażą się niewystarczające lub budzą wątpliwości, stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. W niniejszej sprawie spółka przedłożyła wprawdzie dokumentację finansową, jednak za lata 2009-2010. Nie można natomiast dokonać oceny możliwości płatniczych strony w oparciu o dane sprzed 4 lat. Jeśli chodzi o wydruki historii rachunku bankowego, to i te nie dają pełnego obrazu sytuacji finansowej spółki. Zwrócić należy uwagę, że rachunek został zajęty w postępowaniu egzekucyjnym. Z kolei z praktyki przedsiębiorców, wobec których stosowany jest tego rodzaju środek egzekucyjny wynika, że prowadzą wtedy działalność z pominięciem tego rachunku – tym samym fakt prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie ma wpływu na ich możliwości płatnicze. Uwaga ta nie odnosi się wprost do skarżącej spółki, jednakże ze względu na nieprzedłożenie dokumentacji finansowej za tożsamy okres, za który przedstawiono historię rachunku bankowego, nie jest możliwa weryfikacja jej oświadczenia, iż nie prowadzi działalności operacyjnej, nie uzyskuje przychodów, a co za tym idzie – nie ma środków na opłacenie pełnego wpisu od skargi w wysokości 2.000 zł i nie była w stanie zgromadzić środków na jej opłacenie. Odnosząc się do argumentacji podniesionej w sprzeciwie, zgodzić się można ze stroną tylko w części, iż rachunek zysków i strat przedstawia jedynie stan hipotetyczny. Pamiętać jednak należy, że nie tylko rzeczywiście posiadane środki finansowe decydują o możliwościach płatniczych. Badaniu w toku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega bowiem nie tylko sytuacja finansowa, ale i majątkowa wnioskodawcy. Tę drugą z kolei kształtują również wierzytelności spółki. Tym samym rachunek zysków i strat jest najbardziej miarodajnym dokumentem dla oceny zasadności przedmiotowego wniosku. Końcowo zwrócić należy uwagę na datę wniesienia skargi w niniejszej sprawie, która ma również istotne znaczenie, gdyż najpóźniej od tego momentu strona winna spodziewać się ponoszenia kosztów swego udziału w sprawie i czynić starania na pozyskanie środków na ten cel. Skarga została wniesiona 20 marca 2013 r., a zatem strona miała ponad rok czasu na zgromadzenie środków celem opłacenia wpisu od skargi. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu nie było podstaw do uwzględnienia żądania wniosku i w związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, 246 § 2 pkt 2, postanowiono jak w sentencji.