I SA/Wr 526/12

Dnia 16 lipca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Łysikowska, Sędziowie Sędzia NSA Halina Betta (sprawozdawca), Sędzia WSA Ludmiła Jajkiewicz, Protokolant Agnieszka Wróblewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 lipca 2012 r. sprawy ze skargi A.C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 5 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia 25 stycznia 2012 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 357 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiot skargi stanowi postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. o nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] r. o nr [...] , którym odmówiono skarżącemu zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] i [...] wystawionych przez wierzyciela Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – [...]. Z zebranego przez organ materiału dowodowego wynika iż podstawą wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych są decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. o/z w L. z dnia [...] r. nr [...] określająca skarżącemu i jego żonie (uczestniczce postępowania) wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. w wysokości 685.600,00 zł oraz decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. o/z w L. z dnia [...] r. nr [...] określająca skarżącemu i żonie (uczestniczce postępowania) zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. w wysokości 858.940,00 zł. Tytuł wykonawczy o Nr [...] z dnia [...] r. (aktualizacyjny) skarżący otrzymał 5 stycznia 2011 r. i w aktach sprawy znajduje się jedynie pierwsza strona tytułu wykonawczego wystawionego na skarżącego, zaś w punkcie 3 ppkt 1 zakreślono kwadrat ,,małżeństwo", zaś tytuł wykonawczy o Nr [...] (aktualizacyjny) skarżący otrzymał 20 lipca 2011 r. i tytuł ten został wystawiony na skarżącego i jego żonę B. C.. W oparciu o powyższe tytuły organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego skarżącego prowadzonego przez Bank [...] WBK S.A. we W. czynność egzekucyjna z dnia [...] r. nr [...] . W odpowiedzi na powyższe zajęcie rachunku bankowego Bank pismem z dnia 5 października 2011 r. udzielił informacji iż prowadzi rachunek bankowy jedynie na nazwisko skarżącego na którym to rachunku brak środków pieniężnych. Dokonał organ egzekucji również zajęcia wynagrodzenia uczestniczki postępowania w "A" spółka z o.o. w Z. – czynność egzekucyjna nr [...] z dnia [...] r. Pismem z dnia 24 listopada 2011 r. nazwanym ,,zawiadomienie" skarżący oraz uczestniczka postępowania poinformowali organ egzekucyjny iż ,,zgodnie z wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2010 r. sygn. akt III SA/Wr 481/10, III SA/Wr 476/10 oraz z dnia 10 listopada 2010 r. sygn. akt III SA/Wr 477/10, z dnia 25 listopada 2010 r. sygn. akt III SA/Wr 480/10, III SA/Wr 479/10, z dnia 30 listopada 2010 r. sygn. akt III SA/Wr 478/10 zarzuty strony w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego zostały uznane za uzasadnione zaś wykonanie postanowień organów podatkowych w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego zostało wstrzymane do dnia uprawomocnienia się powyższych wyroków". Powołując się na przywołane wyroki strona wniosła o wstrzymanie podjętych czynności egzekucyjnych oraz odstąpienia do podejmowania dalszych czynności egzekucyjnych w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym. Z uwagi na nieprecyzyjny wniosek Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. pismem z dnia 7 grudnia 2011 r. wezwał skarżącego do wskazania czy wniesione pismo stanowi: wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego (art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) o umorzenie postępowania egzekucyjnego (art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), wniosek o zwolnienie z egzekucji określonych składników majątkowych – wynagrodzenia za pracę oraz rachunku bankowego (art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym), czy zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne (art. 33 wymienionej ustawy). Pismem z dnia 29 grudnia 2011 r. skarżący wyjaśnił, iż wniosek z dnia 24 listopada 2011 r. należy uznać jako wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Ponownie strona odwołała się do powołanych wyroków sądowych. W ocenie skarżącego przedmiotowa sprawa jest tożsama jeśli chodzi o problem sporu ze sprawami zakończonymi wyrokami na które się powołuje. Postanowieniem z dnia [...] r. o Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. odmówił stronie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] i [...] wystawionych przez wierzyciela Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – [...] obejmujących należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. oraz 2004 r. do zapłaty których solidarnie zostali zobowiązani skarżący oraz jego żona B. C. Odmawiając zawieszenia postępowania egzekucyjnego organ I instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, iż prowadzone postępowanie egzekucyjne wobec wystawienia tytułów wykonawczych na oboje małżonków w trybie art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest prawidłowe w świetle powołanych przez stronę wyroków zaś w sprawie nie zaistniały przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego o których mowa w art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na powyższe postanowienie organu I instancji strona wniosła zażalenie w którym zarzuciła iż organ dopuścił się naruszenia art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 7 i 8 kpa poprzez odstąpienie od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Podniosła, iż sprawa w której zapadło zaskarżone postanowienie jest tożsama ze sprawami rozstrzygniętymi powołanymi wyrokami, wskazując iż w sprawach tych stroną postępowania był skarżący. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ przywołał brzmienie przepisu art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 z późn. zm.) podkreślając, iż przesłanki zawieszenia postępowania zostały wymienione enumeratywnie. Z uwagi na zamknięty katalog przesłanek stanowiących podstawę zawieszenia postępowania egzekucyjnego zawieszenie z innych powodów nie jest możliwe. Wskazał, iż przepis art. 56 § 1 pkt 5 powołanej ustawy mówiący, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w innych przypadkach przewidzianych w ustawach ma zastosowanie jedynie wówczas gdy dana ustawa wprost określa przypadki zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Wedle organu przedmiotowa sprawa nie jest tożsama ze sprawami zakończonymi przywołanymi przez skarżącego wyrokami sądowymi. W sprawach rozstrzyganych przywołanymi wyrokami przedmiotem sporu była kwestia dopuszczalności prowadzenia egzekucji z rachunku bankowego, którego posiadaczem jest jedynie skarżący – dłużnik na którym jednakże zgromadzone są dochody z prowadzonej działalności gospodarczej, wchodzące w skład majątku wspólnego dłużnika i jego żony, w sytuacji gdy organ egzekucyjny dysponuje tytułem wykonawczym wystawionym jedynie na dłużnika. W orzeczeniach tych Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku zobowiązanego i jego małżonka jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków. Zwrócił uwagę organ iż w rozpatrywanej sprawie tytuły wykonawcze stanowiące podstawę prowadzenia egzekucji zostały wystawione na podstawie art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na skarżącego i uczestniczkę postępowania (żonę skarżącego). Zatem w przedmiotowej sprawie taki spór nie istnieje. Konkludując podał organ odwoławczy, iż zobowiązany nie wskazał na zaistnienie przesłanki z art. 56 § 1 przywołanej ustawy która skutkowałaby zawieszeniem postępowania egzekucyjnego. W sprawie zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej we W. nie doszło do naruszenia art. 7 i 8 kpa, gdyż postępowanie przeprowadzone zostało prawidłowo. Postanowienie organu odwoławczego zostało przez zobowiązanego zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjny we Wrocławiu. W skardze zarzuciła strona naruszenie art. 33 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w zw. z art. 64 i 78 Konstytucji i art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez ich błędną wykładnię skutkującą zastosowaniem przez organ egzekucyjny niedopuszczalnego środka egzekucyjnego z wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego skarżącego oraz poprzez błędne uznanie, iż tytuł wykonawczy wystawiony tylko przeciwko skarżącemu jest wystarczający dla prowadzenia egzekucji z majątku objętego współwłasnością majątkową małżeńską. Zdaniem skarżącego w przypadku, egzekucji z majątku objętego wspólnością ustawową, organ egzekucyjny musi dysponować tytułem wykonawczym przeciwko obojgu małżonkom. Brak takiego tytułu pozbawia współodpowiedzialnego małżonka jakiejkolwiek ochrony prawnej tj. brak możliwości czynnego udziału strony w postępowania egzekucyjnym, w tym brak możliwości zaskarżania czynności egzekucyjnych organów egzekucyjnych, co niewątpliwie stoi w sprzeczności z normami konstytucyjnymi wyrażonymi w art. 78 i art. 64 ustawy zasadniczej. Strona wskazuje, że co prawda, posiadaczem rachunku bankowego, w stosunku do którego dokonano zajęcia jest skarżący, jednak zgromadzone na nim środki, pochodzące m.in. z dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, stanowią majątek objęty wspólnością ustawową małżeńską skarżącego i jego małżonki. Zdaniem Skarżącego w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania tytuł wykonawczy został wystawiony jedynie na osobę zobowiązanego, zatem egzekucja skierowana do środków wchodzących w skład majątku wspólnego była niedopuszczalna. 2. naruszenie art. 17 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez jego niezastosowanie i niewstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] i [...] oraz przyjęcie przez organ egzekucyjny I instancji i organ odwoławczy, iż w sprawie nie zachodzą uzasadnione przypadki do wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] r. nr [...], a także wadliwe przyjęcie przez ww. organy, iż rozstrzygnięcie w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na które powoływała się strona pozostają bez wpływu na tok postępowania egzekucyjnego przeciwko skarżącemu. Ponadto zdaniem skarżącego, pomimo, iż art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawiera podstaw prawnych do zawieszenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, to organ egzekucyjny I instancji lub organ odwoławczy mógł na podstawie art. 17 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w uzasadnionych przypadkach, tj. do czasu uprawomocnienia się ww. wyroków wstrzymać postępowanie egzekucyjne na okres postępowania zażaleniowego, 3. naruszenie art. 18 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 8 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organy egzekucyjne dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i naruszenie zasady prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sposób budzący zaufanie do organów egzekucyjnych. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stanowiące przedmiot skargi postanowienie zapadło wskutek wniosku skarżącego z dnia 24 listopada 2011 r. We wniosku tym strona wniosła o ,,wstrzymanie podjętych czynności egzekucyjnych oraz odstąpienie od podejmowania dalszych czynności egzekucyjnych". Formułując tak sprecyzowane żądanie skarżący odwołał się do wyroków tut. Sądu zapadłych w sprawie w których był stroną. Tak sprecyzowane żądanie i jego uzasadnienie jest bardzo ogólne, mało jasne i czytelne. Tak też wniosek skarżącego został odczytany przez organ egzekucyjny czego wyrazem było działanie organu wzywające skarżącego do sprecyzowania żądania. W odpowiedzi na powyższe strona określiła wniosek wszczynający przedmiotową sprawę jako wniosek o zawieszenie prowadzonego postępowania ponownie odwołując się w argumentacji zasadności powyższego wniosku do wyroków sądowych powołanych we wniosku. Wedle Sądu pomimo iż organ egzekucyjny zgodnie z art. 64 § 2 kpa podjął działania zmierzające do sprecyzowania przedmiotowego wniosku to nie sposób przyjąć iż te działania pozwoliły przyjąć, iż rzeczywiście intencją strony było