I SA/Wr 527/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Semiczek, Sędziowie sędzia WSA Piotr Kieres, asesor WSA Iwona Solatycka (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Izba Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 4 lipca 2022 r. nr 0201-1CK1.500.17.2022.2 w przedmiocie odmowy udzielenia informacji oddala skargę w całości. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie wydane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej DIAS, organ zażaleniowy) z 04.07.2022 r., nr 0201- ICK1.500.17.2022.2, utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno- Skarbowego w Białej Podlaskiej (dalej: NLUSC) z 31.03.2022 r., znak 308000-CKK- 7.500.19.2021.80, w sprawie odmowy udzielenia informacji, kto będzie składał zeznania w charakterze świadka, jak też udzielenia informacji kim są świadkowie w kontekście prowadzonego postępowania oraz czego chce dowieść organ w drodze ich przesłuchania w dniach: - 4 kwietnia 2022 r. o godz. 8:00 oraz o godz. 12:00; - 5 kwietnia 2022 r. o godz. 8:00 oraz o godz. 12:00; - 6 kwietnia 2022 r. o godz. 8:00 oraz o godz. 12:00; - 7 kwietnia 2022 r. o godz. 8:00. Z akt sprawy wynika, że w dniu 30.04.2021 została wszczęta wobec M.B. kontrola celno- skarbowa w zakresie przestrzegania przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2020 r. do grudnia 2020 r. W dniu 21.02.2022 r., postanowieniem nr 308000-CKK-7.500.19.2021.62. NLUCS wyłączył z akt kontroli ze względu na ochronę interesu publicznego, wskazane dokumenty, w tym (pkt 5) wniosek z 13.01.2022 r. nr 308000-CKK- 7.500.19.2021.55 do Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu (dafej: NDUCS), o pomoc w przeprowadzeniu przesłuchania 7 świadków. W dniu 7.03.2022 r. - NDUCS wydał 7 zawiadomień o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, wyznaczając dni i godziny dla tych czynności. W dniu 14.03.2022 r. - postanowieniem nr 308000-CKK-7.500.19.2021.70 NLUCS wyłączył z akt kontroli do czasu złożenia zeznań przez świadków, wskazane dokumenty, w tym 7 wezwań wysłanych przez NDUCS do świadków. W dniu 17.03.2022 r. - Pełnomocnik kontrolowanego złożył do NDUCS, odrębnie do każdego wyznaczonego terminu przesłuchania świadków, 7 wniosków o podanie informacji, kto będzie przesłuchiwany w danym dniu, a jeżeli organ uważa, że nie jest dopuszczalne podanie danych personalnych, to wskazanie kim są świadkowie w kontekście prowadzonego postępowania oraz czego chce dowieść organ w drodze ich przesłuchania. W dniu 22.03.2022 r. - NDUCS przesłał ww. wnioski do NLUCS. W dniu 31.03.2022 r. - postanowieniem nr 308000-CKK-7.500.19.2021.80., NLUCS odmówił udzielenia informacji, kto będzie składał zeznania w charakterze świadka, jak też udzielenia informacji kim są świadkowie w kontekście prowadzonego postępowania oraz czego chce dowieść organ w drodze ich przesłuchania. Strona, zaskarżyła przedmiotowe postanowienie do DIAS. Postanowieniem z 04.07.2022 r. nr 0201-ICK1.500.17.2022.2 DIAS utrzymał w mocy postanowienie NLUCS z 31.03.2022 r. nr 308000-CKK-7.500.19.2021.80. W uzasadnieniu postanowienia DIAS stwierdził m.in., że postanowienie NLUCS zostało wydane w trybie art. 179 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.) dalej O.p., zgodnie z którym odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami, o których mowa w § 1, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia. Zatem, zgodnie z dyspozycją zawartą w § 3, służy na nie zażalenie. Zatem, zażalenie na postanowienie jest dopuszczalne. DIAS wskazał, że skorzystanie przez organy z możliwości zawartej w art. 179 § 1 O. p. zawsze wiąże się z ograniczeniem zapisanej w art. 123 O.p. zasady czynnego udziału strony. Jednakże, w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że skoro ustawodawca takie ograniczenie dopuścił, to sprzeczne z zasadą racjonalnego ustawodawcy byłoby twierdzenie, iż samo skorzystanie przez organ z rozwiązania przewidzianego w art. 179 § 1 O.p., narusza prawo. DIAS zaznaczył, że wyłączając dokumenty, NLUCS wskazał dwie kategorie, które w tej sprawie stanowią wypełnienie pojęcia interesu publicznego, tj.: - dobro prowadzonej kontroli celno-skarbowej, w tym brak możliwości kontaktu Strony ze świadkiem przed dniem złożenia zeznania, zapewnienie obiektywizmu składanych zeznań, ochronę danych objętych tajemnicą skarbową, - ochronę danych osobowych osób trzecich. Strona zaskarżyła przedmiotowe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając naruszenie art. 123 §1 poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, art.124 poprzez nieprawidłowe określenie przesłanek jakimi kieruje się organ odmawiając stronie informacji, art.179 §1 poprzez przyjęcie, że wniosek strony lub jego uwzględnienie narusza interes publiczny, art. 179 §3 poprzez błędne pouczenie, że na skarżone postanowienie nie przysługuje zażalenie. Strona wniosła o uchylenie postanowień obu organów w całości. Uzasadniając zarzuty Skarżący podnosi, że postanowienia te zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, nie zawierają uzasadnienia, tak prawnego, jak i faktycznego. Jego zdaniem organ dokonał niesłusznej oceny stanu faktycznego uznając, że istnieje interes publiczny pozwalający na wyłączenie jawności informacji dotyczących świadków, którego nie wykazał, ograniczając się do samego stwierdzenia, że ma to na względzie. Skarżący dostrzega w sprawie możliwość ewentualnego rozważenia istnienia interesu prywatnego, ale nie interesu publicznego. Według Skarżącego, odmowa organu w bezpośredni sposób uniemożliwia stronie czynny udział w postępowaniu. Brak wiedzy o osobie świadka, czy choćby o tym kim jest ta osoba, lub czego dotyczyć mają zeznania, uniemożliwia stronie przygotowanie pytań do świadka i czynny udział w przesłuchaniu. Postępowanie organu uważa za absurdalne z tego względu, że wyłączenie jawności siłą rzeczy trwa tylko do chwili przesłuchania. Skarżący wniósł również o nakazanie przeprowadzenia ponownie czynności dowodowych z zachowaniem praw strony do czynnego w nich udziału. Wniósł ponadto o wstrzymanie czynności, które nie mogą w tych okolicznościach być przeprowadzone prawidłowo i z poszanowaniem praw strony, a jeśli nie będzie to możliwe o ich unieważnienie. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021, poz. 137 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) – dalej jako: p.p.s.a., ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie (odnosi bowiem się do skarg dotyczących interpretacji indywidualnych). Sąd rozpatrzył niniejsza sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, w oparciu o przepis art. 119 pkt 3 p.p.s.a., w składzie trzech sędziów zgodnie z art. 120 p.p.s.a. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 289 § 1 O.p. kontrolowanego zawiadamia się o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków lub opinii biegłych przynajmniej na 3 dni przed terminem ich przeprowadzenia, a dowodu z oględzin nie później niż bezpośrednio przed podjęciem tych czynności. Z przepisu tego wynika, zatem, że strona powinna zostać zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu m.in. z zeznań świadków. Literalna wykładnia tej regulacji prowadzi do wniosku, że nie jest wymagane, aby zawiadomienie strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków zawierało dane personalne tych osób. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2010 r. w sprawie I FSK 1309/09 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2015 r w sprawie III SA/Wa 3510/14. Zasadą jest, że w każdym stadium postępowania organ podatkowy obowiązany jest udostępnić stronie akta sprawy. Korzystając z tego prawa, strona może przeglądać te akta oraz sporządzać z nich notatki, kopie lub odpisy (art. 178 § 1 O.p.). Może też żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów (art. 178 § 3 O.p.). Akta sprawy są udostępniane w lokalu organu podatkowego i w obecności pracownika tego organu (art. 178 § 2 O.p.). Z treści art. 178 O.p. nie wynika jednak dla organu obligatoryjny nakaz, obowiązek udostępniania akt sprawy zawsze, gdy strona wystąpi z takim żądaniem. W istocie, przepis ten stanowi o uprawnieniach strony. Wniosek złożony w tej mierze podlega ocenie organów, które przy jego rozpatrywaniu winny mieć na względzie głównie to, że omawiana norma jest wyrazem realizacji wielu zasad ogólnych postępowania, a w szczególności zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania (art. 123 O.p.) oraz jawności postępowania dla strony (art. 129 O.p.). Wskazać należy, że prawo wglądu do akt sprawy doznaje ograniczeń, stosownie do art. 179 § 1 O.p. w odniesieniu do dokumentów zawierających informacje niejawne, a także innych dokumentów wyłączonych przez organ z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Wynika to wprost z treści powołanego przepisu. Zastosowane w art. 179 § 1 O.p. określenie "interesu publicznego" nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane. Posiłkując się dotychczasowym dorobkiem judykatury można przyjąć, że przez "interes publiczny", o którym mowa w przepisach Ordynacji podatkowej, należy rozumieć korzyść służącą ogółowi, dyrektywę postępowania, nakazującą respektowanie takich wartości wspólnych dla całego społeczeństwa jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (np. wyroki: WSA w Lublinie z 16 listopada 2007 r., I SA/Lu 506/07; WSA w Opolu z 28 marca 2008 r., I SA/Op 311/07; WSA w Szczecinie z 17 czerwca 2009 r., I SA/Sz 260/09). Zgodnie z art. 179 § 1 O.p. przepisu art. 178 O.p. (dającego stronie uprawnienie wglądu do akt sprawy) nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Zgodnie z § 2 tego przepisu odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami, o których mowa w § 1, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia. Natomiast zgodnie z § 3 tego przepisu, na postanowienie, o którym mowa w § 2, służy zażalenie. Sam brak pouczenia o środku zaskarżenia, nie pozbawia strony możliwości złożenia zażalenia, co Strona w niniejszej sprawie poczyniła, zatem interesy Strony w tym zakresie nie zostały naruszone. Podkreślenia wymaga, że wyrażone w art. 178 § 1 O.p. prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów stanowi jeden z aspektów zasady jawności postępowania podatkowego (art. 129 O.p.) i zasady czynnego udziału strony w tym postępowaniu (art. 123 § 1 O.p.). Przepis ten nie ma jednak charakteru absolutnego i doznaje określonych ograniczeń, o których mowa w art. 179 § 1 O.p. (wyrok NSA z 3 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2300/13, LEX nr 1915587). W ocenie sądu, organ odwoławczy trafnie wskazał, że interesem publicznym w rozumieniu art. 179 O.p. było w tym przypadku dobro osób trzecich, dobro prowadzonej kontroli. W ocenie sądu organ odmawiając udzielenia informacji uzasadnił swoje stanowisko w sposób wyczerpujący tzn. nie tylko powołał się na przesłankę interesu publicznego, ale wyjaśnił również, czym się kierował. Dodatkowo wskazać należy, że nie doszło także do ograniczenia praw skarżącej w toku kontroli celnoskarbowej, wynikających z art. 123 § 1 O.p. Przepis ten zobowiązuje organ podatkowy do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania (kontroli). Czynny udział podatnika w postępowaniu (kontroli), w tym udział w czynności przesłuchania świadków, nie oznacza, iż bezwzględnie musi wcześniej wiedzieć kto będzie składał zeznania w charakterze świadka, jak też posiadać informację kim są świadkowie w kontekście prowadzonego postępowania oraz czego chce dowieść organ w drodze ich przesłuchania Czasowa odmowa udostępnienia przez organ żądanych danych nie narusza tej zasady. Skarżący nie został pozbawiony czynnego udziału w prowadzonej przez organ kontroli celnoskarbowej, gdyż został zawiadomiony o miejscu i terminie przesłuchania świadków. Uzyskał zatem możliwość czynnego udziału w przesłuchaniu, w tym także zadawania pytań świadkom a rozpatrywana odmowa wskazania m.in. danych osobowych osób, które miały zostać i przesłuchane trwała jedynie do daty ich przesłuchania. Analogiczne stanowisko w podobnej sprawie zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 7 grudnia 2022 r. sygn. akt I SA/Sz 603/22, które Sąd w składzie niniejszym w pełni podziela, przytaczając powyżej m.in. tezy uzasadnienia tego wyroku. Podsumowując sąd rozpoznający sprawę nie podzielił żadnego z zarzutów, jak również nie przychylił się do wniosków skarżącej podniesionych w skardze. W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika w przedmiocie odmowy udzielenia informacji nie uchybiają normom prawnym W tym stanie rzeczy ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a tym samym brak jest podstaw do wyeliminowania go z obrotu prawnego, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę