I SA/Wr 521/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kamila Paszowska - Wojnar po rozpoznaniu w dniu 8 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 27 sierpnia 2018 r. (sygn. akt I SA/Wr 521/18) o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K.- K i D. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od kwietnia do grudnia 2013 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Skarżąca A. K. – K. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że jest bezrobotna, bez prawa do zasiłku oraz że pozostaje na utrzymaniu męża, który prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą. Osiągane dochody nie pozwalają na uiszczenie wpisu w wysokości 2.000 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz mężem i synem (ur. 2002 r.). Po stronie osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie brak jest nieruchomości i przedmiotów wartościowych. Jedynymi dochodami są te, które uzyskuje jej mąż z działalności gospodarczej (2.500 zł – 3.000 zł netto miesięcznie). Do stałych wydatków należy kredyt (600 zł), koszty ponoszone za mieszkanie (ok. 600 zł) oraz czynsz (1500 zł). Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2018 r. sygn. akt 521/18 referendarz sądowy odmówił A. K. – K. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jak wskazał referendarz sądowy, z dokumentów przedłożonych na wezwanie wynikało, że małżonkowie w latach 2016 i 2017 składali wspólne zeznania podatkowe, zaś jedynym źródłem ich dochodów była działalność gospodarcza prowadzona przez męża skarżącej. Przychód w 2016 r. z tego tytułu wyniósł 197.195,15 zł (dochód 22.719,09 zł) a w 2017 r. – 227.359,39 zł (dochód 25.322,59 zł). W 2018 r. mąż skarżącej dokonał dostaw towarów i usług o wartości 72.610 zł i poczynił zakupy związane z działalnością opodatkowaną na kwotę 59,939 zł. Skarżąca jest bezrobotna od 29 marca 2018 r. Jak oświadczyła skarżąca, nie posiada z mężem środków transportu, nieruchomości ani aktywnych rachunków bankowych. Jak podkreślił referendarz sądowy, pomimo stosownego wezwania, w sprawie skarżąca nie przedłożyła zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków przez nią i jej rodzinę wraz ze wskazaniem źródeł ich finansowania oraz oświadczenia o tytule prawnym do nieruchomości pod adresem zamieszkiwania strony z rodziną. Odmawiając przyznania pomocy we wnioskowanym zakresie referendarz wskazał, że w sprawie nie wykazano, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z dokumentacji złożonej w sprawie wynika jedynie, że miesięczne przychody 3-osobowej rodziny wynoszą ok 20.000 zł miesięcznie, pomimo tego, że odnotowywane są niskie dochody. Referendarz podkreślił również, że nie sposób dać wiarę w kontekście obrotów z działalności gospodarczej, że żaden z małżonków nie posiada ani jednego rachunku bankowego. Strona nie wyjaśniła powodu nieposiadania aktywnych rachunków bankowych. Końcowo referendarz sądowy wskazał, że w sprawie brak jakichkolwiek wymiernych informacji o posiadanych przez skarżącą i jej męża środkach pieniężnych, jakimi wartościami dysponują co miesiąc i jakie ponoszą wydatki (m.in. żywność, środki higieny, edukacja syna i inne ponoszone zwykle w każdym gospodarstwie domowym). Udostępnione przez stronę informacje nie dają podstaw do oceny możliwości płatniczych strony. Od powyższego postanowienia referendarza sądowego, skarżąca wniosła sprzeciw, załączając do niego protokół o stanie majątkowym zobowiązanego D. K. z dnia 7 czerwca 2018 r., sporządzony przez starszego poborcę skarbowego Urzędu Skarbowego w K. Skarżąca wskazała, że nie jest w stanie przedstawić zestawień ponoszonych wydatków, gdyż nie prowadzi w tym zakresie szczegółowych zapisów. Stałymi wydatkami są te dotyczące kredytu (600 zł), kosztów mieszkania (600 zł) oraz czynszu (1.500 zł). Pozostałe wydatki są ruchome i są uzależnione od zysku wygenerowanego ze sklepu. Wskazała również, że konta bankowe są bądź zajęte przez komornika bądź nieaktywne. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przeprowadzając na tej podstawie kontrolę zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego Sąd nie stwierdził podstaw do jego zmiany poprzez przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie przez nią wnioskowanym. W ocenie Sądu, mając na uwadze treść wniosku, złożoną dokumentację, a także treść sprzeciwu, uznać należy, że dokonana przez referendarza sądowego ocena sytuacji finansowo-majątkowej Skarżącego, jest prawidłowa. Z uwagi na zakres żądania wniosku (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym), jego zasadność należało poddać ocenie z punktu widzenia treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wspomniany przepis przewiduje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Konstrukcja powołanego przepisu prawa nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy jako zainteresowanym ciąży obowiązek udokumentowania swojej sytuacji finansowej w stopniu, który przekonałby Sąd (referendarza sądowego) o zasadności dochodzonego prawa. Tak rozumiana sumienność, a zarazem obowiązek ubiegającego się o prawo pomocy odnosi się nie tylko do powinności wyczerpującego udokumentowania okoliczności podnoszonych w samym wniosku, ale w równym stopniu – także do staranności wnioskodawcy w przedstawieniu dodatkowych informacji i oświadczeń o jakie może wystąpić m.in. referendarz sądowy. Szczególnego podkreślenia wymaga, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie, zwłaszcza bezdomnych, bezrobotnych, samotnych, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Zasadą bowiem jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, natomiast udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa. Ma ono na celu ułatwienie stronie dochodzenia słusznych praw w sprawach dotyczących jej żywotnych interesów. Korzystanie z takiej instytucji powinno mieć zatem miejsce wyłącznie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy zgromadzenie przez stronę funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu jest obiektywnie niemożliwe. Przedstawione dotąd okoliczności bezspornie wskazują na to, że udostępnione przez skarżącą dane są wybiórcze i nie pozwalają ocenić pełnego obrazu jej sytuacji. W tych okolicznościach, Sąd nie stwierdził podstaw do przyznania A. K.- K. wnioskowanego prawa. Na całościową ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy zasadniczy wpływ miał niepełny sposób udokumentowania sytuacji majątkowej wnioskodawczyni. Przede wszystkim podkreślić należy, na co słusznie zwrócił uwagę referendarz sądowy w treści zaskarżonego postanowienia, że brak jest miarodajnych i wiarygodnych danych, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Swoją sytuację finansową skarżąca przedstawiła w sposób niepełny, a nawet wybiórczy. O powyższym świadczy chociażby treść sprzeciwu. W ocenie Sądu nie sposób dać wiarę twierdzeniu, że nie jest możliwym określenie miesięcznych wydatków zwykle ponoszonych w gospodarstwie domowym. Oczywistym jest, że wysokość takich wydatków nie jest jednakowa w każdym miesiącu. Każdy jednak kto prowadzi gospodarstwo domowe wie co do takich miesięcznych wydatków i kosztów utrzymania należy. Brak takiego zestawienia może świadczyć jedynie o braku woli przedstawienia rzeczywistej sytuacji majątkowej. Odnosząc się zaś do załączonego do sprzeciwu protokołu stwierdzić należy, że nie stanowi on dowodu obrazującego rzeczywisty stan majątkowy skarżącej w niniejszej sprawie. Protokół ten jest w istocie oświadczeniem złożonym przez męża skarżącej przed US w K., co do zasady zawierającym informacje tożsame do przedstawionych w rozpoznawanej sprawie. Protokół nie zawiera jednak informacji, które uzasadniałyby zmianę rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jak już wyżej podkreślono, strona nie przedstawiła miarodajnej informacji w zakresie sytuacji finansowej jej oraz jej rodziny. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że nie doszło do zmiany okoliczności sprawy umożliwiającej uznanie, że obecnie skarżąca wykazała spełnienie przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Sąd podzielając stanowisko i argumentację referendarza sądowego, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, o czym orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a.