żądanie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Niewątpliwie o tym z jakim żądaniem występuje strona decyduje sama strona. Jeśli charakter wniesionego pisma budzi wątpliwości, organ egzekucyjny ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Żądanie strony w postępowaniu należy ocenić na podstawie treści pisma przez nią wniesionego, a nie na podstawie tytułu pisma. W pierwszej kolejności należy podnieść, iż w toku postępowania administracyjnego w tym i egzekucyjnego organy są zobligowane do rozstrzygania sprawy w myśl naczelnych zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności zasad prawdy obiektywnej i praworządności. Strona we wniosku wszczynającym postępowanie nie jest obowiązana do wskazania podstawy prawnej żądania lecz wyłącznie do określenia zdarzeń na których wniosek opiera. Innymi słowy w zależności od okoliczności sprawy, w sytuacji gdy pismo strony wyraźnego wniosku o zastosowanie konkretnego przepisu prawa nie zawiera organ egzekucyjny mając na względzie słuszny interes strony, winien rozważyć wszystkie możliwe środki, które dopuszczają przepisy prawa, a które mogłyby służyć należytemu załatwieniu sprawy. Taki też pogląd prezentowany jest w judykaturze w której podkreśla się obowiązek organu zmierzający do wyjaśnienia rzeczywistej woli strony. Organy egzekucyjne mają zatem obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie do organów państwa (art. 8 kpa). Z zasadą tą pozostaje w związku zasada udzielania informacji określona w art. 9 kpa, zgodnie z którą organy administracji są zobowiązane do należytego wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Z przywołanych zasad ogólnych kpa mających zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w myśl art. 18 kpa zgodnie z którym w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednio zastosowanie przepisy kpa organ egzekucyjny winien uwzględnić intencję strony składającą wniosek i nie powinien wykorzystywać nieadekwatnej do etapu postępowania treści pisma tylko po to, aby pominąć zawarte w nim żądanie. Przenosząc powyższe ogólne uwagi na płaszczyznę rozpatrywanej sprawy należy zdaniem Sądu przyjąć iż z treści wniosku strony wszczynającego niniejsze postępowanie, które w ostateczności zostało skonkretyzowane jako ,,zawieszenie postępowania egzekucyjnego" w świetle bardzo lakonicznego wniosku i lakonicznego jego uzupełninia nie sposób było zawęzić go jak to uczynił organ do uznania iż rzeczywiście wolą strony było żądanie zawieszenia postępowania to jest instytucji przewidzianej w art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dokonując bowiem prawidłowej kwalifikacji wniosku strony organ winien nie ograniczać się jedynie do jego kwalifikacji poprzez literalne określenie przez stronę wniosku ale winien przede wszystkim uwzględnić podnoszone przez stronę motywy żądania, cel do jakiego zmierza strona i dopiero w oparciu o nie dokonać prawidłowej kwalifikacji wniosku tymbardziej, że organ nie podjął próby wyjaśnienia stronie różnic między instytucjami takimi jak zawieszenie postępowania, umorzenie postępowania, zwolnienie z egzekucji określonych składników majątkowych. Organ zatem pomimo, iż strona określiła wniosek jako żądanie zawieszenia postępowania egzekucyjnego winien przy jego kwalifikacji biorąc pod uwagę realia sprawy (strona złożyła wniosek osobiście nie korzystając z profesjonalnego pełnomocnika nie precyzyjność sformułowań zawartych we wniosku) uwzględnić przede wszystkim motywy jego żądania, okoliczności jakie strona powołuje i w oparciu o nie prawidłowo zakwalifikować wniosek strony tymbardziej, że nie podjął organ próby wyjaśnienia różnic między instytucjami zawieszenia postępowania, umorzenia, egzekucji zwolnienia z egzekucji określonych składników majątkowych, które dla przeciętnego dłużnika są tożsame. Z urzędu sądowi wiadomym jest iż w sprawach zakończonych powołanymi przez stronę wyrokami tut. Sądu strona zmierzała do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ zauważa iż strona w powołanych sprawach zarzuciła wadliwość wystawienia tytułu