I SA/Wr 529/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 19 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. z/s w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za styczeń 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. A Sp. z o.o. w K. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, uzasadniając, że ich zapłata w niniejszej sprawie przekracza obecnie jej możliwości finansowe. Spółka znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, bowiem w 2010 r. poniosła stratę w wysokości 9.890.506,67 zł, a zmiana zasad opodatkowania działalności w zakresie gier na automatach o niskiej wygranej spowodowała wzrost jej obciążenia podatkowego o kwotę ponad 46.000.000 zł. Obecnie podejmuje próby zbilansowania zwiększonych obciążeń podatkowych i dąży do ograniczenia kosztów swojego funkcjonowania. Wskazała, że w 2010 r. nastąpił duży spadek wskaźnika rentowności sprzedaży i kapitału własnego, co wskazuje na zagrożenie dla jej istnienia. Spółka prowadzi działalność z zakresu produkcji gier i zabawek, gier na automatach i na automatach o niskich wygranych, a także działalność hotelarską, restauracyjną oraz rozrywkową i rekreacyjną. Jej kapitał zakładowy wynosi 1.928.000 zł, zaś wartość środków trwałych 31.038.967,68 zł. Posiada rachunek bankowy, którego saldo na koniec miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym wniosek został złożony, wynosiło 5.549,76 zł. Do wniosku załączono historię dokonanych operacji na powyższym rachunku, a także rachunek zysków i strat oraz bilans za 2010 r. Zgodnie z przedstawionymi dokumentami, Spółka w 2009 r. osiągnęła dochód w kwocie 7.547.040,11 zł, przy przychodach w wysokości 205.458.130,44 zł. Natomiast w 2010 r. poniosła stratę w kwocie 9.890.506,67 zł, przy przychodzie w wysokości 170.475.165,04 zł. Odpowiednio w 2009 i 2010 r. aktywa spółki wyniosły 83.133.505,03 zł i 59.243.938,64 zł i były zrównoważone przez pasywa. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), nadesłano dokumenty dotyczące stosowanego przez Spółkę systemu rachunkowości, deklaracje CIT-8 za lata 2009 i 2010, deklaracje VAT-7 za okres od marca do maja 2011 r. oraz sprawozdanie z dnia [...] kwietnia 2011 r. dla Głównego Urzędu Statystycznego. Z powyższych dokumentów wynika, że w marcu 2011 r. wartość dostarczonych przez Spółkę towarów i usług wyniosła 10.723.594 zł, w kwietniu 2011 r. – 10.164.967 zł, a w maju 2011 r. 10.069.698 zł. Jej przychód w pierwszym kwartale 2011 r. wyniósł 32.074.000 zł, natomiast koszty uzyskania tego przychodu 33.652.000 zł. Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2011 r. Referendarz sądowy w tutejszym Sądzie odmówił przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie z dnia 19 sierpnia 2011 r. spółka podniosła, że posiadany przez nią majątek trwały nie może zostać spieniężony, stanowią go bowiem automaty do gier o niskich wygranych, które, z uwagi na zmianę przepisów, mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia odpowiednich licencji. Co więcej sprzedaż tego majątku, stanowiącego jedyne źródło przychodu Spółki, musiałaby skutkować jej niewypłacalnością. Nawet późniejsze uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji nie pozwoliłoby jej odzyskać utraconego w ten sposób majątku. W kwestii dysponowania środkami na rachunku bankowym, Spółka wskazała, że ma trudności z regulowaniem bieżących zobowiązań, a wpływy były niewystarczające na uiszczenie podatku od gier. Na dodatkowe wezwanie, skierowane w oparciu o powołany art. 255 p.p.s.a., nadesłane zostały: rachunek zysków i strat za okres od maja do lipca 2011 r., deklaracja VAT-7 za czerwiec 2011 r., ponownie zeznanie podatkowe za 2010 r. oraz sprawozdanie o przychodach, kosztach i wyniku finansowym oraz nakładach na środki trwałe za okres od początku roku do końca drugiego kwartału 2011 r. Wynika z tych dokumentów, że na koniec lipca 2011 r. odnotowano przychody netto w wysokości 70.645.495 zł i stratę na kwotę 4.713.642,08 zł. Za czerwiec 2011 r. zdeklarowano sprzedaż towarów i usług w kwocie 9.475.287 zł. Z raportu bankowego wynika, że na koncie dokonywane są przede wszystkim wpłaty własne i rozliczenia z organami podatkowymi. Z urzędu należy wskazać, że we wszystkich sprawach prowadzonych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu, spółka jest zobowiązana do uiszczenia wpisu od skarg w kwocie 44.556 zł ( w niniejszej sprawie wyznaczono wpis w wysokości 6.420 zł). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie referendarza, od którego został wniesiony sprzeciw, traci moc, a sprawa będąca jego przedmiotem podlega rozpoznaniu przez sąd. Prawo pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem administracyjnym. Stanowi ono zatem wyjątek od ogólnej zasady, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Mając na uwadze, że koszty te stanowią daninę publiczną, której obowiązek uiszczenia jest powszechny, przyznanie prawa pomocy stronie oznacza obciążenie nimi pozostałych podatników. Dlatego też korzystanie z tej instytucji powinno mieć charakter wyjątkowy i być wynikiem wyważenia interesu publicznego oraz indywidualnego. Należy ponadto pamiętać, że koszty sądowe powinny być zaspokajane przed zobowiązaniami cywilnoprawnymi. Prawo pomocy nie może tu stanowić wygodnej formy kredytowania bieżącej działalności stron, które pokrywając inne wydatki, liczą na zaoszczędzenie środków w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Stąd też przed wystąpieniem z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, strona powinna dopełnić wszelkich starań w celu zgromadzenia we własnym zakresie odpowiednich środków na uiszczenie kosztów sądowych, wliczając w to wyzbycie się niektórych składników swojego majątku, czy ograniczenie wydatków. Dotyczy to w szczególności przedsiębiorców, od których należy oczekiwać należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, jakiej można oczekiwać od podmiotów profesjonalnie prowadzących działalność gospodarczą. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak stanowi § 3 art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z kolei, w myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, jeżeli wykaże ona, że nie ma ona środków dostatecznych na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Powyższego wnioskująca Spółka nie wykazała. Zwrócić należy uwagę, że osiąga stale wielomilionowe przychody. Fakt ponoszenia w działalności gospodarczej jednocześnie straty świadczy tylko po pierwsze, o ponoszeniu znacznych kosztów uzyskania przychodów, po drugie, o dysponowaniu środkami na ich poniesienie, tym bardziej w sytuacji, gdy w poprzednich okresach rozliczeniowych wykazywana jest również strata. Poza tym, strata nie oznacza, że Spółka utraciła płynność finansową. Koszty uzyskania przychodu stanowią bowiem pojęcie prawa podatkowego i nie są zawsze tożsame z faktycznymi nakładami finansowymi ponoszonymi przez przedsiębiorcę. W każdym razie z przedłożonej dokumentacji wynika, że Spółka ma możliwość poczynienia rezerw na pokrycie kosztów sądowych zarówno w niniejszej sprawie, jak i w pozostałych, wyżej wskazanych sprawach. Ich opłacenie z kolei nie spowoduje paraliżu jej działalności. Mając wobec tego powyższe, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji