I SA/Wr 531/11

Wrocław, dnia 05 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marta Semiczek po rozpoznaniu w dniu 05 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A." spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 31 stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za kwiecień 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. "A" sp. z o.o. w K. wniosła pismem z dnia 15 lipca 2011 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że zapłata kosztów sądowych w niniejszej sprawie przekracza obecnie jej możliwości finansowe. Spółka znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, bowiem w 2010 r. poniosła stratę w wysokości 9.890.506,67 zł, a zmiana zasad opodatkowania działalności w zakresie gier na automatach o niskiej wygranej spowodowała wzrost jej obciążenia podatkowego o kwotę ponad 46 mln zł. Spółka podejmuje próby zbilansowania zwiększonych obciążeń podatkowych oraz dąży do ograniczenia kosztów swojego funkcjonowania. Podniosła również, że w 2010 r. nastąpił duży spadek wskaźnika rentowności sprzedaży i kapitału własnego spółki, co jej zdaniem, wskazuje na zagrożenie dla jej istnienia. Spółka prowadzi działalność z zakresu produkcji gier i zabawek, gier na automatach i na automatach o niskich wygranych, a także działalność hotelarską, restauracyjną oraz rozrywkową i rekreacyjną. Jej kapitał zakładowy wynosi 1.928.000 zł, zaś wartość środków trwałych 31.038.967,68 zł. Spółka ujawniła ponadto we wniosku rachunek bankowy, na którym, według oświadczenia, znajdują się środki finansowe w kwocie 5.549,76 zł. Do wniosku załączyła historię dokonanych operacji na ujawnionym rachunku w dniu 28 czerwca 2011 r., a także rachunek zysków i strat spółki oraz bilans za 2010 r. Zgodnie z przedstawionymi dokumentami, spółka w 2009 r. osiągnęła dochód w kwocie 7.547.040,11 zł, przy przychodach w wysokości 205.458.130,44 zł. Natomiast w 2010 r. spółka poniosła stratę w kwocie 9.890.506,67 zł, przy przychodzie w wysokości 170.475.165,04 zł. Odpowiednio w 2009 i 2010 r. aktywa spółki wyniosły 83.133.505,03 zł i 59.243.938,64 zł i były zrównoważone przez pasywa. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 19 lipca 2011 r. spółka została wezwana do przedstawienia dodatkowych dokumentów: a) opisu systemy rachunkowości; b) kserokopii umowy spółki; c) informacji o prowadzonych wobec spółki postępowaniach egzekucyjnych,; d) odpisu zeznań w podatku dochodowym za ostatnie dwa lata podatkowe, za które takie zeznanie złożyła; e) deklaracji podatkowych VAT za ostanie trzy miesiące; f) inne dokumenty i informacje, których treść może mieć znaczenie dla oceny wniosku spółki. W odpowiedzi na wezwanie spółka nadesłała dokumenty dotyczące stosowanego przez nią systemu rachunkowości, deklaracje CIT-8 za lata 2009-2010, deklaracje VAT-7 za okres od marca do maja 2011 r. oraz sprawozdanie F-01 z dnia 20 kwietnia 2011 r. dla Głównego Urzędu Statystycznego. Zgodnie z nadesłanymi dokumentami, spółka w marcu 2011 r. dostarczyła towarów i usług za 10.723.594 zł, w kwietniu 2011 r. - 10.164.967 zł, a w maju 2011 r. 10.069.698 zł. Jej przychód w pierwszym kwartale 2011 r. wyniósł 32.074.000 zł, natomiast koszty uzyskania tego przychodu 33.652.000 zł. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie we Wrocławiu postanowieniem z dnia 08 sierpnia 2011 r. odmówił przyznania spółce prawa pomocy. W sprzeciwie z dnia 19 sierpnia 2011 r. spółka podniosła, że posiadany przez nią majątek trwały nie może zostać spieniężony, stanowią go bowiem automaty do gier o niskich wygranych, które, z uwagi na zmianę przepisów, mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia odpowiednich licencji. Co więcej sprzedaż tego majątku, stanowiącego jedynie źródło przychodu spółki, musiałaby skutkować jej niewypłacalnością. Nawet późniejsze uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji nie pozwoliłoby jej odzyskać utraconego w ten sposób majątku. W kwestii dysponowania środkami na rachunku bankowym, spółka wskazała, że ma ona trudności z regulowaniem bieżących zobowiązań, a wpływy były niewystarczające na uiszczenie podatku od gier od posiadanych przez spółkę automatów. Z urzędu należy wskazać, że we wszystkich sprawach prowadzonych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu, spółka jest zobowiązana do uiszczenia wpisu od skarg w kwocie 44.556 zł ( w sprawie I SA/Wr 532/11 - 5.736 zł). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Wniosek "A" sp. z o.o. w K. nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że w myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie referendarza, od którego został wniesiony sprzeciw, traci moc, a sprawa będąca jego przedmiotem podlega rozpoznaniu przez sąd. Prawo pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem administracyjnym. Stanowi ono zatem wyjątek od ogólnej zasady, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Mając na uwadze, że koszty te stanowią daninę publiczną, której obowiązek uiszczenia jest powszechny, przyznanie prawa pomocy stronie oznacza obciążenie nimi pozostałych podatników. Dlatego też korzystanie z tej instytucji powinno mieć charakter wyjątkowy i być wynikiem wyważenia interesu publicznego oraz indywidualnego. Należy ponadto pamiętać, że koszty sądowe powinny być zaspokajane przed zobowiązaniami cywilnoprawnymi. Prawo pomocy nie może tu stanowić wygodnej formy kredytowania bieżącej działalności stron, które pokrywając inne wydatki, liczą na zaoszczędzenie środków w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Stąd też przed wystąpieniem z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, strona powinna dopełnić wszelkich starań w celu zgromadzenia we własnym zakresie odpowiednich środków na uiszczenie kosztów sądowych, wliczając w to wyzbycie się niektórych składników swojego majątku, czy ograniczenie wydatków. Dotyczy to w szczególności przedsiębiorców, od których należy oczekiwać należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, jakiej można oczekiwać od podmiotów profesjonalnie prowadzących działalność gospodarczą. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak stanowi § 3 art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z kolei, w myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, jeżeli wykaże ona, że nie ma ona środków dostatecznych na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści art. 246 p.p.s.a. wynika zatem jednoznacznie, że ciężar udowodnienia istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy. Rozwiązanie takie jest podyktowane tym, że tylko ona zna w pełni swoją sytuację faktyczną i prawną. Wymaga również podkreślenia, że wszelkie dokumenty złożone w dotychczasowym postępowaniu, pomimo wniesienia sprzeciwu, zachowują swoją moc dowodową. Przechodząc do oceny wniosku spółki, należy stwierdzić, że nie wykazała ona, by jej sytuacja finansowa nie pozwalała zapłacić kosztów postępowania w niniejszej sprawie. W pierwszym rzędzie należy podkreślić, że sam fakt przynoszenia przez działalność gospodarczą straty nie oznacza, że spółka utraciła płynność finansową. Koszty uzyskania przychodu stanowią bowiem pojęcie prawa podatkowego i nie są zawsze tożsame z faktycznymi nakładami finansowymi, ponoszonymi przez przedsiębiorcę. Powyższe, w ocenie Sądu, jest tym bardziej uzasadnione z uwagi na wysokość osiąganych przez spółkę przychodów oraz wykazanego w 2009 r. dochodu. Spółka ponosi co prawda znaczne wydatki, ale z udostępnionej przez nią dokumentacji nie wynika, aby były to nakłady mające pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których niewątpliwie zaliczają się również koszty postępowania sądowo-administracyjnego, czy też były one niezbędne dla jej dalszego istnienia. Wątpliwości Sądu budzi ujawnienie przez spółkę tylko jednego rachunku bankowego, na którym nie wykazano operacji odpowiadających skali prowadzonej działalności gospodarczej. Należy w tym miejscu przypomnieć, że zgodnie z art. 22 § 1 ustawy z dnia 02 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity z 2010 r., Dz. U. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) przedsiębiorca ma obowiązek dokonywania i przyjmowania płatności w obrocie profesjonalnym (z innymi przedsiębiorcami w związku z wykonywaną działalnością) za pośrednictwem rachunku bankowego. Bez wątpienia zatem, ujawniony rachunek bankowy, z saldem w wysokości 5.549,76 zł nie może być głównym rachunkiem bankowym spółki. Wymaga także podkreślenia, że spółka przedstawiła Sądowi historię dokonanych na tym rachunku operacji w jednym dniu. Reasumując, wskazane braki i wątpliwości nie pozwalają przyjąć, że spółka wykazała w sposób dostateczny swoją złą sytuację majątkową. Z tego też względu, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.