wykonawczego w oparciu o który prowadzona była egzekucja, a mianowicie iż tytuł wykonawczy został wystawiony tylko na jednego małżonka zaś w egzekucji dokonano zajęcia rachunku bankowego na którym znajdowały się środki finansowe objęte współwłasnością obojga małżonków tj. i małżonka który nie był stroną postępowania egzekucyjnego. W przedmiotowej sprawie organ pomimo iż odczytał argumentację wniosku stron w sposób jak wyżej to zupełnie przemilczał fakt iż tą argumentacją strona zmierzała nie do zawieszenia postępowania a umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skoro zatem strona składając wniosek inicjujący przedmiotowe postępowanie (działała samodzielnie) odwoływała się w pełni do stanowiska wyrażonego w powołanych we wniosku wyrokach to rzeczą organów skoro tą argumentację w przedmiotowej sprawie odczytały w taki właśnie sposób (wynika to z uzasadnienia postanowienia organu I instancji oraz zaskarżonego postanowienia) było również dostrzeżenie iż w sprawach tych strona poprzez tę argumentację (zajęcie rachunku bankowego przy braku wystawienia tytułu wykonawczego na współmałżonka) uzasadniała swoje żądanie wywodząc z tego faktu niedopuszczalność egzekucji. Winien zatem organ rozważyć czy wniosek strony pomimo iż został nazwany jako wniosek o zawieszenie postępowania nie należało potraktować jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Jest to o tyle istotne, gdyż inne są przesłanki dla zastosowania instytucji zawieszenia postępowania (art. 56 ustawy) a inne dla umorzenia postępowania (art. 59 ustawy). Skoro z przyczyn o których mowa wyżej winny organy dokonać ponownie ,,odkodowania" przedmiotu wniosku wszczynającego niniejsze postępowanie zachodziła konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę winien organ ustalając przedmiot objęty żądaniem wniosku uwzględnić fakt, iż strona odwołując się do rozstrzygnięć w wyrokach sądowych na które się powołuje zmierzała do wykazania niedopuszczalności egzekucji a jest to przesłanka skutkująca umorzeniem postępowania i wreszcie czyniąc zadość przywołanym zasadom ogólnym kpa mającym w sprawie zastosowanie dokonać w sposób nie budzący wątpliwości zakresu żądania strony. Niewątpliwie wywiązanie się organu w powyższej kwestii ułatwi przystąpienie do sprawy profesjonalnego pełnomocnika. Jeżeli przy ponownej ocenie zakresu żądania objętego wnioskiem wszczynającym przedmiotowe postępowanie okazałoby się iż jest to wniosek o umorzenie postępowania to rzeczą organów będzie ocena czy przywołana argumentacja (tożsama jaka była we wskazanych przez stronę wyrokach sądowych) czyni ten wniosek zasadnym mając na uwadze przesłanki z art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd jednocześnie zwraca uwagę, iż trudno na obecnym etapie postępowania podzielić stanowisko organów iż tytuł wykonawczy o Nr [...] z dnia [...] r. (aktualizacyjny) został wydany na skarżącego i jego żonę. W aktach administracyjnych znajduje się bowiem jedynie pierwsza strona tego tytułu z której wynika zakreślenie odnośnika – rodzaj zobowiązanego kwadratu nr 1 małżeństwo w punkcie 3 tytułu wykonawczego. Zakreślenie zaś w tytule wykonawczym powyższego kwadratu w sytuacji gdy organ nie przedstawił tej części tytułu wykonawczego w której wpisuje się dane identyfikacyjne współmałżonka nie pozwala Sądowi zająć jednoznacznego stanowiska odnośnie kwestii skierowania powyższego tytułu wykonawczego do obojga małżonków będących zobowiązanymi w sprawie. Wątpliwości te rodzą się dodatkowo gdy zważy się iż zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem skierowano do Banku [...] WBK S.A. we W. z dnia 30 września 2011 r. wskazując jako podstawę zajęcia tytuł wykonawczy z dnia [...] r. o Nr [...] , którego również jedynie 1 strona znajduje się w aktach sprawy (k 16 akt administracyjnych). Mając powyższe na uwadze należało orzec jak w sentencji wyroku zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wobec uwzględnienia skargi Sąd na podstawie art. 200 wyżej wymienionej ustawy zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.